Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację

Ocena wpływu kwetiapiny na płodność, ciążę i karmienie piersią jest istotnym elementem procesu terapeutycznego. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować korzyści i ryzyko terapii kwetiapiną u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, w ciąży lub karmiących piersią, biorąc pod uwagę zarówno stan zdrowia pacjentki, jak i potencjalne zagrożenia dla rozwijającego się płodu lub noworodka.¹

Stosowanie kwetiapiny w ciąży

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w ciąży są ograniczone. Umiarkowana liczba opublikowanych danych dotyczących kobiet w ciąży otrzymujących kwetiapinę (od 300 do 1000 przypadków), obejmująca zarówno pojedyncze zgłoszenia, jak i wyniki badań obserwacyjnych, nie wskazuje jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych związanych z terapią. Należy jednak podkreślić, że dostępne dane nie są wystarczające do sformułowania ostatecznych wniosków dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwetiapiny w ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ kwetiapiny na reprodukcję. W świetle tych danych oraz ograniczonych informacji klinicznych, kwetiapinę należy stosować w okresie ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki jednoznacznie przewyższają możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu. Decyzja o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia kwetiapiną w pierwszym trymestrze ciąży powinna być zawsze poprzedzona staranną oceną stosunku korzyści do ryzyka.³

Trzeci trymestr ciąży

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki matek, które otrzymywały leki przeciwpsychotyczne (w tym kwetiapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, są narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po urodzeniu. Objawy te mogą obejmować zaburzenia pozapiramidowe i/lub objawy odstawienne o różnym nasileniu i czasie trwania.⁴

U noworodków matek leczonych kwetiapiną w trzecim trymestrze ciąży obserwowano następujące objawy:⁵

• Pobudzenie psychoruchowe – zwiększona aktywność i niepokój ruchowy noworodka
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – zarówno wzmożone napięcie, jak i obniżone napięcie mięśniowe
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne drgania mięśni
• Senność – nadmierna senność i trudności z wybudzaniem
• Zespół zaburzeń oddechowych – nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu oddechowego
• Zaburzenia karmienia – trudności z przyjmowaniem pokarmu

Ze względu na ryzyko wystąpienia powyższych objawów, stan noworodków, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, powinien być starannie monitorowany po urodzeniu.⁶

Karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone i niejednoznaczne. Dostępne doniesienia nie pozwalają jednoznacznie ocenić stężenia kwetiapiny w mleku matek przyjmujących ten lek w dawkach terapeutycznych. Wobec braku wiarygodnych danych klinicznych, decyzja dotycząca karmienia piersią podczas terapii kwetiapiną powinna uwzględniać:⁷

• Korzyści z karmienia piersią dla dziecka – zapewnienie optymalnego odżywiania, wsparcie rozwoju układu immunologicznego, korzyści emocjonalne
• Korzyści z leczenia kwetiapiną dla matki – kontrola objawów choroby, utrzymanie stabilizacji stanu psychicznego, zapobieganie nawrotom

Lekarz powinien przedstawić pacjentce wszystkie dostępne informacje, aby mogła świadomie podjąć decyzję o kontynuacji karmienia piersią lub jego przerwaniu na czas terapii kwetiapiną.⁸

Wpływ na płodność

Nie przeprowadzono kompleksowych badań oceniających wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi. W badaniach na modelach zwierzęcych (szczury) obserwowano działania wynikające ze zwiększonego stężenia prolaktyny, jednak efekty te nie mogą być bezpośrednio odniesione do ludzi ze względu na różnice międzygatunkowe w metabolizmie leku i fizjologii układu rozrodczego.⁹

Wiadomo, że kwetiapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, może powodować zwiększenie stężenia prolaktyny, co teoretycznie może wpływać na funkcje rozrodcze, jednak brak jest jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających długotrwały wpływ terapii kwetiapiną na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.¹⁰