Właściwości farmakodynamiczne
Levofloxacin Sandoz 5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Levofloxacin Sandoz

Lewofloksacyna, substancja czynna produktu leczniczego Levofloxacin Sandoz 5 mg/ml, należy do syntetycznych leków przeciwbakteryjnych z grupy fluorochinolonów. Stanowi S-enancjomer racemicznej substancji czynnej ofloksacyny i jest klasyfikowana w grupie farmakoterapeutycznej chinolonów przeciwbakteryjnych (fluorochinolony), której przypisano kod ATC: J01MA12.¹

Mechanizm działania

Lewofloksacyna, jak inne leki z grupy fluorochinolonów, wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez oddziaływanie na dwa kluczowe enzymy bakteryjne odpowiedzialne za replikację DNA: kompleks DNA-gyraza DNA oraz topoizomerazę IV. Blokowanie aktywności tych enzymów prowadzi do zahamowania replikacji DNA bakterii, co skutkuje śmiercią komórki bakteryjnej.²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Skuteczność przeciwbakteryjna lewofloksacyny jest bezpośrednio związana z parametrami farmakokinetycznymi. Efektywność działania leku zależy od stosunku maksymalnego stężenia w surowicy (C_max) lub pola powierzchni pod krzywą (AUC) do minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla danego patogenu. Parametry te są kluczowe dla przewidywania skuteczności terapeutycznej lewofloksacyny.³

Mechanizm oporności

Oporność bakterii na lewofloksacynę rozwija się w sposób wieloetapowy poprzez specyficzne mutacje w miejscach docelowego działania leku, tj. w gyrazy DNA i topoizomerazie IV. Oba te enzymy należą do rodziny topoizomeraz typu II. Poza mutacjami w miejscach docelowych, na wrażliwość bakterii na lewofloksacynę wpływają również inne mechanizmy oporności, takie jak:⁴

• Zmniejszona przepuszczalność błony komórkowej bakterii (zjawisko szczególnie częste u Pseudomonas aeruginosa)
• Mechanizmy aktywnego wyrzutu leku z komórki bakteryjnej (efflux)

Istotną cechą kliniczną jest występowanie oporności krzyżowej między lewofloksacyną a innymi fluorochinolonami. Oznacza to, że bakterie oporne na jeden lek z grupy fluorochinolonów mogą wykazywać oporność również na lewofloksacynę. Z drugiej strony, ze względu na specyficzny mechanizm działania lewofloksacyny, zasadniczo nie występuje oporność krzyżowa między tym lekiem a przeciwbakteryjnymi środkami należącymi do innych grup farmakologicznych.⁵

Stężenia graniczne

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla lewofloksacyny. Te wartości pozwalają odróżnić drobnoustroje wrażliwe od średnio wrażliwych oraz średnio wrażliwe od opornych.⁶

Należy uwzględnić, że przedstawione stężenia graniczne dla lewofloksacyny odnoszą się do leczenia dużymi dawkami. Ponadto warto zauważyć, że wartości graniczne odnoszą się do dawki doustnej 500 mg podawanej 1-2 razy na dobę oraz dawki dożylnej 500 mg podawanej 1-2 razy na dobę.⁷

W przypadku Haemophilus influenzae może wystąpić mała oporność na fluorochinolony (wartości MIC cyprofloksacyny wynoszą 0,12-0,5 mg/l), jednakże brak jest dowodów, że oporność ta ma znaczenie kliniczne w zakażeniach układu oddechowego wywoływanych przez ten drobnoustrój.⁸

Szczepy bakteryjne, dla których wartości MIC przekraczają wartości graniczne dla wrażliwości, występują bardzo rzadko lub do tej pory ich nie zgłoszono. W przypadku wyizolowania takiego szczepu, należy powtórzyć identyfikację oraz test wrażliwości. Po potwierdzeniu wyniku, szczep powinien zostać przesłany do laboratorium referencyjnego. Do czasu potwierdzenia odpowiedzi klinicznej dla szczepów o wartościach MIC przekraczających aktualne wartości graniczne dla oporności, należy je klasyfikować jako oporne.⁹

Rozpowszechnienie oporności

Rozpowszechnienie oporności bakterii na lewofloksacynę może się różnić w zależności od lokalizacji geograficznej oraz czasu. W celu prawidłowej oceny oporności niezbędne jest korzystanie z aktualnych danych lokalnych, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy częstość występowania oporności na danym obszarze jest wysoka, co może podważać skuteczność leku przynajmniej w niektórych rodzajach zakażeń, wskazane jest zasięgnięcie porady specjalisty.¹⁰

Spektrum przeciwbakteryjne

Na podstawie wiedzy o wrażliwości drobnoustrojów na lewofloksacynę, można wyróżnić następujące kategorie bakterii:¹¹

Gatunki zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Bacillus anthracis – bakteria wywołująca wąglika
• Staphylococcus aureus wrażliwy na metycylinę – jeden z głównych patogenów człowieka
• Staphylococcus saprophyticus – częsty czynnik zakażeń układu moczowego
• Paciorkowce grupy C i G – odpowiedzialne za różne infekcje górnych dróg oddechowych
• Streptococcus agalactiae (paciorkowiec grupy B) – patogen istotny zwłaszcza w położnictwie
• Streptococcus pneumoniae (pneumokok) – główny czynnik zapalenia płuc i innych infekcji dróg oddechowych
• Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A) – wywołujący anginę i inne infekcje

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Eikenella corrodens – patogen występujący w mikroflorze jamy ustnej
• Haemophilus influenzae – czynnik zakażeń dróg oddechowych
• Haemophilus parainfluenzae – składnik fizjologicznej mikroflory dróg oddechowych
• Klebsiella oxytoca – patogen wywołujący zakażenia oportunistyczne
• Moraxella catarrhalis – częsty czynnik zakażeń górnych dróg oddechowych
• Pasteurella multocida – bakteria często przenoszona przez zwierzęta domowe
• Proteus vulgaris – patogen układu moczowego
• Providencia rettgeri – patogen oportunistyczny

Bakterie beztlenowe:

• Peptostreptococcus – występujący w mikroflorze skóry, jamy ustnej i przewodu pokarmowego

Inne:

• Chlamydophila pneumoniae – atypowy czynnik zapalenia płuc
• Chlamydophila psittaci – wywołujący ornitozę (papuzicę)
• Chlamydia trachomatis – czynnik zakażeń przenoszonych drogą płciową
• Legionella pneumophila – patogen powodujący legionellozę
• Mycoplasma pneumoniae – atypowy czynnik zakażeń dróg oddechowych
• Mycoplasma hominis – patogen układu moczowo-płciowego
• Ureaplasma urealyticum – patogen układu moczowo-płciowego

Gatunki, wśród których może wystąpić oporność nabyta

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis – patogen powodujący zakażenia układu moczowego, bakteriemię i inne
• Staphylococcus aureus metycylinooporne (MRSA) – problematyczny patogen szpitalny
• Staphylococcus spp. koagulazoujemne – grupa gronkowców o różnej zjadliwości

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter baumannii – oportunistyczny patogen szpitalny
• Citrobacter freundii – patogen oportunistyczny
• Enterobacter aerogenes – patogen szpitalny
• Enterobacter cloacae – częsty czynnik zakażeń szpitalnych
• Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego
• Klebsiella pneumoniae – czynnik zakażeń układu oddechowego i moczowego
• Morganella morganii – patogen oportunistyczny
• Proteus mirabilis – częsta przyczyna zakażeń układu moczowego
• Providencia stuartii – patogen oportunistyczny, zwłaszcza w zakażeniach szpitalnych
• Pseudomonas aeruginosa – trudny w leczeniu patogen szpitalny
• Serratia marcescens – patogen szpitalny

Bakterie beztlenowe:

• Bacteroides fragilis – dominujący składnik mikroflory jelitowej

Gatunki o oporności wrodzonej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecium – patogen oporny na wiele antybiotyków

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że Staphylococcus aureus oporny na metycylinę (MRSA) wykazuje również oporność na fluorochinolony, w tym na lewofloksacynę. Jest to istotna informacja kliniczna, którą należy uwzględnić przy wyborze terapii przeciwbakteryjnej.¹²