Specjalne ostrzeżenia
LisiHEXAL 10

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania LisiHEXAL 10

Lizynopryl, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wymaga wdrożenia szczególnych środków ostrożności u określonych grup pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz środków ostrożności, jakie należy zastosować podczas leczenia pacjentów tym lekiem.¹

Objawowe niedociśnienie tętnicze

Objawowe niedociśnienie tętnicze rzadko występuje u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym. Ryzyko jest zwiększone w następujących przypadkach:

• Zmniejszona objętość płynów (spowodowana leczeniem moczopędnym, dietą z ograniczeniem soli, dializą, biegunką lub wymiotami)
• Ciężkie nadciśnienie zależne od reniny
• Niewydolność serca (zwłaszcza wyższego stopnia)
• Stosowanie dużych dawek pętlowych leków moczopędnych
• Hiponatremia
• Czynnościowe zaburzenia czynności nerek

²

Przy zwiększonym ryzyku objawowego niedociśnienia, rozpoczynanie leczenia i dostosowanie dawki powinny odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarską. Szczególną uwagę należy zachować u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub chorobą naczyń mózgowych, gdyż ciężkie niedociśnienie może prowadzić do zawału mięśnia sercowego lub udaru.³

Postępowanie przy niedociśnieniu

W przypadku wystąpienia niedociśnienia tętniczego należy:⁴

1. Ułożyć pacjenta na plecach
2. W razie konieczności podać dożylnie 0,9% roztwór chlorku sodowego
3. Po przywróceniu efektywnej objętości krwi krążącej i normalizacji ciśnienia kontynuować leczenie

Należy pamiętać, że u pacjentów z niewydolnością serca i prawidłowym lub niskim ciśnieniem tętniczym, lizynopryl może spowodować dodatkowe zmniejszenie ciśnienia. To działanie zwykle jest przewidywalne i zazwyczaj nie wymaga przerwania leczenia. Jeśli pojawią się objawy hipotonii, konieczne może być zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.⁵

Niedociśnienie w ostrym zawale serca

Leczenia lizynoprylem nie należy rozpoczynać u pacjentów z ostrym zawałem serca w następujących przypadkach:⁶

• Pacjenci z ciśnieniem skurczowym ≤100 mmHg
• Pacjenci w stanie wstrząsu kardiogennego

Zalecenia dostosowania dawkowania po zawale serca:⁷

• W ciągu pierwszych 3 dni: zmniejszyć dawkę jeśli ciśnienie skurczowe ≤120 mmHg
• Przy ciśnieniu skurczowym ≤100 mmHg: dawka podtrzymująca 5 mg lub przejściowo 2,5 mg
• Przy utrzymującej się hipotonii (ciśnienie skurczowe 1 godz.): odstawić lizynopryl

Zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej/kardiomiopatia przerostowa

Lizynopryl należy stosować ostrożnie u pacjentów z:⁸

• Zwężeniem zastawki mitralnej
• Utrudnionym odpływem z lewej komory serca
• Zwężeniem zastawki aorty
• Kardiomiopatią przerostową

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <80 ml/min) należy:<sup data-drug="LisiHEXAL 10" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W przypadku zaburzeń czynności nerek (klirens kreatyniny 9

• Dostosować początkową dawkę lizynoprylu do klirensu kreatyniny
• Następnie modyfikować dawkę zależnie od reakcji pacjenta na leczenie
• Rutynowo kontrolować stężenie potasu i kreatyniny

Należy unikać jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE (w tym lizynoprylu) lub antagonistów receptora angiotensyny z aliskirenem u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR <30 ml/min).<sup data-drug="LisiHEXAL 10" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy unikać jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE (w tym lizynoprylu) lub antagonistów receptora angiotensyny z aliskirenem u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR 10

U pacjentów z niewydolnością serca, niedociśnienie tętnicze po rozpoczęciu leczenia inhibitorami ACE może powodować dalsze pogorszenie czynności nerek, niekiedy prowadzące do ostrej niewydolności nerek, zwykle przemijającej.¹¹

Szczególne ryzyko dotyczy pacjentów z:¹²

• Obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych
• Zwężeniem tętnicy jedynej nerki

U tych pacjentów obserwowano zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy, zwykle przemijające po odstawieniu leku. Przy nadciśnieniu naczyniowo-nerkowym ryzyko ciężkiego niedociśnienia i niewydolności nerek jest zwiększone.

Leczenie takich pacjentów należy rozpoczynać:¹³

• Pod ścisłą kontrolą lekarską
• Od małych dawek
• Z ostrożnym zwiększaniem dawki

Ponieważ leki moczopędne mogą przyczyniać się do występowania zaburzeń czynności nerek, należy je odstawić i monitorować czynność nerek w pierwszych tygodniach leczenia lizynoprylem.¹⁴

U niektórych pacjentów z nadciśnieniem bez istniejącej wcześniej choroby nerek, może wystąpić niewielkie i przemijające zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu lizynoprylu i diuretyku. W takim przypadku może być konieczne zmniejszenie dawki i/lub odstawienie leku moczopędnego i/lub lizynoprylu.¹⁵

W przypadku ostrego zawału mięśnia sercowego, leczenia lizynoprylem nie należy rozpoczynać u pacjentów z:¹⁶

• Udokumentowanymi zaburzeniami czynności nerek (stężenie kreatyniny >2,0 mg/dl [177 mikromol/l])
• Białkomoczem >500 mg/dobę

Jeżeli zaburzenia czynności nerek wystąpią podczas leczenia (stężenie kreatyniny >2,9 mg/dl [265 mikromol/l] lub dwukrotny wzrost względem wartości wyjściowej), należy rozważyć odstawienie lizynoprylu.

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko:¹⁷

• Niedociśnienia tętniczego
• Hiperkaliemii
• Zaburzeń czynności nerek (włącznie z ostrą niewydolnością nerek)

Z tego względu nie zaleca się podwójnej blokady układu RAA.

Jeśli podwójna blokada jest bezwzględnie konieczna, leczenie powinno być prowadzone:¹⁸

• Pod nadzorem specjalisty
• Z częstą i ścisłą kontrolą czynności nerek
• Z częstą kontrolą stężenia elektrolitów
• Z częstą kontrolą ciśnienia tętniczego

Inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II nie należy stosować jednocześnie u pacjentów z nefropatią cukrzycową.¹⁹

Nadwrażliwość/obrzęk naczynioruchowy

W związku z leczeniem inhibitorami ACE rzadko opisywano wystąpienie obrzęku naczynioruchowego obejmującego:²⁰

• Twarz
• Kończyny
• Wargi
• Język
• Głośnię
• Krtań

Obrzęk może wystąpić w dowolnym momencie terapii. W takich przypadkach należy natychmiast przerwać stosowanie lizynoprylu, wdrożyć odpowiednie leczenie i monitorować pacjenta do czasu całkowitego ustąpienia objawów.

Nawet gdy obrzęk ogranicza się do języka (bez objęcia układu oddechowego), może być konieczna dłuższa obserwacja, gdyż leczenie produktami przeciwhistaminowymi i kortykosteroidami może nie być wystarczające.²¹

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z produktem złożonym zawierającym sakubitryl i walsartan jest przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka obrzęku naczynioruchowego. Należy zachować 36-godzinny odstęp między zakończeniem jednego leczenia a rozpoczęciem drugiego.²²

W przypadku obrzęku obejmującego język, głośnię lub krtań może dojść do niedrożności dróg oddechowych, co stanowi zagrożenie życia. Należy natychmiast wdrożyć leczenie doraźne, które może obejmować:²³

• Podanie adrenaliny
• Mechaniczne utrzymanie drożności dróg oddechowych

Pacjent powinien być pod ścisłą obserwacją lekarską do czasu całkowitego i trwałego ustąpienia objawów.

Inhibitory ACE częściej powodują obrzęk naczynioruchowy u pacjentów rasy czarnej w porównaniu z pacjentami innych ras.²⁴

U pacjentów z obrzękiem naczynioruchowym niezwiązanym z leczeniem inhibitorami ACE w wywiadzie ryzyko wystąpienia tego powikłania podczas terapii inhibitorem ACE może być zwiększone.²⁵

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z następującymi lekami może zwiększać ryzyko obrzęku naczynioruchowego:²⁶

• Racekadotryl
• Inhibitory kinazy mTOR (syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus)
• Wildagliptyna

Należy zachować ostrożność rozpoczynając takie leczenie u pacjentów przyjmujących już inhibitor ACE.

Reakcje rzekomoanafilaktyczne podczas dializy i aferezy

U pacjentów dializowanych przy użyciu błon wysokoprzepływowych (np. AN69) i jednocześnie leczonych inhibitorami ACE opisywano reakcje rzekomoanafilaktyczne. U tych pacjentów należy rozważyć użycie błon dializacyjnych innego typu lub leku przeciwnadciśnieniowego z innej klasy.²⁷

U pacjentów otrzymujących inhibitory ACE podczas aferezy lipoprotein o małej gęstości (LDL) z siarczanem dekstranu rzadko obserwowano groźne dla życia reakcje rzekomoanafilaktyczne. Reakcji tych można uniknąć, wstrzymując czasowo leczenie inhibitorem ACE przed każdą aferezą.²⁸

Odczulanie

U pacjentów otrzymujących inhibitory ACE podczas leczenia odczulającego (np. jadem owadów błonkoskrzydłych) obserwowano uporczywe reakcje rzekomoanafilaktyczne. Należy czasowo odstawiać inhibitory ACE przed rozpoczęciem leczenia odczulającego, aby uniknąć tych reakcji.²⁹

Niewydolność wątroby

Stosowanie inhibitorów ACE bardzo rzadko wiązało się z wystąpieniem zespołu, który rozpoczyna się od żółtaczki cholestatycznej i postępuje do piorunującej martwicy wątroby, niekiedy prowadząc do zgonu. Pacjenci przyjmujący inhibitory ACE, u których wystąpi żółtaczka lub znaczne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, powinni odstawić lizynopryl i pozostawać pod odpowiednią kontrolą lekarską.³⁰

Neutropenia/agranulocytoza

U pacjentów otrzymujących inhibitory ACE opisywano:³¹

• Neutropenię lub agranulocytozę
• Małopłytkowość
• Niedokrwistość

Neutropenia rzadko występuje u pacjentów z prawidłową czynnością nerek bez dodatkowych czynników ryzyka.

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu lizynoprylu u pacjentów:³²

• Z kolagenozami
• Leczonych lekami immunosupresyjnymi
• Przyjmujących allopurynol lub prokainamid
• Przy współistnieniu powyższych czynników, zwłaszcza z wcześniejszymi zaburzeniami czynności nerek

U niektórych pacjentów z tej grupy rozwinęły się ciężkie zakażenia, niekiedy nieodpowiadające na intensywną antybiotykoterapię.

U pacjentów z grupy ryzyka zaleca się okresową kontrolę liczby krwinek białych. Pacjentów należy pouczyć, aby zgłaszali wszelkie objawy zakażenia.³³

Rasa

Inhibitory ACE częściej powodują obrzęk naczynioruchowy u pacjentów rasy czarnej. Ponadto mogą być mniej skuteczne w obniżaniu ciśnienia tętniczego u osób rasy czarnej, prawdopodobnie z powodu częstszego występowania niskiej aktywności reniny w tej populacji.³⁴

Kaszel

Podczas leczenia inhibitorami ACE może występować uporczywy, suchy kaszel, ustępujący po odstawieniu leku. Kaszel wywołany inhibitorami ACE należy uwzględniać w diagnostyce różnicowej kaszlu.³⁵

Zabiegi chirurgiczne/znieczulenie ogólne

U pacjentów poddawanych rozległym zabiegom chirurgicznym lub znieczuleniu ogólnemu środkami wywołującymi niedociśnienie, lizynopryl może hamować wytwarzanie angiotensyny II w odpowiedzi na kompensacyjne uwalnianie reniny. Niedociśnienie spowodowane tym mechanizmem można skorygować przez zwiększenie objętości krwi krążącej.³⁶

Stężenie potasu w surowicy

Inhibitory ACE mogą powodować hiperkaliemię, szczególnie u pacjentów z:³⁷

• Zaburzeniami czynności nerek
• Cukrzycą
• Hipoaldosteronizmem

Ryzyko hiperkaliemii wzrasta także u pacjentów przyjmujących:

• Suplementy potasu (w tym substytuty soli kuchennej)
• Leki moczopędne oszczędzające potas (spironolakton, triamteren, amiloryd)
• Heparynę
• Trimetoprym lub kotrimoksazol
• Antagonistów aldosteronu
• Antagonistów receptora angiotensyny II

Leki moczopędne oszczędzające potas i antagonistów receptora angiotensyny II należy stosować ostrożnie u pacjentów otrzymujących inhibitory ACE. Należy regularnie kontrolować stężenie potasu w surowicy i czynność nerek.³⁸

Cukrzyca

U chorych na cukrzycę leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną należy ściśle kontrolować wyrównanie glikemii w pierwszym miesiącu leczenia inhibitorem ACE.³⁹

Lit

Jednoczesne stosowanie litu i lizynoprylu zasadniczo nie jest zalecane.⁴⁰