Działania niepożądane
MST Continus 10 mg
MST Continus to preparat zawierający siarczan morfiny w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, dostępny w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg. Morfina, jako silny opioid, wywołuje liczne działania niepożądane, z których najczęstsze to nudności i zaparcia (≥1/10), typowe zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Do poważnych powikłań należą depresja ośrodka oddechowego zależna od dawki, uzależnienie, zespół odstawienny, reakcje anafilaktyczne oraz paradoksalna hiperalgezja. Preparaty o dawkach 30 mg i 60 mg zawierają barwnik E 110, mogący wywoływać reakcje alergiczne. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów: immunologiczny, psychiczny, nerwowy, oddechowy, żołądkowo-jelitowy, skórny, nerkowy, sercowo-naczyniowy i endokrynologiczny, z różną częstością występowania od bardzo częstych do bardzo rzadkich.
Działania niepożądane leku MST Continus
MST Continus to lek zawierający siarczan morfiny, dostępny w tabletkach powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg. Jako silny opioid, morfina wywołuje szereg działań niepożądanych, których charakter i nasilenie mogą różnić się w zależności od indywidualnych predyspozycji pacjenta, dawkowania oraz czasu trwania terapii.1
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
W ocenie częstości występowania działań niepożądanych stosuje się następującą klasyfikację:2
- Bardzo często (≥ 1/10) – występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów
- Często (≥ 1/100 do < 1/10) – występuje u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów
- Niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100) – występuje u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów
- Rzadko (≥1/10 000 do < 1/1000) – występuje u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów
- Bardzo rzadko (<1/10 000) – występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
- Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Najczęstsze działania niepożądane
Najbardziej charakterystycznymi działaniami niepożądanymi morfiny są nudności i zaparcia, które występują bardzo często (≥1/10). Zaparcia są typowym objawem podczas długotrwałego leczenia morfiną.3
Specyficzne zagrożenia związane ze stosowaniem MST Continus
Na szczególną uwagę zasługują następujące poważne działania niepożądane:
- Depresja ośrodka oddechowego – zależna od dawki, stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie4
- Uzależnienie od leku – może rozwinąć się nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych5
- Zespół odstawienny – objawy pojawiające się po przerwaniu stosowania leku6
- Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne – potencjalnie zagrażające życiu7
- Hiperalgezja (przeczulica bólowa) – paradoksalne nasilenie odczuwania bólu pomimo stosowania opioidu8
Należy również zwrócić uwagę, że produkty MST Continus o mocach 30 mg oraz 60 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E 110), która może wywoływać reakcje alergiczne.9
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych według układów
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje nadwrażliwości | Niezbyt często | Różnorodne objawy alergiczne |
| Reakcje anafilaktyczne, reakcje anafilaktoidalne | Częstość nieznana | Potencjalnie zagrażające życiu reakcje alergiczne | |
| Zaburzenia psychiczne | Zmiany poziomu aktywności, bezsenność, zaburzenia poznawcze i sensoryczne | Często | Zazwyczaj obniżenie, rzadziej podwyższenie aktywności; zaburzenia percepcji, stan splątania |
| Stany pobudzenia, euforia, halucynacje, zmienność nastroju | Niezbyt często | Zaburzenia afektywne i psychotyczne | |
| Uzależnienie od leku | Bardzo rzadko | Może wystąpić nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych | |
| Obniżone libido | Bardzo rzadko | Zmniejszenie popędu płciowego | |
| Zaburzenia myślenia | Częstość nieznana | Trudności w koncentracji, zaburzenia funkcji poznawczych | |
| Dysforia | Częstość nieznana | Stan obniżonego nastroju, przygnębienie | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy, bóle głowy, nadmierna potliwość, mimowolne skurcze mięśni, senność | Często | Senność o zmiennym nasileniu – od łagodnego zmęczenia do głębokiej senności |
| Napady drgawkowe, wzmożone napięcie, parestezje, omdlenie | Niezbyt często | Objawy neurologiczne, mogące zagrażać bezpieczeństwu pacjenta | |
| Drżenie | Bardzo rzadko | Niekontrolowane drżenie kończyn | |
| Allodynia | Częstość nieznana | Odczuwanie bólu wywołane przez bodźce, które normalnie nie wywołują bólu | |
| Hiperalgezja | Częstość nieznana | Paradoksalne nasilenie odczuwania bólu pomimo stosowania opioidu | |
| Depresja oddechowa | Niezbyt często | Zależna od dawki, potencjalnie zagrażająca życiu | |
| Centralny bezdech senny | Częstość nieznana | Brak oddychania podczas snu spowodowany działaniem opioidu na ośrodek oddechowy | |
| Zaburzenia oka | Osłabienie widzenia | Niezbyt często | Pogorszenie ostrości widzenia |
| Niewyraźne widzenie | Bardzo rzadko | Zaburzenia ostrości widzenia | |
| Podwójne widzenie i oczopląs | Bardzo rzadko | Zaburzenia w koordynacji mięśni okoruchowych | |
| Zwężenie źrenic | Częstość nieznana | Typowy objaw działania opioidów | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Zawroty głowy | Niezbyt często | Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego |
| Zaburzenia naczyniowe | Zaczerwienienie twarzy | Niezbyt często | Rozszerzenie naczyń skórnych twarzy |
| Istotne klinicznie obniżenie lub podwyższenie ciśnienia tętniczego | Niezbyt często | Zaburzenia mogące wymagać interwencji medycznej | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Obrzęk płuc | Niezbyt często | Zagrażający życiu stan nagromadzenia płynu w płucach |
| Skurcz oskrzeli | Niezbyt często | Trudność w oddychaniu spowodowana zwężeniem dróg oddechowych | |
| Duszność | Bardzo rzadko | Subiektywne uczucie braku powietrza | |
| Zmniejszony odruch kaszlu | Częstość nieznana | Osłabienie naturalnego mechanizmu oczyszczania dróg oddechowych | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności | Bardzo często | Uczucie mdłości, nasilenie zależne od dawki |
| Zaparcia | Bardzo często | Charakterystyczne dla długotrwałego leczenia opioidami | |
| Bóle brzucha | Często | Dolegliwości bólowe jamy brzusznej | |
| Jadłowstręt | Często | Utrata apetytu, niechęć do jedzenia | |
| Suchość w jamie ustnej | Często | Zmniejszone wydzielanie śliny, nasilenie zależne od dawki | |
| Wymioty | Często | Szczególnie na początku leczenia | |
| Niedrożność jelit, zaburzenia smaku, niestrawność | Niezbyt często | Poważne zaburzenia perystaltyki wymagające interwencji | |
| Zapalenie trzustki, zwiększenie stężenia enzymów trzustkowych | Rzadko/Częstość nieznana | Poważne powikłanie, wymagające hospitalizacji | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Niezbyt często | Biochemiczne wskaźniki uszkodzenia wątroby |
| Kolka żółciowa, skurcz zwieracza Oddiego | Częstość nieznana | Bolesne skurcze dróg żółciowych, utrudnienie odpływu żółci | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Nadmierne pocenie się, wysypka | Często | Wzmożona potliwość, zmiany skórne |
| Pokrzywka | Niezbyt często | Swędząca wysypka jako objaw reakcji alergicznej | |
| Inne wysypki, takie jak osutka | Bardzo rzadko | Różne postacie zmian skórnych | |
| Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) | Częstość nieznana | Ciężka reakcja skórna z gorączką i tworzeniem krostek | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zaburzenia w oddawaniu moczu | Często | Trudności w rozpoczęciu mikcji, niepełne opróżnianie pęcherza |
| Zatrzymanie moczu | Niezbyt często | Brak możliwości oddania moczu, wymagający interwencji | |
| Kolka nerkowa | Rzadko | Silny, napadowy ból w okolicy lędźwiowej | |
| Zaburzenia układu rozrodczego | Brak miesiączki | Częstość nieznana | Zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet |
| Obniżone libido | Częstość nieznana | Zmniejszenie popędu płciowego | |
| Zaburzenia erekcji | Częstość nieznana | Trudności w osiągnięciu lub utrzymaniu wzwodu | |
| Zaburzenia ogólne | Stany osłabienia, astenia, zmęczenie | Często | Ogólne osłabienie organizmu |
| Złe samopoczucie, świąd | Często | Subiektywne odczucie dyskomfortu, swędzenie skóry | |
| Obrzęk obwodowy | Niezbyt często | Gromadzenie płynów w tkankach, przemijające po zakończeniu leczenia | |
| Tolerancja na lek | Częstość nieznana | Zmniejszenie skuteczności leku przy stałej dawce, wymagające zwiększenia dawkowania | |
| Zespół odstawienny, noworodkowy zespół odstawienia leku | Częstość nieznana | Objawy pojawiające się po przerwaniu leczenia lub u noworodków matek stosujących opioidy | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Skurcze mięśni, sztywność mięśni | Bardzo rzadko | Niekontrolowane napięcie i skurcze mięśni |
| Zaburzenia serca | Tachykardia | Niezbyt często | Przyspieszenie rytmu serca |
| Kołatanie serca, zmniejszenie częstości tętna, niewydolność serca | Częstość nieznana | Subiektywne odczucie bicia serca, spowolnienie rytmu lub zaburzenia funkcji skurczowej | |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Zespół niedostosowanego wydzielania hormonu ADH (SIADH) | Bardzo rzadko | Objaw wiodący: hiponatremia (obniżone stężenie sodu we krwi) |
Uzależnienie i zespół odstawienny
Wielokrotne stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do uzależnienia fizycznego i psychicznego, nawet gdy lek jest stosowany w dawkach terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia różni się w zależności od indywidualnych czynników ryzyka, dawki oraz czasu trwania leczenia opioidami.10
Po nagłym odstawieniu leku może wystąpić zespół odstawienny (abstynencyjny), którego objawy fizjologiczne obejmują:11
- Bóle ciała
- Drgawki
- Zespół niespokojnych nóg
- Biegunka
- Kolka brzuszna
- Nudności
- Objawy grypopodobne
- Tachykardia
- Rozszerzenie źrenic
Do objawów psychicznych zespołu odstawiennego należą:
- Nastrój dysforyczny (obniżony, przygnębienie)
- Niepokój
- Drażliwość
- „Głód lekowy” – silne pragnienie zażycia leku
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania