Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania MST Continus

Produkt leczniczy MST Continus (siarczan morfiny) w tabletkach powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu wymaga zachowania licznych środków ostrożności ze względu na potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Należy dokładnie zapoznać się z przeciwwskazaniami i szczególnymi sytuacjami klinicznymi wymagającymi wzmożonej uwagi.¹

Przeciwwskazania dotyczące wieku i okresu operacyjnego

MST Continus nie powinien być stosowany w następujących sytuacjach:

• U pacjentów przed zabiegiem operacyjnym oraz przez 24 godziny po operacji
• U dzieci poniżej 12 roku życia
• U dzieci i młodzieży powyżej 12 lat w okresie pooperacyjnym²

Nie zaleca się również podawania produktu MST Continus w okresie okołooperacyjnym ani w ciągu 24 godzin po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego. Pacjentom, którzy mają być poddani chordotomii lub innemu zabiegowi zniesienia czucia bólu, nie należy podawać produktu MST Continus na 12 godzin przed zabiegiem.³

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność i w razie konieczności zmniejszyć dawkę produktu leczniczego w przypadku występowania następujących stanów klinicznych:⁴

• Zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych:
  • Uzależnienie od opioidów
  • Psychiczne uzależnienie od leków, substancji psychotropowych i/lub alkoholu
  • Zaburzenia związane z używaniem opioidów (OUD, ang. Opioid Use Disorder)
  • Delirium tremens⁵
• Zaburzenia oddechowe i płucne:
  • Ciężkie zaburzenia czynności ośrodka oddechowego i czynności płuc
  • Stany prowadzące do wystąpienia powyższych zaburzeń
  • Depresja oddechowa
  • Ciężka postać serca płucnego
  • Centralny bezdech senny⁶
• Zaburzenia neurologiczne:
  • Uraz głowy
  • Zmiany śródczaszkowe lub podwyższone ciśnienie śródczaszkowe
  • Występowanie zaburzeń świadomości o nieznanym pochodzeniu
  • Padaczka lub zwiększona skłonność do drgawek⁷
• Zaburzenia układu krążenia:
  • Niedociśnienie tętnicze związane z hipowolemią⁸
• Zaburzenia układu moczowego:
  • Przerost gruczołu krokowego z zaleganiem moczu w pęcherzu (ryzyko rozerwania pęcherza moczowego)
  • Zwężenie cewki moczowej
  • Kolka nerkowa
  • Ciężkie zaburzenie czynności nerek⁹
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych:
  • Ciężkie zaburzenie czynności wątroby
  • Zaburzenia czynności dróg żółciowych¹⁰
• Zaburzenia układu pokarmowego:
  • Zapalenie trzustki
  • Nieswoiste zapalenie jelit
  • Zaparcia¹¹
• Zaburzenia endokrynologiczne:
  • Niedoczynność tarczycy
  • Niewydolność kory nadnerczy
  • Guz chromochłonny¹²
• Inne stany wymagające ostrożności:
  • Podawanie produktu pacjentom w podeszłym wieku
  • Jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO i okres 2 tygodni od zaprzestania stosowania inhibitorów MAO
  • Jednoczesne podawanie leków hamujących czynność ośrodkowego układu nerwowego¹³

Należy pamiętać, że dzieci i osoby w podeszłym wieku wykazują większą wrażliwość na morfinę. Nie wolno stosować wysokich dawek morfiny od razu na początku kuracji, bez wcześniejszego stopniowego podawania małych dawek.¹⁴

Depresja oddechowa

Depresja ośrodka układu oddechowego stanowi pierwotne ryzyko w przypadku przedawkowania opioidów. Należy uważnie obserwować, czy u pacjenta nie występują objawy związane z depresją oddechową i nadmierne uspokojenie. Zdecydowanie zaleca się poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o możliwości wystąpienia takich objawów.¹⁵

Zaburzenia oddychania podczas snu

MST Continus może powodować zaburzenia oddychania podczas snu, takie jak centralny bezdech senny (CBS, przerwy w oddychaniu podczas snu) oraz hipoksemię (niski poziom tlenu we krwi). Objawy mogą obejmować przerwy w oddychaniu podczas snu, nocne przebudzenia z powodu duszności, trudności w utrzymaniu snu lub nadmierną senność w ciągu dnia. Jeśli pacjent lub inna osoba zauważy te objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

Lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki. Stosowanie opioidów zwiększa ryzyko wystąpienia CBS w stopniu zależnym od dawki. Opioidy mogą również powodować pogorszenie istniejącego wcześniej bezdechu sennego. U pacjentów, u których występuje CBS, należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki dobowej opioidu.¹⁶

Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR)

W związku z leczeniem morfiną notowano występowanie ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP), która może stanowić zagrożenie życia lub prowadzić do zgonu. Większość tych reakcji występowała w ciągu pierwszych 10 dni leczenia. Pacjenta należy poinformować o objawach podmiotowych i przedmiotowych AGEP i doradzić, aby zgłosił się do lekarza, jeśli wystąpią u niego takie objawy.

Jeśli wystąpią przedmiotowe i podmiotowe objawy wskazujące na AGEP, należy natychmiast przerwać stosowanie morfiny i rozważyć inne leczenie.¹⁷

Zaburzenia czynności wątroby i dróg żółciowych

Morfina może powodować zaburzenia czynności wątroby i skurcz zwieracza Oddiego, co prowadzi do zwiększenia ciśnienia w drogach żółciowych i ryzyka objawów dotyczących dróg żółciowych oraz zapalenia trzustki.¹⁸

Produkt ze względu na wywoływanie skurczu zwieraczy może prowadzić do występowania napadów kolki żółciowej lub nerkowej. Morfinę należy ostrożnie stosować po zabiegach chirurgicznych szczególnie w obrębie dróg żółciowych oraz u pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki.¹⁹

Zaburzenia związane z używaniem opioidów (nadużywanie i uzależnienie)

W wyniku wielokrotnego podawania opioidów, takich jak MST Continus, może rozwinąć się tolerancja oraz uzależnienie fizyczne i (lub) psychiczne.²⁰

Wielokrotne stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do wystąpienia zaburzeń związanych z używaniem opioidów (OUD, ang. Opioid Use Disorder). Większa dawka i dłuższy czas leczenia opioidami mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia OUD. Nadużywanie lub celowe niewłaściwe stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do przedawkowania i (lub) zgonu.

Ryzyko OUD jest zwiększone u pacjentów, u których w wywiadzie osobistym lub rodzinnym (rodzice lub rodzeństwo) stwierdzono zaburzenia spowodowane nadużywaniem substancji psychoaktywnych (w tym alkoholu), u osób używających obecnie wyrobów tytoniowych lub u pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie (np. z ciężką depresją, zaburzeniami lękowymi lub zaburzeniami osobowości).²¹

Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia produktem MST Continus należy uzgodnić z pacjentem cele leczenia i plan przerwania leczenia. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy również informować pacjenta o ryzyku i objawach OUD. Pacjentowi należy doradzić, aby zgłosił się do lekarza prowadzącego, jeśli takie objawy u niego wystąpią.²²

Konieczna jest obserwacja, czy u pacjenta nie występują objawy zachowań związanych z aktywnym poszukiwaniem leku (np. zbyt wczesne prośby o uzupełnianie zapasu leku). Postępowanie to obejmuje przegląd stosowanych równocześnie opioidów i leków psychoaktywnych (takich jak benzodiazepiny). U pacjentów z przedmiotowymi i podmiotowymi objawami OUD należy rozważyć konsultację ze specjalistą od uzależnień.²³

Interakcje z innymi lekami

Ryzyko związane z jednoczesnym stosowaniem leków uspokajających

Należy zachować ostrożność stosując morfinę jednocześnie z lekami hamującymi czynność ośrodkowego układu nerwowego. Jednoczesne stosowanie leku MST Continus i leków uspokajających, np. benzodiazepin lub leków pochodnych, może prowadzić do wystąpienia nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki lub śmierci.²⁴

Z tego względu leczenie skojarzone z takimi lekami uspokajającymi należy stosować wyłącznie u pacjentów, u których nie są dostępne alternatywne metody leczenia. Jeśli zostanie podjęta decyzja o stosowaniu leku MST Continus w skojarzeniu z lekami uspokajającymi, należy podać najmniejszą skuteczną dawkę, a czas leczenia powinien być możliwie jak najkrótszy.²⁵

Inhibitory monoaminooksydazy (MAOIs)

Morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów przyjmujących jednocześnie inhibitory MAO lub w okresie 2 tygodni od zaprzestania stosowania inhibitorów MAO.²⁶

Doustna terapia przeciwpłytkowa inhibitorem P2Y12

W pierwszym dniu leczenia skojarzonego inhibitorem P2Y12 i morfiną obserwowano zmniejszenie skuteczności leczenia inhibitorem P2Y12.²⁷

Ryfampicyna

Ryfampicyna może zmniejszać stężenie morfiny w osoczu. Należy obserwować działanie przeciwbólowe morfiny oraz odpowiednio dostosować dawkowanie morfiny w trakcie i po zakończeniu leczenia ryfampicyną.²⁸

Alkohol

Jednoczesne picie alkoholu i stosowanie produktu MST Continus może nasilać działania niepożądane produktu MST Continus; należy unikać równoczesnego przyjmowania.²⁹

Wpływ na układ endokrynny

Opioidy mogą wpływać na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i osi podwzgórze-przysadka-gonady. Objawy obejmują m.in. wzrost stężenia prolaktyny, a także obniżenie poziomu kortyzolu i testosteronu w surowicy. Zmiany te mogą prowadzić do wystąpienia objawów klinicznych.³⁰

Niewydolność nadnerczy

Opioidowe leki przeciwbólowe mogą spowodować nieodwracalną niewydolność nadnerczy i konieczność obserwowania pacjenta oraz zastosowania terapii zastępczej glikokortykosteroidami. Objawy niewydolności nadnerczy mogą obejmować np. nudności, wymioty, utratę apetytu, zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy lub niskie ciśnienie krwi.³¹

U pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy (np. choroba Addisona) należy kontrolować stężenie kortyzolu w osoczu krwi, i jeśli to konieczne, prowadzić substytucję kortykosteroidów.³²

Zmniejszone wydzielanie hormonów płciowych

Długotrwałe stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych może wiązać się ze zmniejszeniem wydzielania hormonów płciowych i zwiększeniem wydzielania prolaktyny. Objawy obejmują zmniejszenie popędu seksualnego, impotencję lub brak miesiączki.³³

Inne istotne ostrzeżenia

Tolerancja i hiperalgezja

Długotrwałe stosowanie produktu może prowadzić do rozwoju tolerancji na lek powodując konieczność zastosowania stopniowo coraz większych dawek morfiny w celu utrzymania kontroli nad bólem.³⁴

U pacjentów może wystąpić zjawisko hiperalgezji, która nie ustępuje po zwiększeniu dawki produktu MST Continus, szczególnie u pacjentów dotychczas leczonych dużymi dawkami. Konieczne może być zmniejszenie dawki siarczanu morfiny lub zmiana produktu na inny opioid.³⁵

Ostry zespół klatki piersiowej u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową

Ze względu na możliwe powiązanie między ostrym zespołem klatki piersiowej a podawaniem morfiny pacjentom z niedokrwistością sierpowatokrwinkową otrzymującym morfinę w czasie kryzysu naczyniowo-okluzyjnego, należy uważnie obserwować, czy nie występują u nich objawy ostrego zespołu klatki piersiowej.³⁶

Niedrożność porażenna jelit

Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli podejrzewa się możliwość wystąpienia niedrożności porażennej jelit i przerwać stosowanie w przypadku wystąpienia tego porażenia.³⁷

Padaczka

U pacjentów z epilepsją w wywiadzie, morfina może obniżać próg drgawkowy.³⁸

Zaparcia

Morfina powoduje zaparcia. Z chwilą rozpoczęcia leczenia należy jednocześnie prowadzić profilaktykę zaparć.³⁹

Nieprawidłowe podanie

Podanie dożylnie postaci doustnej może wywoływać ciężkie działania niepożądane.⁴⁰

Prawidłowe podawanie tabletek

Tabletki należy połykać w całości. Nie wolno ich dzielić, gryźć, żuć i kruszyć.⁴¹

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty MST Continus o mocach 10, 30 i 60 mg zawierają laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, nie powinni przyjmować ww. produktów.⁴²

Produkty MST Continus o mocach 30 mg oraz 60 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E 110), która może wywoływać reakcje alergiczne.⁴³