Działania niepożądane leku Lenalidomide Fresenius Kabi

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w leczeniu pacjentów z różnymi typami nowotworów hematologicznych, przede wszystkim szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaka z komórek płaszcza i chłoniaka grudkowego. Profil bezpieczeństwa charakteryzuje się szeregiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależy od wskazania, dawki oraz stosowania w monoterapii lub terapii skojarzonej.¹

Profil bezpieczeństwa w poszczególnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od leczonego schorzenia i stosowanego schematu leczenia. Poniżej przedstawiono charakterystykę działań niepożądanych w poszczególnych wskazaniach.²

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi – leczenie podtrzymujące po ASCT

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, obserwowano wyższą częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do placebo.³

Do ciężkich działań niepożądanych obserwowanych częściej (≥5%) podczas stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym należały:

• Zapalenie płuc (10,6%) w badaniu IFM 2005-02⁴
• Zakażenie płuc (9,4%) w badaniu CALGB 100104⁵

Najczęściej występujące działania niepożądane w badaniu IFM 2005-02 obejmowały: neutropenię (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunkę (38,9%), zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenię (31,7%), astenię (29,7%), kaszel (27,3%), trombocytopenię (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) oraz gorączkę (20,5%).⁶

W badaniu CALGB 100104 najczęściej obserwowane działania niepożądane to: neutropenia (79,0%), trombocytopenia (72,3%), biegunka (54,5%), wysypka (31,7%), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%), zmęczenie (22,8%), leukopenia (22,8%) i niedokrwistość (21,0%).⁷

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi – lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, ciężkie działania niepożądane występujące z częstością ≥5% obejmowały:

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)⁸
• Zakażenie płuc (5,7%)⁹
• Odwodnienie (5,0%)¹⁰

Często występujące działania niepożądane w tym schemacie to: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).¹¹

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi – lenalidomid z niską dawką deksametazonu

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu (Rd i Rd18), ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż w grupie kontrolnej (MPT) to:

• Zapalenie płuc (9,8%)¹²
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)¹³

Najczęściej obserwowane działania niepożądane to: biegunka (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenia (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypka (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączka (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).¹⁴

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi – lenalidomid z melfalanem i prednizonem

W schemacie leczenia melfalanem, prednizonem i lenalidomidem (MPR) z podtrzymaniem lenalidomidem lub bez, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) to:

• Gorączka neutropeniczna (6,0%)¹⁵
• Niedokrwistość (5,3%)¹⁶

Najczęściej występujące działania niepożądane to: neutropenia (83,3%), niedokrwistość (70,7%), trombocytopenia (70,0%), leukopenia (38,8%), zaparcia (34,0%), biegunka (33,3%), wysypka (28,9%), gorączka (27,0%), obrzęk obwodowy (25,0%), kaszel (24,0%), zmniejszone łaknienie (23,7%) oraz astenia (22,0%).¹⁷

Szpiczak mnogi – pacjenci po co najmniej jednym schemacie leczenia

U pacjentów wcześniej leczonych z powodu szpiczaka mnogiego, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z deksametazonem, najcięższymi działaniami niepożądanymi były:

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)¹⁸
• Neutropenia 4. stopnia¹⁹

Najczęściej występujące działania niepożądane to: zmęczenie (43,9%), neutropenia (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunka (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), trombocytopenia (21,5%) i wysypka (21,2%).²⁰

Zespoły mielodysplastyczne

U pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi leczonych lenalidomidem, ciężkie działania niepożądane obejmowały:

• Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)²¹
• Neutropenię 3. lub 4. stopnia, gorączkę neutropeniczną²²
• Trombocytopenię 3. lub 4. stopnia²³

Najczęściej obserwowane działania niepożądane to: neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypka (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).²⁴

Chłoniak z komórek płaszcza

U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza leczonych lenalidomidem, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (różnica ≥2%) w porównaniu do grupy kontrolnej obejmowały:

• Neutropenię (3,6%)²⁵
• Zatorowość płucną (3,6%)²⁶
• Biegunkę (3,6%)²⁷

Najczęściej obserwowane działania niepożądane to: neutropenia (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunka (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączka (16,8%) oraz wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%).²⁸

W badaniu MCL-002 zaobserwowano znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid. U pacjentów z dużym rozmiarem guza w chwili rozpoczęcia leczenia występuje zwiększone ryzyko wczesnego zgonu – odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni) w grupie otrzymującej lenalidomid i 2/28 (7%) w grupie kontrolnej.²⁹

Chłoniak grudkowy

U pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z rytuksymabem, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (różnica ≥1%) niż w grupie kontrolnej obejmowały:

• Gorączkę neutropeniczną (2,7%)³⁰
• Zatorowość płucną (2,7%)³¹
• Zapalenie płuc (2,7%)³²

Najczęściej obserwowane działania niepożądane to: neutropenia (58,2%), biegunka (30,8%), leukopenia (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).³³

Zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu

Działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych lenalidomidem różnią się w zależności od wskazania, schematu leczenia oraz czynników indywidualnych. Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie najczęstszych działań niepożądanych według częstości występowania i układów narządów.³⁴

Szczególne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa

Istotne klinicznie działania niepożądane

Przy stosowaniu lenalidomidu szczególną uwagę należy zwrócić na następujące potencjalnie poważne działania niepożądane:³⁵

1. Hematologiczne: neutropenia i trombocytopenia są najczęstszymi działaniami niepożądanymi hematologicznymi, mogącymi prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak gorączka neutropeniczna i krwawienia. Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów morfologii krwi.
2. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa: występuje zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem lub lekami cytotoksycznymi.
3. Zakażenia: pacjenci leczeni lenalidomidem mają zwiększone ryzyko zakażeń, w tym zapalenia płuc, które może być ciężkie i prowadzić do powikłań.
4. Drugie pierwotne nowotwory złośliwe: w długotrwałym stosowaniu lenalidomidu obserwowano zwiększoną częstość występowania drugich pierwotnych nowotworów.
5. Wczesne zgony w chłoniaku z komórek płaszcza: u pacjentów z dużym rozmiarem guza występuje znacząco zwiększone ryzyko wczesnego zgonu.

Bezpieczeństwo stosowania lenalidomidu zależy w dużej mierze od odpowiedniego monitorowania pacjenta, dostosowywania dawki w przypadku wystąpienia działań niepożądanych oraz stosowania właściwej profilaktyki u pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań, co wymaga ścisłej współpracy między pacjentem a lekarzem prowadzącym.³⁶