Specjalne ostrzeżenia
Ipinzan

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Ipinzan

Preparat Ipinzan (wildagliptyna + metformina) wymaga zachowania określonych środków ostrożności, których znajomość jest niezbędna dla bezpiecznego prowadzenia terapii pacjentów z cukrzycą. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące zagrożeń związanych ze stosowaniem tego leku oraz zalecane postępowanie zapobiegawcze.¹

Informacje ogólne

Należy pamiętać, że Ipinzan nie może zastępować insulinoterapii u pacjentów wymagających podawania insuliny. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1.²

Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie wymagające szczególnej uwagi

Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale bardzo ciężkim powikłaniem metabolicznym, które może wystąpić podczas terapii metforminą. Powikłanie to najczęściej pojawia się w sytuacjach nagłego pogorszenia czynności nerek, w przebiegu chorób układu krążenia, schorzeń układu oddechowego lub przy posocznicy. Pogorszenie funkcji nerek prowadzi do kumulacji metforminy w organizmie, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.³

W przypadku wystąpienia odwodnienia spowodowanego ciężką biegunką, wymiotami, gorączką lub zmniejszoną podażą płynów należy tymczasowo wstrzymać podawanie metforminy i skierować pacjenta do lekarza.⁴

Szczególnej ostrożności wymaga wprowadzanie leków mogących zaburzać czynność nerek (np. leków przeciwnadciśnieniowych, moczopędnych lub NLPZ) u pacjentów przyjmujących metforminę.⁵

Czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej

Do dodatkowych czynników ryzyka kwasicy mleczanowej należą:

• Nadmierne spożycie alkoholu
• Niewydolność wątroby
• Źle kontrolowana cukrzyca
• Ketoza
• Długotrwałe głodzenie
• Stany związane z niedotlenieniem
• Jednoczesne stosowanie leków, które mogą wywołać kwasicę mleczanową⁶

Objawy kwasicy mleczanowej i postępowanie

Pacjenci oraz ich opiekunowie powinni zostać szczegółowo poinformowani o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej oraz jej objawach, do których należą:

• Duszność kwasicza – charakterystyczny objaw głębokiego, przyspieszonego oddechu
• Ból brzucha – często intensywny
• Skurcze mięśni
• Astenia – znaczne osłabienie
• Hipotermia – obniżenie temperatury ciała
• Śpiączka – jako końcowy etap powikłania⁷

W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej pacjent powinien natychmiast odstawić metforminę i poszukać pomocy medycznej. Diagnostycznie stwierdza się odchylenia w badaniach laboratoryjnych: obniżenie pH krwi (<7,35), podwyższone stężenie mleczanów w osoczu (>5 mmol/l) oraz zwiększenie luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów.<sup data-drug="Ipinzan" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W razie wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien odstawić metforminę i szukać natychmiastowej pomocy medycznej. Odchylenia od wartości prawidłowych w wynikach badań laboratoryjnych obejmują zmniejszenie wartości pH krwi ( 5 mmol/l) oraz zwiększenie luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów.”>8

Stosowanie środków kontrastowych zawierających jod

Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do nefropatii kontrastowej, co skutkuje kumulacją metforminy i zwiększeniem ryzyka kwasicy mleczanowej. W związku z tym należy:

• Przerwać stosowanie metforminy przed badaniem lub w jego trakcie
• Nie podawać metforminy przez co najmniej 48 godzin po badaniu
• Wznowić leczenie metforminą tylko po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności⁹

Monitorowanie czynności nerek

Wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR) powinien być oznaczony przed rozpoczęciem leczenia, a następnie regularnie monitorowany. Ipinzan jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR <30 ml/min. Terapię należy tymczasowo przerwać w przypadku wystąpienia stanów wpływających na czynność nerek.<sup data-drug="Ipinzan" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Wartość GFR powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia, a następnie w regularnych odstępach czasu. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR 10

Szczególną ostrożność należy zachować przy równoczesnym stosowaniu leków, które mogą:

• Wpływać na czynność nerek
• Powodować istotne zmiany hemodynamiczne
• Hamować transport nerkowy i zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Preparatu Ipinzan nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym u osób, u których aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT) lub asparaginianowej (AspAT) przed rozpoczęciem leczenia przekracza 3-krotność górnej granicy normy (ULN).¹²

Monitorowanie enzymów wątrobowych

Rzadkim, ale możliwym powikłaniem stosowania wildagliptyny są zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby. Przebiegają one zazwyczaj bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób wątrobowych normalizują się po zaprzestaniu leczenia.¹³

Schemat monitorowania czynności wątroby:

1. Wykonanie prób czynnościowych wątroby przed rozpoczęciem leczenia Ipinzanem (wartość wyjściowa)
2. Monitorowanie czynności wątroby w odstępach trzymiesięcznych przez pierwszy rok terapii
3. Następnie okresowe kontrole¹⁴

Postępowanie w przypadku podwyższenia aktywności aminotransferaz:

• Wykonanie powtórnych prób wątrobowych w celu potwierdzenia wcześniejszego wyniku
• Częste monitorowanie wartości enzymów do czasu normalizacji
• W przypadku utrzymywania się aktywności AspAT lub AlAT na poziomie przekraczającym 3-krotność ULN, zaleca się zaprzestanie leczenia Ipinzanem
• Pacjenci, u których wystąpi żółtaczka lub inne objawy zaburzeń czynności wątroby, powinni natychmiast przerwać stosowanie leku¹⁵

Należy pamiętać, że po przerwaniu terapii Ipinzanem z powodu zaburzeń czynności wątroby i uzyskaniu normalizacji wyników prób wątrobowych, nie należy ponownie rozpoczynać leczenia tym preparatem.¹⁶

Zaburzenia skóry

W trakcie badań nieklinicznych obserwowano występowanie zmian skórnych, w tym powstawanie pęcherzy i owrzodzeń na kończynach u małp, którym podawano wildagliptynę. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki występowania pęcherzowych i złuszczających zmian skórnych.¹⁷

W ramach rutynowego postępowania z pacjentami chorymi na cukrzycę, zaleca się monitorowanie skóry pod kątem powstawania pęcherzy i owrzodzeń, szczególnie u osób ze skórnymi powikłaniami cukrzycowymi.¹⁸

Ostre zapalenie trzustki

Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjenci powinni zostać poinformowani o charakterystycznych objawach tego powikłania.¹⁹

Postępowanie w przypadku podejrzenia zapalenia trzustki:

• Natychmiastowe przerwanie stosowania wildagliptyny
• W przypadku potwierdzenia diagnozy ostrego zapalenia trzustki, nie należy wznawiać leczenia wildagliptyną
• Zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie²⁰

Hipoglikemia

Sulfonylomoczniki mogą wywoływać hipoglikemię. U pacjentów otrzymujących wildagliptynę w skojarzeniu z sulfonylomocznikiem zwiększa się ryzyko wystąpienia tego powikłania. W celu redukcji ryzyka hipoglikemii należy rozważyć zmniejszenie dawki sulfonylomocznika.²¹

Zabiegi chirurgiczne

Podawanie metforminy musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym przeprowadzanym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po upływie 48 godzin od zabiegu lub od wznowienia odżywiania doustnego, pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i potwierdzenia jej stabilności.²²

Substancja pomocnicza o znanym działaniu

Preparat Ipinzan zawiera maltodekstrynę, która jest źródłem glukozy. Pacjenci z rzadkim zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.²³