Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Informacje dotyczące wpływu lizynoprylu na płodność, ciążę i laktację mają kluczowe znaczenie dla lekarzy opiekujących się pacjentkami w wieku rozrodczym. Właściwa ocena ryzyka i korzyści oraz przekazanie pełnych informacji pacjentce jest niezbędnym elementem opieki medycznej w przypadku stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny, do których należy lizynopryl.¹

Przeciwwskazania w ciąży

Stosowanie lizynoprylu w czasie ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane. Lekarz musi poinformować pacjentkę, że inhibitory ACE stosowane w okresie ciąży mogą powodować istotną zachorowalność u noworodków, a nawet śmierć płodu i noworodka. Literatura medyczna zawiera kilkadziesiąt opisanych przypadków takich powikłań.²

Ryzyko w poszczególnych trymestrach ciąży

Lekarz powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje o ryzyku stosowania lizynoprylu w poszczególnych okresach ciąży:

Drugi i trzeci trymestr

Stosowanie inhibitorów ACE, w tym lizynoprylu, w drugim i trzecim trymestrze ciąży prowadzi do poważnych uszkodzeń płodu i noworodka. Do najczęściej obserwowanych powikłań należą:³

• Niedociśnienie tętnicze – może prowadzić do niedotlenienia tkanek płodu
• Niedorozwój czaszki noworodka – poważna wada rozwojowa
• Bezmocz – całkowity brak produkcji moczu przez nerki płodu
• Niewydolność nerek – która może być odwracalna lub nieodwracalna
• Zgon – w najcięższych przypadkach

Dodatkowo raportowano przypadki małowodzia, które najprawdopodobniej wynika z zaburzeń czynności nerek płodu. Małowodzie może prowadzić do poważnych konsekwencji dla rozwoju płodu, takich jak:⁴

• Przykurcze kończyn płodu – ograniczające późniejszą ruchomość
• Zniekształcenie twarzoczaszki – prowadzące do wad anatomicznych
• Niedorozwój płuc – mogący prowadzić do niewydolności oddechowej po urodzeniu

W literaturze medycznej opisywano również przypadki:⁵

• Wcześniactwa – urodzenia przed 37. tygodniem ciąży
• Opóźnienia rozwoju wewnątrzmacicznego – nieprawidłowego wzrastania płodu
• Przetrwałego przewodu tętniczego – wady układu krążenia

Należy jednak zaznaczyć, że w tych przypadkach nie wyjaśniono jednoznacznie związku przyczynowego z narażeniem na inhibitor ACE.⁶

Pierwszy trymestr

Badania wskazują, że stosowanie inhibitorów ACE w pierwszym trymestrze ciąży również wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o tym ryzyku, nawet jeśli ekspozycja na lek nastąpiła tylko we wczesnym okresie ciąży.⁷

Postępowanie w przypadku ciąży

Lekarz musi przekazać pacjentce, że w przypadku stwierdzenia ciąży podczas leczenia lizynoprylem, należy:⁸

1. Natychmiast przerwać leczenie inhibitorem ACE (lizynoprylem)
2. Wdrożyć alternatywne leczenie hipotensyjne bezpieczne w ciąży
3. Systematycznie monitorować rozwój płodu poprzez badania USG i inne badania specjalistyczne

Planowanie ciąży

Kobiety planujące ciążę powinny otrzymać od lekarza informację, że inhibitory ACE, w tym lizynopryl, nie powinny być stosowane w okresie planowania ciąży. Lekarz powinien rozważyć zmianę leczenia hipotensyjnego na leki o potwierdzonym bezpieczeństwie w ciąży.⁹

Kobiety w wieku rozrodczym

U kobiet w wieku rozrodczym lekarz powinien:¹⁰

1. Szczegółowo poinformować o możliwym ryzyku związanym ze stosowaniem lizynoprylu w przypadku nieplanowanej ciąży
2. Uważnie i indywidualnie rozpatrzyć stosunek ryzyka do korzyści z leczenia
3. Rozważyć stosowanie skutecznej metody antykoncepcji w czasie leczenia
4. Podkreślić znaczenie natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku podejrzenia ciąży

Karmienie piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że nie zaleca się stosowania lizynoprylu w okresie karmienia piersią. Przyczyną jest brak wystarczających danych dotyczących przenikania leku do mleka kobiecego. W przypadku konieczności leczenia nadciśnienia u kobiety karmiącej, należy rozważyć alternatywne leki o lepiej poznanym profilu bezpieczeństwa w czasie laktacji.¹¹

Szczególną ostrożność należy zachować, gdy karmione dziecko jest:¹²

• Noworodkiem – ze względu na niedojrzałość mechanizmów metabolicznych i wydalniczych
• Wcześniakiem – z powodu zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych

W takich przypadkach lekarz powinien bezwzględnie zalecić zastosowanie alternatywnego leczenia hipotensyjnego o udokumentowanym bezpieczeństwie w okresie laktacji.¹³