Działania niepożądane
MST Continus 10 mg

MST Continus to preparat zawierający siarczan morfiny w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, dostępny w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg. Morfina, jako silny opioid, wywołuje liczne działania niepożądane, z których najczęstsze to nudności i zaparcia (≥1/10), typowe zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Do poważnych powikłań należą depresja ośrodka oddechowego zależna od dawki, uzależnienie, zespół odstawienny, reakcje anafilaktyczne oraz paradoksalna hiperalgezja. Preparaty o dawkach 30 mg i 60 mg zawierają barwnik E 110, mogący wywoływać reakcje alergiczne. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów: immunologiczny, psychiczny, nerwowy, oddechowy, żołądkowo-jelitowy, skórny, nerkowy, sercowo-naczyniowy i endokrynologiczny, z różną częstością występowania od bardzo częstych do bardzo rzadkich.

Działania niepożądane leku MST Continus

MST Continus to lek zawierający siarczan morfiny, dostępny w tabletkach powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg. Jako silny opioid, morfina wywołuje szereg działań niepożądanych, których charakter i nasilenie mogą różnić się w zależności od indywidualnych predyspozycji pacjenta, dawkowania oraz czasu trwania terapii.1

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W ocenie częstości występowania działań niepożądanych stosuje się następującą klasyfikację:2

  • Bardzo często (≥ 1/10) – występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów
  • Często (≥ 1/100 do < 1/10) – występuje u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów
  • Niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100) – występuje u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów
  • Rzadko (≥1/10 000 do < 1/1000) – występuje u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów
  • Bardzo rzadko (<1/10 000) – występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
  • Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Najczęstsze działania niepożądane

Najbardziej charakterystycznymi działaniami niepożądanymi morfiny są nudności i zaparcia, które występują bardzo często (≥1/10). Zaparcia są typowym objawem podczas długotrwałego leczenia morfiną.3

Specyficzne zagrożenia związane ze stosowaniem MST Continus

Na szczególną uwagę zasługują następujące poważne działania niepożądane:

  • Depresja ośrodka oddechowego – zależna od dawki, stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie4
  • Uzależnienie od leku – może rozwinąć się nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych5
  • Zespół odstawienny – objawy pojawiające się po przerwaniu stosowania leku6
  • Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne – potencjalnie zagrażające życiu7
  • Hiperalgezja (przeczulica bólowa) – paradoksalne nasilenie odczuwania bólu pomimo stosowania opioidu8

Należy również zwrócić uwagę, że produkty MST Continus o mocach 30 mg oraz 60 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E 110), która może wywoływać reakcje alergiczne.9

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych według układów

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości Niezbyt często Różnorodne objawy alergiczne
Reakcje anafilaktyczne, reakcje anafilaktoidalne Częstość nieznana Potencjalnie zagrażające życiu reakcje alergiczne
Zaburzenia psychiczne Zmiany poziomu aktywności, bezsenność, zaburzenia poznawcze i sensoryczne Często Zazwyczaj obniżenie, rzadziej podwyższenie aktywności; zaburzenia percepcji, stan splątania
Stany pobudzenia, euforia, halucynacje, zmienność nastroju Niezbyt często Zaburzenia afektywne i psychotyczne
Uzależnienie od leku Bardzo rzadko Może wystąpić nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych
Obniżone libido Bardzo rzadko Zmniejszenie popędu płciowego
Zaburzenia myślenia Częstość nieznana Trudności w koncentracji, zaburzenia funkcji poznawczych
Dysforia Częstość nieznana Stan obniżonego nastroju, przygnębienie
Zaburzenia układu nerwowego Zawroty głowy, bóle głowy, nadmierna potliwość, mimowolne skurcze mięśni, senność Często Senność o zmiennym nasileniu – od łagodnego zmęczenia do głębokiej senności
Napady drgawkowe, wzmożone napięcie, parestezje, omdlenie Niezbyt często Objawy neurologiczne, mogące zagrażać bezpieczeństwu pacjenta
Drżenie Bardzo rzadko Niekontrolowane drżenie kończyn
Allodynia Częstość nieznana Odczuwanie bólu wywołane przez bodźce, które normalnie nie wywołują bólu
Hiperalgezja Częstość nieznana Paradoksalne nasilenie odczuwania bólu pomimo stosowania opioidu
Depresja oddechowa Niezbyt często Zależna od dawki, potencjalnie zagrażająca życiu
Centralny bezdech senny Częstość nieznana Brak oddychania podczas snu spowodowany działaniem opioidu na ośrodek oddechowy
Zaburzenia oka Osłabienie widzenia Niezbyt często Pogorszenie ostrości widzenia
Niewyraźne widzenie Bardzo rzadko Zaburzenia ostrości widzenia
Podwójne widzenie i oczopląs Bardzo rzadko Zaburzenia w koordynacji mięśni okoruchowych
Zwężenie źrenic Częstość nieznana Typowy objaw działania opioidów
Zaburzenia ucha i błędnika Zawroty głowy Niezbyt często Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
Zaburzenia naczyniowe Zaczerwienienie twarzy Niezbyt często Rozszerzenie naczyń skórnych twarzy
Istotne klinicznie obniżenie lub podwyższenie ciśnienia tętniczego Niezbyt często Zaburzenia mogące wymagać interwencji medycznej
Zaburzenia układu oddechowego Obrzęk płuc Niezbyt często Zagrażający życiu stan nagromadzenia płynu w płucach
Skurcz oskrzeli Niezbyt często Trudność w oddychaniu spowodowana zwężeniem dróg oddechowych
Duszność Bardzo rzadko Subiektywne uczucie braku powietrza
Zmniejszony odruch kaszlu Częstość nieznana Osłabienie naturalnego mechanizmu oczyszczania dróg oddechowych
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności Bardzo często Uczucie mdłości, nasilenie zależne od dawki
Zaparcia Bardzo często Charakterystyczne dla długotrwałego leczenia opioidami
Bóle brzucha Często Dolegliwości bólowe jamy brzusznej
Jadłowstręt Często Utrata apetytu, niechęć do jedzenia
Suchość w jamie ustnej Często Zmniejszone wydzielanie śliny, nasilenie zależne od dawki
Wymioty Często Szczególnie na początku leczenia
Niedrożność jelit, zaburzenia smaku, niestrawność Niezbyt często Poważne zaburzenia perystaltyki wymagające interwencji
Zapalenie trzustki, zwiększenie stężenia enzymów trzustkowych Rzadko/Częstość nieznana Poważne powikłanie, wymagające hospitalizacji
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych Niezbyt często Biochemiczne wskaźniki uszkodzenia wątroby
Kolka żółciowa, skurcz zwieracza Oddiego Częstość nieznana Bolesne skurcze dróg żółciowych, utrudnienie odpływu żółci
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Nadmierne pocenie się, wysypka Często Wzmożona potliwość, zmiany skórne
Pokrzywka Niezbyt często Swędząca wysypka jako objaw reakcji alergicznej
Inne wysypki, takie jak osutka Bardzo rzadko Różne postacie zmian skórnych
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) Częstość nieznana Ciężka reakcja skórna z gorączką i tworzeniem krostek
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zaburzenia w oddawaniu moczu Często Trudności w rozpoczęciu mikcji, niepełne opróżnianie pęcherza
Zatrzymanie moczu Niezbyt często Brak możliwości oddania moczu, wymagający interwencji
Kolka nerkowa Rzadko Silny, napadowy ból w okolicy lędźwiowej
Zaburzenia układu rozrodczego Brak miesiączki Częstość nieznana Zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet
Obniżone libido Częstość nieznana Zmniejszenie popędu płciowego
Zaburzenia erekcji Częstość nieznana Trudności w osiągnięciu lub utrzymaniu wzwodu
Zaburzenia ogólne Stany osłabienia, astenia, zmęczenie Często Ogólne osłabienie organizmu
Złe samopoczucie, świąd Często Subiektywne odczucie dyskomfortu, swędzenie skóry
Obrzęk obwodowy Niezbyt często Gromadzenie płynów w tkankach, przemijające po zakończeniu leczenia
Tolerancja na lek Częstość nieznana Zmniejszenie skuteczności leku przy stałej dawce, wymagające zwiększenia dawkowania
Zespół odstawienny, noworodkowy zespół odstawienia leku Częstość nieznana Objawy pojawiające się po przerwaniu leczenia lub u noworodków matek stosujących opioidy
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Skurcze mięśni, sztywność mięśni Bardzo rzadko Niekontrolowane napięcie i skurcze mięśni
Zaburzenia serca Tachykardia Niezbyt często Przyspieszenie rytmu serca
Kołatanie serca, zmniejszenie częstości tętna, niewydolność serca Częstość nieznana Subiektywne odczucie bicia serca, spowolnienie rytmu lub zaburzenia funkcji skurczowej
Zaburzenia endokrynologiczne Zespół niedostosowanego wydzielania hormonu ADH (SIADH) Bardzo rzadko Objaw wiodący: hiponatremia (obniżone stężenie sodu we krwi)

Uzależnienie i zespół odstawienny

Wielokrotne stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do uzależnienia fizycznego i psychicznego, nawet gdy lek jest stosowany w dawkach terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia różni się w zależności od indywidualnych czynników ryzyka, dawki oraz czasu trwania leczenia opioidami.10

Po nagłym odstawieniu leku może wystąpić zespół odstawienny (abstynencyjny), którego objawy fizjologiczne obejmują:11

  • Bóle ciała
  • Drgawki
  • Zespół niespokojnych nóg
  • Biegunka
  • Kolka brzuszna
  • Nudności
  • Objawy grypopodobne
  • Tachykardia
  • Rozszerzenie źrenic

Do objawów psychicznych zespołu odstawiennego należą:

  • Nastrój dysforyczny (obniżony, przygnębienie)
  • Niepokój
  • Drażliwość
  • „Głód lekowy” – silne pragnienie zażycia leku

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl