Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację, które lekarz powinien przekazać pacjentce planującej ciążę, będącej w ciąży lub karmiącej piersią.¹

Wpływ na ciążę – pierwszy i drugi trymestr

Stosowanie ibuprofenu w okresie ciąży wiąże się z ryzykiem dla rozwijającego się płodu ze względu na mechanizm działania leku polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn. Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia następujących powikłań w przypadku stosowania ibuprofenu we wczesnym okresie ciąży:²

• Poronienie
• Wady rozwojowe serca u płodu
• Wady rozwojowe przewodu pokarmowego u płodu

Ryzyko bezwzględne wystąpienia wad układu sercowo-naczyniowego zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem trwania leczenia.³

Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje:⁴

• Utratę ciąży w fazie przedimplantacyjnej
• Utratę ciąży w fazie poimplantacyjnej zarodka
• Śmiertelność zarodkowo-płodową
• Zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu krążenia

Szczególne zagrożenia po 20. tygodniu ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu może powodować małowodzie spowodowane zaburzeniami czynności nerek płodu. Może ono wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, ale zwykle ustępuje po jego przerwaniu.⁵

Ponadto, zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, przy czym większość z nich ustąpiła po zaprzestaniu leczenia.⁶

Ze względu na powyższe zagrożenia, ibuprofen (w tym Ibuprofen Hasco 200 mg) nie powinien być podawany podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli konieczne jest podanie ibuprofenu kobiecie planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najmniejszą możliwą skuteczną dawkę oraz najkrótszy możliwy okres stosowania produktu.⁷

Obserwacja kliniczna po 20. tygodniu ciąży

Kilka dni po 20. tygodniu ciąży należy rozważyć przedporodową obserwację pacjentki w celu wykrycia:⁸

• Małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

W razie stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy niezwłocznie zaprzestać stosowania produktu Ibuprofen Hasco.⁹

Przeciwwskazania w trzecim trymestrze ciąży

Podczas trzeciego trymestru ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą narażać płód na wystąpienie:¹⁰

• Działania toksycznego na układ krążenia i oddechowy – w tym przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek

Dodatkowo, matka i płód w końcowym okresie ciąży są narażeni na wystąpienie:¹¹

• Wydłużonego czasu krwawienia i działania przeciwpłytkowego, które może wystąpić już po zastosowaniu bardzo małych dawek
• Opóźnienia lub wydłużenia akcji porodowej spowodowane hamowaniem skurczów macicy

W związku z powyższymi zagrożeniami produkt leczniczy Ibuprofen Hasco jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹²

Wpływ na karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak stężenie jest niewielkie – stanowi około 0,0008% zastosowanej dawki.¹³

W przypadku krótkotrwałego przyjmowania ibuprofenu w dawkach stosowanych w leczeniu bólu i gorączki szkodliwy wpływ na niemowlęta wydaje się mało prawdopodobny. Jednakże, jeśli zalecane jest dłuższe przyjmowanie ibuprofenu, należy rozważyć wcześniejsze zakończenie karmienia piersią.¹⁴

Wpływ na płodność

Stosowanie ibuprofenu może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet i nie jest zalecane u pacjentek, które planują zajście w ciążę.¹⁵

W przypadku kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub które są poddawane badaniom w związku z niepłodnością, należy rozważyć zakończenie stosowania ibuprofenu.¹⁶

Zalecenia dla lekarzy

Podczas rozmowy z pacjentką w wieku rozrodczym, planującą ciążę, będącą w ciąży lub karmiącą piersią, lekarz powinien:

1. Poinformować o ryzyku związanym ze stosowaniem ibuprofenu w poszczególnych trymestrach ciąży
2. Podkreślić bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży
3. Wyjaśnić konieczność monitorowania stanu płodu po 20. tygodniu ciąży w przypadku ekspozycji na ibuprofen
4. Omówić wpływ ibuprofenu na karmienie piersią, z uwzględnieniem różnic między krótko- i długotrwałym stosowaniem leku
5. Poinformować o potencjalnym negatywnym wpływie ibuprofenu na płodność kobiet
6. W razie bezwzględnej konieczności stosowania ibuprofenu w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży zalecić najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas