przewlekła białaczka granulocytowa
Wskazanie

Przewlekła białaczka granulocytowa (CML, Chronic Myeloid Leukemia) to nowotwór układu krwiotwórczego charakteryzujący się niekontrolowanym wzrostem i akumulacją dojrzałych i niedojrzałych granulocytów w szpiku kostnym, krwi obwodowej i czasami w innych narządach. Jest związana z obecnością chromosomu Filadelfia, który powstaje w wyniku translokacji między chromosomami 9 i 22, prowadząc do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1 kodującego białko o zwiększonej aktywności kinazy tyrozynowej.

Choroba ta zwykle przebiega w trzech fazach: przewlekłej, akceleracji i blastycznej. Większość pacjentów jest diagnozowana w fazie przewlekłej, często przypadkowo podczas rutynowych badań krwi. Objawy mogą obejmować zmęczenie, utratę wagi, dyskomfort w lewej górnej części brzucha spowodowany powiększeniem śledziony, nocne poty i gorączkę.

Przełomem w leczeniu CML było wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI). W Polsce stosuje się kilka generacji tych leków: imatynib (Glivec, Imakrebin), nilotynib (Tasigna), dazatynib (Sprycel), bosutynib (Bosulif) oraz ponatynib (Iclusig). Leki pierwszej linii to najczęściej imatynib, nilotynib lub dazatynib. W przypadku oporności lub nietolerancji stosuje się TKI drugiej lub trzeciej generacji. Leczenie jest zwykle długotrwałe, a pacjenci muszą przyjmować leki codziennie przez wiele lat.

Największym wyzwaniem w leczeniu przewlekłej białaczki granulocytowej jest rozwój oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej, która może wynikać z mutacji w domenie kinazowej BCR-ABL1. Regularne monitorowanie odpowiedzi molekularnej poprzez badanie ilościowe transkryptu BCR-ABL1 jest kluczowe dla wczesnego wykrycia oporności. Innym problemem jest zapewnienie długotrwałego stosowania się pacjentów do zaleceń terapeutycznych, co jest istotne dla utrzymania remisji molekularnej.

Dla niektórych pacjentów, szczególnie młodszych z wysokim ryzykiem progresji choroby lub opornych na TKI, allogeniczny przeszczep szpiku kostnego może być rozważany jako opcja leczenia. W ostatnich latach prowadzone są również badania nad możliwością bezpiecznego odstawienia leczenia u pacjentów z długotrwałą głęboką remisją molekularną, co określa się jako „leczenie wolne od terapii” (treatment-free remission).