Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Mercaptopurinum VIS 50 mg

Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Merkaptopuryna (6-merkaptopuryna) to lek cytotoksyczny, którego stosowanie w okresie ciąży i laktacji wymaga szczególnej ostrożności. Personel medyczny powinien przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym kompletne informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych z przyjmowaniem tego leku.¹

Właściwości teratogenne i embriotoksyczne

Z uwagi na wykazane właściwości teratogenne i embriotoksyczne merkaptopuryny, nie zaleca się rozpoczynania leczenia tym produktem w okresie ciąży i laktacji. Badania na modelach zwierzęcych wykazały embriotoksyczność 6-merkaptopuryny u szczurów nawet w dawkach, które nie wykazywały szkodliwego działania dla organizmu matki. Obserwowano również, że wyższe dawki leku podawane w pierwszej połowie ciąży mogą prowadzić do obumarcia płodu.²

Doświadczenia kliniczne w ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania merkaptopuryny u kobiet ciężarnych pokazują zróżnicowane wyniki. Wśród kobiet, którym podawano 6-merkaptopurynę podczas ciąży, odnotowano przypadki urodzeń zdrowych dzieci, ale także przypadki przedwczesnych porodów, poronień oraz wad rozwojowych płodu.³

Opisywany jest przypadek pacjentki z białaczką, która otrzymywała 6-merkaptopurynę w dawce 100 mg/dobę (z dodatkowym naświetlaniem śledziony) i urodziła zdrowego wcześniaka. Ta sama pacjentka, leczona później 6-merkaptopuryną w skojarzeniu z busulfanem w dawce 4 mg/dobę, urodziła dziecko z licznymi, ciężkimi wadami rozwojowymi, takimi jak:⁴

• Zmętnienie rogówki
• Małoocze (microophthalmus)
• Rozszczep podniebienia
• Niedorozwój tarczycy
• Niedorozwój jajników

Wpływ na płodność

Wpływ terapii 6-merkaptopuryną na płodność u ludzi nie został w pełni poznany. Dostępne raporty wskazują, że leczenie merkaptopuryną w okresie dzieciństwa i dojrzewania generalnie nie wpływa na późniejszą płodność.⁵

Odnotowano przypadek młodego mężczyzny z ostrą białaczką, który podczas leczenia 6-merkaptopuryną w dawce 150 mg/dobę w skojarzeniu z prednizonem 80 mg/dobę doświadczył przejściowej oligospermii. Warto jednak zauważyć, że dwa lata po zakończeniu chemioterapii, liczba plemników w nasieniu wróciła do normy, i mężczyzna został ojcem zdrowego dziecka.⁶

Zalecenia dotyczące ciąży

W przypadku pacjentek w ciąży zaleca się unikanie stosowania 6-merkaptopuryny, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, dokładnie analizując potencjalne ryzyko dla płodu w stosunku do oczekiwanych korzyści terapeutycznych dla matki.⁷

Podobnie jak w przypadku wszystkich leków cytotoksycznych, pacjentom (zarówno kobietom, jak i mężczyznom) leczonym merkaptopuryną zaleca się stosowanie odpowiednich metod antykoncepcyjnych.⁸

Zalecenia dotyczące karmienia piersią

Kobiety otrzymujące produkt leczniczy Mercaptopurinum VIS powinny zostać poinformowane o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia. Badania wykazały obecność leku w mleku kobiet karmiących po transplantacji nerek, które poddawane były terapii immunosupresyjnej z azatiopryną (prekursorem 6-merkaptopuryny).⁹

Wskazania do informowania pacjentek

Lekarz prowadzący leczenie merkaptopuryną powinien szczegółowo poinformować pacjentkę w wieku rozrodczym o następujących kwestiach:

1. Konieczność unikania zajścia w ciążę podczas leczenia poprzez stosowanie skutecznych metod antykoncepcji
2. Potencjalne zagrożenia dla płodu w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii
3. Zakaz karmienia piersią podczas przyjmowania leku
4. Możliwy wpływ na płodność – chociaż zwykle przejściowy
5. Konieczność natychmiastowego poinformowania lekarza w przypadku podejrzenia ciąży

W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiety w ciąży, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka oraz rozważyć modyfikację dawkowania lub stosowanie alternatywnych metod leczenia, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży.¹⁰