Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania losartanu potasowego

Podczas przepisywania losartanu potasowego należy uwzględnić szereg specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat najważniejszych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności przy stosowaniu leku Lozap 50.¹

Nadwrażliwość i obrzęk naczynioruchowy

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie (objawiającym się obrzękiem twarzy, warg, gardła i/lub języka). Tacy pacjenci wymagają ścisłej obserwacji podczas terapii losartanem ze względu na możliwość nawrotu objawów.²

Niedociśnienie i zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej

Objawowe niedociśnienie może wystąpić szczególnie po podaniu pierwszej dawki lub po zwiększeniu dawki losartanu u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej i/lub niedoborem sodu. Stany te mogą być spowodowane intensywnym leczeniem moczopędnym, ograniczeniem ilości soli w diecie, biegunką lub wymiotami. Przed włączeniem losartanu należy wyrównać istniejące niedobory lub zastosować mniejszą dawkę początkową. Ta sama zasada dotyczy również dzieci w wieku 6-18 lat.³

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze współistniejącą cukrzycą lub bez niej, często występują zaburzenia równowagi elektrolitowej wymagające wyrównania. Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią częstość występowania hiperkaliemii była większa w grupie leczonej losartanem niż w grupie otrzymującej placebo.⁴

Z tego powodu zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia potasu w osoczu oraz wartości klirensu kreatyniny, szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca oraz klirensem kreatyniny 30-50 ml/min. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania losartanu i leków mogących zwiększać stężenie potasu w surowicy, takich jak:⁵

• Leki moczopędne oszczędzające potas
• Suplementy potasu
• Substytuty soli zawierające potas
• Inne produkty, które mogą zwiększać stężenie potasu w surowicy krwi (np. produkty zawierające trimetoprim)

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko wystąpienia:⁶

• Niedociśnienia
• Hiperkaliemii
• Zaburzenia czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek)

W związku z powyższym nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA poprzez jednoczesne zastosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu. Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, a parametry życiowe pacjenta, takie jak: czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie krwi powinny być ściśle monitorowane.⁷

Szczególnie istotna informacja dotyczy pacjentów z nefropatią cukrzycową – nie należy u nich stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.⁸

Zaburzenia czynności wątroby

W oparciu o dane farmakokinetyczne, które wykazują znaczne zwiększenie stężenia losartanu w osoczu u pacjentów z marskością wątroby, należy rozważyć zmniejszenie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie.⁹

Należy pamiętać, że brak jest doświadczeń terapeutycznych w leczeniu losartanem pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W związku z tym nie wolno podawać losartanu pacjentom z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.¹⁰

Losartan nie jest zalecany do stosowania u dzieci z zaburzeniami czynności wątroby.¹¹

Zaburzenia czynności nerek

W następstwie zahamowania aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron obserwowano zaburzenia czynności nerek z niewydolnością nerek włącznie. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów, u których czynność nerek zależy od aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron, takich jak osoby z:¹²

• Ciężką niewydolnością serca
• Wcześniej występującymi zaburzeniami czynności nerek

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron, u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy doprowadzającej krew do jedynej nerki obserwowano również zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy krwi. Te zmiany czynności nerek mogą ustępować po odstawieniu leku.¹³

Losartan należy stosować ostrożnie u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy doprowadzającej krew do jedynej nerki.¹⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek

Ze względu na brak danych, losartan nie jest zalecany do stosowania u dzieci, u których szybkość przesączania kłębkowego wynosi poniżej 30 ml/min/1,73 m². Podczas leczenia losartanem należy regularnie kontrolować czynność nerek, ponieważ może się ona pogarszać.¹⁵

Szczególna ostrożność wymagana jest w przypadkach, gdy losartan podawany jest przy istniejących innych schorzeniach mogących wpływać na czynność nerek, takich jak:¹⁶

• Gorączka
• Odwodnienie

Jednoczesne stosowanie losartanu i inhibitorów ACE może prowadzić do zaburzenia czynności nerek, dlatego ich jednoczesne stosowanie nie jest zalecane.¹⁷

Przeszczep nerki

Należy mieć na uwadze, że brak jest doświadczeń terapeutycznych u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepie nerki.¹⁸

Pierwotny hiperaldosteronizm

Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem przeważnie nie reagują na leki przeciwnadciśnieniowe działające poprzez hamowanie aktywności układu renina-angiotensyna. W związku z tym nie zaleca się stosowania losartanu u tych pacjentów.¹⁹

Choroba niedokrwienna serca i choroby naczyniowo-mózgowe

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnadciśnieniowych, nadmierne zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i chorobą naczyń mózgowych może spowodować zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu.²⁰

Niewydolność serca

U pacjentów z niewydolnością serca, ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub bez, istnieje – tak jak w przypadku innych produktów leczniczych działających na układ renina-angiotensyna – ryzyko wystąpienia:²¹

• Ciężkiego niedociśnienia
• Ostrej niewydolności nerek

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania losartanu u następujących grup pacjentów z niewydolnością serca, ze względu na brak wystarczających doświadczeń terapeutycznych:²²

• Pacjenci z niewydolnością serca i współistniejącymi ciężkimi zaburzeniami czynności nerek
• Pacjenci z ciężką niewydolnością serca (stopień IV wg NYHA)
• Pacjenci z niewydolnością serca i objawowymi, zagrażającymi życiu zaburzeniami rytmu serca

Skojarzone leczenie losartanem i beta-blokerami należy również stosować ostrożnie.²³

Zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej, kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu

Podobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia krwionośne, wskazane jest zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z:²⁴

• Zwężeniem zastawki aortalnej
• Zwężeniem zastawki mitralnej
• Kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu

Ciąża

Antagonistów receptora angiotensyny II nie należy stosować podczas ciąży. U pacjentek planujących zajście w ciążę należy zmienić terapię na alternatywne metody leczenia przeciwnadciśnieniowego, dla których ustalony jest profil bezpieczeństwa stosowania w ciąży, chyba że dalsze leczenie antagonistą receptora angiotensyny II uważane jest za niezbędne.²⁵

W przypadku rozpoznania ciąży należy natychmiast przerwać stosowanie antagonisty receptora angiotensyny II oraz, jeśli to właściwe, rozpocząć alternatywne leczenie.²⁶

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Jak zaobserwowano w przypadku inhibitorów konwertazy angiotensyny, losartan i inni antagoniści angiotensyny są zdecydowanie mniej skuteczni w obniżaniu ciśnienia krwi u osób rasy czarnej niż u osób innych ras. Jest to prawdopodobnie związane z większą częstością występowania stanów małego stężenia reniny w populacji osób rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym.²⁷