Interakcje leku
Helicid 40 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, może wchodzić w istotne interakcje z różnymi substancjami leczniczymi poprzez modyfikację ich wchłaniania, metabolizmu lub eliminacji. Interakcje te mogą mieć znaczenie kliniczne i wymagać dostosowania dawki lub unikania jednoczesnego stosowania leków.

Wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych leków

Omeprazol może znacząco wpływać na farmakokinetykę innych leków, szczególnie tych, których wchłanianie jest zależne od pH oraz substancji metabolizowanych przez izoenzym CYP2C19. Zmiana kwaśności wewnątrz żołądka podczas leczenia omeprazolem może istotnie modyfikować wchłanianie leków, których absorpcja jest uzależniona od pH treści żołądkowej.¹

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Szczególnie istotne klinicznie są interakcje omeprazolu z lekami stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV:

• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie z omeprazolem jest przeciwwskazane, ponieważ omeprazol zmniejsza średnią ekspozycję na nelfinawir o około 40% oraz ekspozycję na jego czynny metabolit M8 o 75-90%. Mechanizm tej interakcji może obejmować hamowanie aktywności CYP2C19.²
• Atazanawir – nie zaleca się jednoczesnego podawania omeprazolu z atazanawirem, gdyż omeprazol w dawce 40 mg raz na dobę w skojarzeniu z atazanawirem 300 mg/rytonawirem 100 mg powoduje zmniejszenie ekspozycji na atazanawir o 75%. Zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje w pełni wpływu omeprazolu. Nawet mniejsza dawka omeprazolu (20 mg) stosowana z atazanawirem 400 mg/rytonawirem 100 mg powoduje zmniejszenie ekspozycji na atazanawir o około 30%.³
• Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu z sakwinawirem/rytonawirem zwiększa stężenie sakwinawiru w osoczu o około 70%, co jest zwykle dobrze tolerowane przez pacjentów z HIV.⁴

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi i onkologicznymi

Omeprazol zmniejsza wchłanianie kilku leków przeciwgrzybiczych:

• Ketokonazol i itrakonazol – wchłanianie tych leków jest istotnie zmniejszone podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem, co może ograniczać ich skuteczność kliniczną.⁵
• Pozakonazol – należy unikać jednoczesnego stosowania z omeprazolem ze względu na znaczące zmniejszenie jego wchłaniania.⁶

Przy stosowaniu leków onkologicznych należy zwrócić uwagę na:

• Erlotynib – jego wchłanianie jest istotnie zmniejszone przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem, dlatego należy unikać takiego skojarzenia.⁷
• Metotreksat – u niektórych pacjentów odnotowano zwiększone stężenie metotreksatu stosowanego jednocześnie z inhibitorami pompy protonowej. W przypadku stosowania dużych dawek metotreksatu należy rozważyć tymczasowe odstawienie omeprazolu.⁸

Interakcje z lekami wpływającymi na układ krzepnięcia i płytki krwi

Omeprazol, jako umiarkowany inhibitor izoenzymu CYP2C19, może wpływać na metabolizm leków będących substratami tego enzymu:⁹

• Warfaryna i inni antagoniści witaminy K – metabolizm tych leków może być spowolniony przez omeprazol, co może prowadzić do zwiększonej ekspozycji i ryzyka krwawień.¹⁰
• Klopidogrel – omeprazol zmniejsza ekspozycję na czynny metabolit klopidogrelu o średnio 46% oraz redukuje hamowanie agregacji płytek o około 16%. Dane kliniczne dotyczące znaczenia tej interakcji są niespójne, ale z ostrożności należy odradzać jednoczesne stosowanie omeprazolu i klopidogrelu.¹¹
• Cylostazol – omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego głównych metabolitów o 29% i 69%, co może nasilać działanie przeciwpłytkowe.¹²

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi i glikozydami nasercowymi

• Takrolimus – opisywano zwiększenie stężenia takrolimusa w surowicy podczas jego jednoczesnego stosowania z omeprazolem. Zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia takrolimusa oraz czynności nerek, a dawkowanie takrolimusa należy dostosowywać w razie potrzeby.¹³
• Digoksyna – jednoczesne podawanie omeprazolu (20 mg na dobę) i digoksyny zwiększa biodostępność digoksyny o około 10%. Chociaż objawy toksyczności digoksyny obserwowano rzadko, należy zachować ostrożność podczas stosowania omeprazolu w dużych dawkach u osób w podeszłym wieku oraz kontrolować stężenie terapeutyczne digoksyny.¹⁴

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Fenytoina – zaleca się kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu podczas pierwszych dwóch tygodni po rozpoczęciu leczenia omeprazolem oraz po każdej zmianie dawki fenytoiny. Kontrola i dostosowanie dawki fenytoiny powinny być przeprowadzone również po zakończeniu leczenia omeprazolem.¹⁵

Wpływ innych leków na farmakokinetykę omeprazolu

Metabolizm omeprazolu jest zależny od izoenzymów CYP2C19 i CYP3A4, dlatego substancje modyfikujące aktywność tych enzymów mogą wpływać na farmakokinetykę omeprazolu:

• Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. klarytromycyna, worykonazol) mogą zwiększać stężenie omeprazolu w surowicy poprzez zmniejszenie tempa jego metabolizmu. Jednoczesne leczenie worykonazolem może powodować ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na omeprazol. Chociaż duże dawki omeprazolu są na ogół dobrze tolerowane, dostosowanie dawki może być konieczne u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku długotrwałego leczenia.¹⁶
• Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez przyspieszenie jego metabolizmu.¹⁷

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, może teoretycznie wchodzić w interakcje z alkoholem, jednak bezpośrednie dane na ten temat są ograniczone. Należy wziąć pod uwagę następujące aspekty podczas jednoczesnego stosowania omeprazolu i alkoholu:

Wpływ na wchłanianie leków

Alkohol może nasilać prozapalne działanie na błonę śluzową żołądka oraz zwiększać jej przepuszczalność. Jednoczesne stosowanie omeprazolu, który zmienia pH żołądka, może teoretycznie modyfikować wchłanianie alkoholu oraz innych leków przyjmowanych łącznie z alkoholem. Jednak nie wykazano klinicznie istotnych interakcji w tym zakresie.

Wpływ na metabolizm wątrobowy

Alkohol jest metabolizowany głównie przez enzymy wątrobowe, w tym przez dehydrogenazę alkoholową (ADH) oraz cytochrom P450, szczególnie izoenzym CYP2E1. Omeprazol jest metabolizowany przez CYP2C19 i CYP3A4. Teoretycznie, przy jednoczesnym stosowaniu alkoholu i omeprazolu może dochodzić do konkurencji o układy enzymatyczne wątroby, jednak nie udokumentowano istotnego klinicznie wpływu na skuteczność lub bezpieczeństwo stosowania omeprazolu.

Wpływ na błonę śluzową żołądka

Alkohol drażni błonę śluzową żołądka i może zwiększać ryzyko powstawania nadżerek i owrzodzeń. Omeprazol, hamując wydzielanie kwasu solnego, może teoretycznie łagodzić drażniący wpływ alkoholu na śluzówkę żołądka, jednak nie należy traktować go jako środka profilaktycznego przed szkodliwym działaniem alkoholu.

Zalecenia praktyczne

Chociaż nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji między omeprazolem a alkoholem, zaleca się:

• Unikanie spożywania alkoholu u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, refluksowym zapaleniem przełyku oraz innymi chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego, w których stosuje się omeprazol
• Zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu omeprazolu, alkoholu i innych leków, szczególnie tych metabolizowanych przez układ cytochromu P450
• Świadomość, że omeprazol nie chroni przed szkodliwym działaniem alkoholu na błonę śluzową żołądka

Tabela interakcji omeprazolu z innymi lekami