Wpływ siarczanu morfiny na płodność, ciążę i laktację – informacje dla personelu medycznego

Siarczan morfiny, zawarty w produkcie MST Continus w tabletkach powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu (10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg, 200 mg), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych i karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny zostać przekazane pacjentkom podczas kwalifikacji do leczenia tym produktem leczniczym.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania siarczanu morfiny u kobiet ciężarnych są ograniczone lub ich brak. Badania przedkliniczne wykazały szkodliwy wpływ morfiny na reprodukcję i rozwój potomstwa. Z tego względu nie zaleca się stosowania produktu MST Continus u kobiet w ciąży, chyba że w opinii lekarza prowadzącego potencjalna korzyść terapeutyczna dla matki przewyższa możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu.²

Należy poinformować pacjentkę, że siarczan morfiny przenika przez barierę łożyskową i może hamować czynność skurczową macicy. Szczególnej uwagi wymagają noworodki matek, które w trakcie ciąży przyjmowały opioidowe leki przeciwbólowe, w tym siarczan morfiny. U tych noworodków mogą wystąpić objawy noworodkowego zespołu odstawiennego (abstynencyjnego), które wymagają monitorowania i odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Leczenie może obejmować zastosowanie leków opioidowych oraz wdrożenie leczenia objawowego.³

Stosowanie podczas porodu

Należy poinformować pacjentkę o potencjalnym wpływie morfiny na przebieg porodu. Morfina może zarówno wydłużać, jak i skracać czas trwania porodu, co wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Noworodki, których matki otrzymywały opioidowe środki przeciwbólowe podczas porodu (w tym siarczan morfiny), wymagają ścisłego monitorowania w kierunku występowania objawów depresji ośrodka oddechowego lub zespołu odstawienia.⁴

W przypadku wystąpienia takich objawów, należy niezwłocznie zastosować odpowiedni produkt leczniczy będący antagonistą opioidowym. Wymaga to przygotowania odpowiedniego zaplecza terapeutycznego i ciągłego monitorowania stanu noworodka w pierwszych godzinach i dniach po porodzie.⁵

Stosowanie podczas karmienia piersią

Morfina przenika do mleka kobiecego i osiąga w nim stężenia wyższe niż w osoczu krwi matki. W związku z tym, że u niemowląt karmionych piersią mogą wystąpić stężenia morfiny istotne klinicznie, nie zaleca się karmienia piersią podczas terapii produktem MST Continus. Należy wyraźnie poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między leczeniem morfiną a karmieniem piersią.⁶

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że morfina może powodować zmniejszenie płodności. Dodatkowo, ze względu na potencjalne właściwości mutagenne, morfinę należy podawać kobietom i mężczyznom w wieku rozrodczym jedynie w przypadku, gdy stosują oni skuteczną antykoncepcję. Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentem/pacjentką kwestie dotyczące metod antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia produktem MST Continus.⁷

Zalecenia kliniczne dla personelu medycznego

Podczas kwalifikacji pacjentki do leczenia siarczanem morfiny (MST Continus) należy:

• Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych, stosowanych metod antykoncepcji oraz, w przypadku kobiet, możliwości ciąży
• Poinformować o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez kobiety i mężczyzn w wieku rozrodczym podczas terapii morfiną
• W przypadku pacjentek ciężarnych, dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka stosowania siarczanu morfiny, uwzględniając stan kliniczny pacjentki i dostępne alternatywne metody leczenia
• Poinformować kobiety karmiące piersią o przeciwwskazaniach do karmienia podczas leczenia produktem MST Continus
• Zaplanować ścisłe monitorowanie noworodków, których matki przyjmowały siarczan morfiny w okresie ciąży lub podczas porodu, pod kątem wystąpienia objawów zespołu odstawiennego i depresji oddechowej

W dokumentacji medycznej należy odnotować przekazanie powyższych informacji pacjentce oraz uzyskanie świadomej zgody na leczenie, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych zagrożeń związanych z ciążą, porodem i karmieniem piersią.⁸