Specjalne ostrzeżenia
Mercaptopurinum VIS

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Mercaptopurinum VIS

Merkaptopuryna jest środkiem cytotoksycznym, którego podawanie powinno być inicjowane w warunkach szpitalnych lub w specjalistycznych poradniach pod nadzorem lekarza posiadającego doświadczenie w stosowaniu leków cytotoksycznych. Ze względu na charakter substancji czynnej i jej działanie na organizm, konieczne jest zachowanie szczególnych środków ostrożności podczas terapii tym lekiem.¹

Wpływ na czynność szpiku kostnego

Leczenie merkaptopuryną prowadzi do zahamowania czynności szpiku, co skutkuje leukopenią, trombocytopenią i rzadziej niedokrwistością. Podczas indukcji remisji zaleca się codzienne wykonywanie pełnego badania morfologicznego krwi. W trakcie leczenia podtrzymującego należy regularnie monitorować parametry hematologiczne z częstotliwością dostosowaną do stanu klinicznego pacjenta.²

W przypadku nadmiernego spadku liczby leukocytów i płytek krwi, leczenie należy natychmiast przerwać, ponieważ ich ilość będzie nadal zmniejszać się nawet po zakończeniu terapii. Należy pamiętać, że zahamowanie czynności szpiku kostnego jest odwracalne – po odpowiednio wczesnym odstawieniu leku, czynność szpiku powraca do normy.³

Podczas indukcji remisji ostrej białaczki szpikowej pacjent może doświadczyć zahamowania czynności szpiku, dlatego kluczowe jest zapewnienie odpowiedniego zaplecza do podjęcia leczenia wspomagającego.⁴

Powikłania związane z mielosupresją

Supresyjne działanie merkaptopuryny na szpik kostny może powodować zwiększoną podatność na infekcje, opóźnienie gojenia ran oraz krwawienie z dziąseł. Z tego powodu zaleca się przestrzeganie prawidłowej higieny jamy ustnej i zakończenie wszystkich planowanych zabiegów stomatologicznych przed rozpoczęciem terapii.⁵

Ze względu na podwyższone ryzyko infekcji podczas stosowania 6-merkaptopuryny, w uzasadnionych przypadkach klinicznych należy rozważyć wdrożenie profilaktycznej antybiotykoterapii. Dodatkowo, z powodu osłabienia prawidłowej odpowiedzi immunologicznej, możliwe jest zmniejszenie skuteczności szczepień. W trakcie leczenia merkaptopuryną pacjentów nie należy szczepić szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje.⁶

Niedobór metylotransferazy tiopurynowej (TPMT)

Pacjenci z wrodzonym niedoborem enzymu metylotransferazy tiopurynowej (TPMT) mogą wykazywać szczególną wrażliwość na działanie 6-merkaptopuryny, co może prowadzić do gwałtownego zahamowania czynności szpiku kostnego. U tych pacjentów zaleca się zmniejszenie dawki leku do 25% dawki standardowej, ze względu na znaczne nasilenie toksyczności z mielosupresją.⁷

Jednoczesne stosowanie leków hamujących TPMT, takich jak olsalazyna, mesalazyna czy sulfasalazyna, nasila zahamowanie czynności szpiku kostnego, co wymaga szczególnej uwagi lekarza prowadzącego terapię.⁸

Hepatotoksyczność

Merkaptopuryna może wykazywać działanie hepatotoksyczne, dlatego niezbędne jest cotygodniowe monitorowanie parametrów czynności wątroby, w tym AspAT, AlAT i bilirubiny. U pacjentów ze zdiagnozowaną wcześniej chorobą wątroby lub przyjmujących inne leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym, zalecane jest częstsze monitorowanie tych parametrów.⁹

Pacjent powinien zostać poinstruowany o konieczności natychmiastowego przerwania terapii w przypadku wystąpienia objawów żółtaczki.¹⁰

Monitorowanie poziomu kwasu moczowego

W trakcie indukcji remisji, gdy dochodzi do szybkiego rozpadu (lizy) komórek nowotworowych, konieczne jest monitorowanie stężenia kwasu moczowego zarówno we krwi, jak i w moczu. Istnieje ryzyko nadmiernego wzrostu stężenia kwasu moczowego we krwi i/lub zwiększonego wydalania kwasu moczowego z moczem, co może prowadzić do rozwoju nefropatii moczanowej.¹¹

Interakcje z innymi lekami

Należy pamiętać o występowaniu oporności krzyżowej pomiędzy 6-merkaptopuryną a 6-tioguaniną. Jeżeli merkaptopuryna jest podawana jednocześnie z innymi lekami, które bezpośrednio lub pośrednio hamują czynność szpiku kostnego, konieczne jest odpowiednie zmniejszenie jej dawki.¹²

Nietolerancja laktozy

Lek Mercaptopurinum VIS zawiera laktozę jako substancję pomocniczą, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹³