Właściwości farmakokinetyczne
Gripex Hot Zatoki 650 mg + 60 mg + 20 mg + 4 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Gripex Hot ZATOKI

Produkt leczniczy Gripex Hot ZATOKI w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego zawiera cztery substancje czynne: paracetamol (650 mg), pseudoefedryny chlorowodorek (60 mg), dekstrometorfanu bromowodorek (20 mg) oraz chlorofenaminy maleinian (4 mg). Każda z tych substancji charakteryzuje się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują ich losy w organizmie po podaniu doustnym.¹

Farmakokinetyka paracetamolu

Wchłanianie paracetamolu zachodzi szybko i niemal całkowicie z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 40-60 minutach od momentu podania. Dostępność biologiczna po podaniu doustnym na czczo wynosi 62-89%. Należy zauważyć, że obecność pokarmu może zmniejszać absorpcję paracetamolu.²

Dystrybucja paracetamolu charakteryzuje się stosunkowo niskim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 20-25%. Substancja ta ulega szybkiej dystrybucji zarówno w tkankach obwodowych, jak i w ośrodkowym układzie nerwowym, co zapewnia jej skuteczne działanie terapeutyczne.³

Metabolizm paracetamolu odbywa się głównie w wątrobie. Dominującymi szlakami metabolicznymi są:

• Sprzęganie z kwasem glukuronowym – główna droga metaboliczna ⁴
• Sprzęganie z kwasem siarkowym – druga istotna droga metabolizmu ⁵
• Utlenianie do N-acetylo-p-benzochinoiminy – mniej niż 10% paracetamolu ulega tej przemianie, prowadzącej do powstania wysoce aktywnego i hepatotoksycznego metabolitu ⁶

W warunkach fizjologicznych, hepatotoksyczny metabolit N-acetylo-p-benzochinoimina ulega redukcji przy udziale glutationu, co prowadzi do wytworzenia nietoksycznej pochodnej. Jednak w stanach prowadzących do obniżenia zasobów glutationu, takich jak niedożywienie, współistniejące choroby, alkoholizm, predyspozycje genetyczne oraz przyjmowanie innych produktów leczniczych, może dochodzić do nasilenia działania hepatotoksycznego paracetamolu.⁷

Eliminacja paracetamolu następuje głównie przez nerki, gdzie wydalane są metabolity powstałe w procesie biotransformacji wątrobowej.⁸

Farmakokinetyka pseudoefedryny

Wchłanianie pseudoefedryny z przewodu pokarmowego przebiega sprawnie, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 1,5-2 godzinach od momentu podania. Efekt terapeutyczny pojawia się stosunkowo szybko, bo już w ciągu 30 minut od przyjęcia leku i utrzymuje się przez 4-6 godzin.⁹

Okres półtrwania (T₀,₅) pseudoefedryny wynosi 9-16 godzin. Substancja ta jest wydalana głównie przez nerki, przede wszystkim w postaci niezmienionej. Przy regularnym podawaniu co 12 godzin, stan stacjonarny (stan wysycenia) w organizmie osiągany jest po około 6 dniach.¹⁰

Farmakokinetyka dekstrometorfanu

Wchłanianie dekstrometorfanu z przewodu pokarmowego przebiega szybko, prowadząc do osiągnięcia maksymalnego stężenia we krwi po 2-3 godzinach od przyjęcia. Działanie terapeutyczne pojawia się po 15-30 minutach i utrzymuje się przez 3-6 godzin. Okres półtrwania (T₀,₅) wynosi 3-4 godziny. W przypadku działania przeciwkaszlowego, efekt utrzymuje się przez około 6 godzin.¹¹

Metabolizm dekstrometorfanu po podaniu doustnym podlega w wątrobie szybkiemu i intensywnemu efektowi pierwszego przejścia. Głównym procesem metabolicznym jest O-demetylacja, kontrolowana genetycznie przez enzym CYP2D6. To właśnie aktywność tego enzymu stanowi kluczowy czynnik determinujący farmakokinetykę dekstrometorfanu u ludzi. Istnieją różne fenotypy metabolizmu dekstrometorfanu, co prowadzi do znacznego zróżnicowania jego farmakokinetyki wśród pacjentów.¹²

W procesie metabolizmu dekstrometorfanu powstają trzy główne demetylowane metabolity morfinanowe:

• Dekstrorfan (3-hydroksy-N-metylomorfinan) – główny metabolit, wykazujący również działanie przeciwkaszlowe ¹³
• 3-hydroksymorfinan ¹⁴
• 3-metoksymorfinan ¹⁵

Metabolity te są identyfikowane w moczu w postaci produktów sprzężonych. U osób z wolnym metabolizmem (tzw. wolni metabolizerzy) w krwi i moczu dominuje niezmieniona postać dekstrometorfanu.¹⁶

Eliminacja dekstrometorfanu zachodzi głównie w postaci metabolitów. Okres półtrwania wynosi 5-8 godzin i może być wydłużony u dzieci oraz pacjentów z niewydolnością nerek.¹⁷

Farmakokinetyka chlorofenaminy

Działanie chlorofenaminy rozpoczyna się stosunkowo szybko, bo już po 10-30 minutach od podania i utrzymuje się przez 3-6 godzin. Okres półtrwania tej substancji u osób dorosłych wynosi około 20 godzin.¹⁸

Eliminacja chlorofenaminy następuje przede wszystkim w postaci metabolitów. Podobnie jak w przypadku dekstrometorfanu, okres półtrwania chlorofenaminy jest wydłużony u dzieci oraz u pacjentów z niewydolnością nerek.¹⁹

Porównanie parametrów farmakokinetycznych składników aktywnych

Właściwości farmakokinetyczne w specjalnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania zarówno dekstrometorfanu, jak i chlorofenaminy. Ma to istotne znaczenie kliniczne, gdyż może prowadzić do kumulacji tych substancji w organizmie przy wielokrotnym podawaniu.²⁰

Dzieci

W populacji pediatrycznej, podobnie jak u pacjentów z niewydolnością nerek, obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania dekstrometorfanu i chlorofenaminy. Może to wynikać z niedojrzałości procesów metabolicznych i/lub wydalniczych u dzieci.²¹

Pacjenci z wolnym metabolizmem

Istotną grupą pacjentów są osoby z genetycznie uwarunkowanym wolnym metabolizmem dekstrometorfanu (tzw. wolni metabolizerzy). U tych osób obserwuje się dominację niezmienionej postaci dekstrometorfanu w krwi i moczu, co może prowadzić do odmiennego profilu działania leku i potencjalnie wyższego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.²²

Potencjalne interakcje farmakokinetyczne

Interakcje związane z metabolizmem paracetamolu

Stany prowadzące do obniżenia zasobów glutationu w organizmie mogą nasilać hepatotoksyczne działanie paracetamolu. Do takich czynników należą:

• Niedożywienie – prowadzące do niedoboru prekursorów glutationu ²³
• Współistniejące choroby – zwłaszcza schorzenia wątroby ²⁴
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu ²⁵
• Predyspozycje genetyczne – wpływające na metabolizm paracetamolu ²⁶
• Jednoczesne przyjmowanie innych produktów leczniczych – szczególnie leków indukujących enzymy wątrobowe ²⁷

Interakcje związane z metabolizmem dekstrometorfanu

Ponieważ metabolizm dekstrometorfanu zależy głównie od aktywności enzymu CYP2D6, jednoczesne stosowanie inhibitorów tego enzymu może prowadzić do zwiększenia stężenia niezmienionego dekstrometorfanu we krwi, podobnie jak u osób z genetycznie uwarunkowanym wolnym metabolizmem.²⁸