Właściwości farmakodynamiczne leku Helicid 40

Helicid 40 zawiera jako substancję czynną omeprazol w postaci soli sodowej, przy czym każda fiolka zawiera 42,6 mg soli sodowej omeprazolu, co odpowiada 40 mg omeprazolu. Po rozpuszczeniu, 1 ml roztworu zawiera 0,426 mg soli sodowej omeprazolu (równoważne 0,4 mg omeprazolu).¹

Grupa farmakoterapeutyczna i klasyfikacja ATC

Omeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w chorobach związanych z zaburzeniami wydzielania kwasu solnego w żołądku, będąc przedstawicielem inhibitorów pompy protonowej. Kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) dla omeprazolu to A02BC01.²

Mechanizm działania

Omeprazol stanowi mieszaninę racemiczną dwóch enancjomerów, która działa poprzez wybiórczy, wysoce specyficzny mechanizm prowadzący do zmniejszenia wydzielania kwasu solnego w żołądku. Substancja ta funkcjonuje jako swoisty inhibitor pompy protonowej zlokalizowanej w komórkach okładzinowych żołądka. Charakteryzuje się szybkim działaniem i zapewnia skuteczną kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie sekrecji kwasu solnego przy zaledwie jednorazowym podaniu dobowym.³

Omeprazol, będąc słabą zasadą, akumuluje się w środowisku o wysokiej kwasowości w kanalikach wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym miejscu ulega przekształceniu do postaci czynnej, która hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy stanowiącego pompę protonową. Ten wpływ na końcowy etap procesu powstawania kwasu solnego wykazuje zależność od dawki i skutkuje wysoce efektywnym hamowaniem sekrecji kwasu zarówno podstawowej, jak i stymulowanej, niezależnie od czynnika stymulującego.⁴

Działania farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane efekty farmakodynamiczne omeprazolu można powiązać bezpośrednio z jego wpływem na proces wydzielania kwasu solnego.⁵

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Dożylne podanie omeprazolu u ludzi prowadzi do zależnego od dawki zahamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Aby uzyskać natychmiastowe zmniejszenie kwaśności wewnątrzżołądkowej, porównywalne z efektem osiąganym po powtarzanym podawaniu doustnym dawki 20 mg, zalecana pierwsza dawka dożylna wynosi 40 mg. Zastosowanie tej dawki skutkuje natychmiastową redukcją kwaśności wewnątrzżołądkowej, ze średnim zmniejszeniem w okresie 24 godzin wynoszącym około 90%, zarówno przy podaniu w formie wstrzyknięcia dożylnego, jak i wlewu dożylnego.⁶

Istotnym aspektem działania omeprazolu jest fakt, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego koreluje z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z aktualnym, chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas terapii omeprazolem nie obserwuje się zjawiska tachyfilaksji, czyli zmniejszenia skuteczności leku w miarę jego stosowania.⁷

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori wykazuje ścisły związek z chorobą wrzodową, obejmującą zarówno wrzody dwunastnicy, jak i żołądka. H. pylori stanowi istotny czynnik w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka i wspólnie z kwasem solnym żołądkowym tworzy główne czynniki etiologiczne prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori odgrywa znaczącą rolę w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka żołądka.⁸

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori prowadzona z wykorzystaniem omeprazolu w połączeniu z odpowiednimi lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoki odsetek wygojenia zmian chorobowych błony śluzowej żołądka oraz długotrwałą remisję owrzodzeń trawiennych.⁹

Wpływ na inne procesy związane ze zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego

W trakcie długotrwałego leczenia omeprazolem obserwowano nieco zwiększoną częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Mają one charakter łagodny i prawdopodobnie ustępują samoistnie po zakończeniu terapii.¹⁰

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny tego zjawiska, w tym również wskutek zastosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii w żołądku, które normalnie występują w przewodzie pokarmowym. Leczenie preparatami redukującymi wydzielanie kwasu może w konsekwencji wiązać się z nieznacznie podwyższonym ryzykiem występowania zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez takie bakterie jak Salmonella oraz Campylobacter.¹¹

Podczas stosowania leków przeciwwydzielniczych stężenie gastryny w surowicy ulega podwyższeniu w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Podobnie zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA) wskutek obniżenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Zwiększony poziom CgA może zakłócać badania diagnostyczne ukierunkowane na wykrywanie guzów neuroendokrynnych. Dostępne dane z publikacji naukowych wskazują, że leczenie inhibitorami pompy protonowej powinno zostać przerwane na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym pomiarem stężenia CgA. Działanie to ma na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, które zostało nieprawidłowo podwyższone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu wartości referencyjnych.¹²

U niektórych pacjentów, zarówno dorosłych jak i dzieci, podczas długotrwałego stosowania omeprazolu obserwowano zwiększenie liczby komórek enterochromafinopochodnych (ECL). Zjawisko to jest prawdopodobnie spowodowane zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Według aktualnej wiedzy medycznej ustalenia te nie mają istotnego znaczenia klinicznego.¹³