Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Gopten 2,0

Stosowanie trandolaprylu w formie kapsułek twardych wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz uwzględnienia szeregu przeciwwskazań i potencjalnych zagrożeń. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty bezpiecznego stosowania tego leku u pacjentów.¹

Przeciwwskazania anatomiczne

Trandolaprylu nie należy stosować u pacjentów ze zwężeniem tętnicy głównej lub zwężeniem drogi odpływu. Takie schorzenia stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do wdrożenia terapii.²

Reakcje rzekomoanafilaktyczne i anafilaktyczne

U pacjentów przyjmujących inhibitory konwertazy angiotensyny podczas jednoczesnego leczenia odczulającego na jady zwierzęce (np. owadów) mogą wystąpić reakcje rzekomoanafilaktyczne, które w niektórych przypadkach mogą zagrażać życiu. Przed rozpoczęciem leczenia odczulającego należy rozważyć tymczasowe odstawienie inhibitora ACE.³

Podobnie, u pacjentów stosujących inhibitory ACE podczas aferezy lipoprotein o małej gęstości (LDL) obserwowano zagrażające życiu reakcje rzekomoanafilaktyczne.⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Należy pamiętać, że trandolapryl jest prolekiem metabolizowanym w wątrobie do czynnego metabolitu. U pacjentów z niewydolnością wątroby konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności oraz zapewnienie stałej kontroli lekarskiej.⁵

Objawowe niedociśnienie

Objawowe niedociśnienie po podaniu dawki początkowej trandolaprylu oraz podczas zwiększania dawki produktu obserwowano rzadko u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym. Ryzyko wystąpienia takiego działania jest zwiększone u pacjentów z:⁶

• Hipowolemią – należy podejmować działania korygujące niedobór płynów
• Niedoborem sodu wywołanym długotrwałym stosowaniem leków moczopędnych
• Dietą ubogosodową
• Dializoterapią
• Biegunką lub wymiotami

U tych pacjentów przed rozpoczęciem leczenia trandolaprylem należy odstawić leki moczopędne oraz uzupełnić objętość płynów i/lub niedobór sodu.⁷

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub z zaburzeniami naczyniowo-mózgowymi, ponieważ nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego może u nich prowadzić do zawału mięśnia sercowego lub incydentu mózgowo-naczyniowego.⁸

Agranulocytoza i działanie hamujące czynność szpiku kostnego

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE obserwowano agranulocytozę i hamowanie czynności szpiku kostnego. Ryzyko neutropenii jest zależne od dawki i typu inhibitora ACE oraz stanu klinicznego pacjenta. Powikłania hematologiczne występują częściej u osób z:⁹

• Niewydolnością nerek, szczególnie w połączeniu z kolagenozami
• Kolagenozami (np. toczniem rumieniowatym i twardziną układową)
• Pacjentów przyjmujących jednocześnie glikokortykosteroidy i antymetabolity

U pacjentów z powyższymi czynnikami ryzyka należy regularnie kontrolować liczbę białych krwinek i stężenie białka w moczu. Należy pamiętać, że neutropenia jest odwracalna po odstawieniu inhibitora ACE.¹⁰

Nadwrażliwość i obrzęk naczynioruchowy

Obrzęk naczynioruchowy (angioedema) jest poważnym działaniem niepożądanym, które może wystąpić podczas stosowania trandolaprylu. Może on obejmować twarz, kończyny, język, głośnię i/lub krtań. Wykazano, że obrzęk naczynioruchowy wywołany inhibitorami ACE występuje częściej u pacjentów rasy czarnej niż u innych ras.¹¹

Podczas leczenia trandolaprylem zgłaszano również obrzęk naczynioruchowy jelit. Należy uwzględnić to w diagnostyce różnicowej u pacjentów zgłaszających ból brzucha (z nudnościami lub wymiotami albo bez tych objawów).¹²

W przypadku wystąpienia obrzęku naczynioruchowego należy:¹³

• Natychmiast przerwać leczenie
• Monitorować stan pacjenta do czasu ustąpienia obrzęku
• W przypadku obrzęku naczynioruchowego języka, głośni i/lub krtani natychmiast wstrzyknąć podskórnie 0,3-0,5 ml roztworu adrenaliny (1:1000), stosując jednocześnie inne metody postępowania leczniczego

Należy pamiętać, że obrzęk naczynioruchowy wyłącznie twarzy zwykle ustępuje samoistnie, natomiast obrzęk naczynioruchowy twarzy i głośni może zagrażać życiu ze względu na ryzyko niedrożności dróg oddechowych.¹⁴

Interakcje związane ze zwiększonym ryzykiem obrzęku naczynioruchowego

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z następującymi lekami może zwiększać ryzyko obrzęku naczynioruchowego:¹⁵

• Sakubitryl i walsartan (produkt złożony) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Należy zachować 36-godzinny odstęp między zakończeniem jednej terapii a rozpoczęciem drugiej
• Racekadotryl – inhibitor enkefalinazy stosowany w leczeniu biegunki
• Inhibitory mTOR (np. syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus) – leki immunosupresyjne
• Wildagliptyna – lek przeciwcukrzycowy

Podczas rozpoczynania terapii wymienionymi lekami u pacjentów już przyjmujących inhibitor ACE, należy zachować szczególną ostrożność.¹⁶

Pacjenci z nadciśnieniem naczyniowo-nerkowym

U pacjentów z jednostronnym lub obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej, którzy otrzymują inhibitory ACE, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia ciężkiego niedociśnienia tętniczego i niewydolności nerek. Ryzyko to dodatkowo wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych.¹⁷

Niewydolność nerek może wystąpić nawet przy niewielkich zmianach stężenia kreatyniny w osoczu, nawet u pacjentów z jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej. U takich pacjentów zaleca się:¹⁸

• Rozpoczynanie leczenia w warunkach szpitalnych
• Ścisły nadzór lekarski
• Stosowanie małych dawek początkowych
• Ostrożne dostosowywanie dawki
• Odstawienie leków moczopędnych w pierwszych tygodniach leczenia
• Regularne monitorowanie czynności nerek i stężenia potasu w osoczu

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min może być konieczne zmniejszenie dawki trandolaprylu oraz dokładne monitorowanie czynności nerek.¹⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z:²⁰

• Niewydolnością nerek
• Zastoinową niewydolnością serca
• Jednostronnym lub obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej
• Zwężeniem tętnicy nerkowej jedynej czynnej nerki
• Po przeszczepieniu nerki

U niektórych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, bez istniejącej wcześniej choroby nerek, może wystąpić niewielkie i zazwyczaj przemijające zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi oraz kreatyniny w surowicy, gdy trandolapryl podawany jest w skojarzeniu z lekiem moczopędnym.²¹

U pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub leczonych stosunkowo dużymi dawkami inhibitorów ACE może wystąpić białkomocz.²²

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), antagonistów receptora angiotensyny II (AIIRA) lub aliskirenu zwiększa ryzyko wystąpienia:²³

• Niedociśnienia
• Hiperkaliemii
• Zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek)

Dlatego nie zaleca się podwójnej blokady układu RAA. Jeśli jest ona absolutnie konieczna, należy ją stosować wyłącznie pod nadzorem specjalisty i często kontrolować czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie tętnicze.²⁴

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.²⁵

Monitorowanie stężenia potasu w surowicy

Inhibitory ACE mogą powodować hiperkaliemię, ponieważ hamują uwalnianie aldosteronu. Efekt ten jest zwykle nieistotny u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, jednak u określonych grup pacjentów ryzyko hiperkaliemii rośnie.²⁶

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem hiperkaliemii to osoby z:²⁷

• Zaburzeniami czynności nerek
• Cukrzycą
• Hipoaldosteronizmem
• Zaburzeniami czynności lewej komory po zawale mięśnia sercowego
• Przyjmujący suplementy potasu (w tym substytuty soli kuchennej)
• Stosujący leki moczopędne oszczędzające potas
• Przyjmujący trimetoprim lub kotrimoksazol
• Leczeni antagonistami aldosteronu lub antagonistami receptora angiotensyny II

U pacjentów otrzymujących inhibitory ACE należy zachować ostrożność podczas stosowania leków moczopędnych oszczędzających potas i antagonistów receptora angiotensyny II. Należy regularnie kontrolować stężenie potasu w surowicy i czynność nerek.²⁸

Inne działania niepożądane

U pacjentów leczonych inhibitorami konwertazy angiotensyny może wystąpić suchy kaszel bez odkrztuszania. Objaw ten ustępuje po przerwaniu leczenia.²⁹

Zabiegi chirurgiczne i znieczulenie

U pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub podczas znieczulenia środkami powodującymi obniżenie ciśnienia tętniczego, trandolapryl może blokować wytwarzanie angiotensyny II wtórnie do kompensacyjnego uwalniania reniny.³⁰

Ciąża i karmienie piersią

Nie należy rozpoczynać podawania inhibitorów ACE podczas ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zastosować alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe, o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w ciąży. W przypadku potwierdzenia ciąży należy natychmiast przerwać podawanie inhibitorów ACE i, jeśli jest to wskazane, rozpocząć leczenie alternatywne.³¹

Ze względu na brak danych odnośnie stosowania trandolaprylu podczas karmienia piersią, nie zaleca się stosowania produktu Gopten 2,0, zwłaszcza w przypadku karmienia piersią noworodka lub wcześniaka. Zaleca się podawanie innych preparatów o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania podczas karmienia piersią.³²

Informacje o substancjach pomocniczych

Gopten 2,0 zawiera laktozę. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³³

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że praktycznie nie zawiera sodu.³⁴

Stosowanie u dzieci

Nie przeprowadzono badań dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania trandolaprylu u dzieci, dlatego nie zaleca się podawania tego leku w populacji pediatrycznej.³⁵