Dawkowanie i sposób podawania gentamycyny

Lek Gentamycin Krka w postaci roztworu do wstrzykiwań i infuzji o stężeniu 40 mg/ml wymaga precyzyjnego dawkowania zależnego od wieku pacjenta, masy ciała oraz funkcji nerek. Dostępny jest w ampułkach po 1 ml (zawierających 40 mg gentamycyny) oraz 2 ml (zawierających 80 mg gentamycyny).¹

Dawkowanie u pacjentów z prawidłową czynnością nerek

Rekomendowane dobowe dawkowanie gentamycyny różni się w zależności od grupy wiekowej pacjenta:²

• Dorośli, młodzież i dzieci – zalecana dobowa dawka wynosi 3-6 mg/kg masy ciała, którą można podawać w jednej dawce (preferowana metoda) lub podzielić na dwie dawki podawane co 12 godzin³
• Niemowlęta od 2. miesiąca życia – dobowa dawka wynosi 4,5-7,5 mg/kg masy ciała, podawana jednorazowo (zalecane) lub w dwóch dawkach co 12 godzin⁴
• Noworodki – dobowa dawka wynosi 4-7 mg/kg masy ciała. Ze względu na dłuższy okres półtrwania leku u noworodków, należną dawkę dobową podaje się w pojedynczej dawce⁵

Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania. Dawka początkowa powinna być identyczna jak u osób z prawidłową funkcją nerek, natomiast w kolejnych dawkach należy albo wydłużyć odstęp między podaniami, albo zmniejszyć dawkę leku.⁶

Należy pamiętać, że pomimo podawania takich samych dawek leku, stężenia gentamycyny w surowicy mogą różnić się u poszczególnych pacjentów. Z tego powodu u pacjentów w ciężkim stanie klinicznym zaleca się monitorowanie stężenia gentamycyny w surowicy i odpowiednią korektę dawkowania. Stężenie gentamycyny w surowicy po 30-60 minutach od podania dożylnego lub domięśniowego powinno wynosić co najmniej 5 μg/ml.⁷

Po zakończeniu sesji hemodializy należy podać gentamycynę w dawce 1-1,5 mg/kg masy ciała. Pacjentom poddawanym dializie otrzewnowej podaje się 1 mg gentamycyny/kg masy ciała w 2 litrach płynu dializacyjnego.⁸

Monitorowanie stężenia leku

Monitorowanie stężenia gentamycyny w surowicy jest szczególnie zalecane u:⁹

• osób w podeszłym wieku
• noworodków
• pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

Próbki krwi do oznaczenia stężenia pobiera się pod koniec przerwy pomiędzy dawkami (stężenie minimalne). Zalecane wartości minimalnego stężenia gentamycyny:¹⁰

• przy podawaniu dwa razy na dobę – nie więcej niż 2 µg/ml
• przy podawaniu raz na dobę – nie więcej niż 1 µg/ml

Sposób podawania

Gentamycyna może być podawana domięśniowo lub dożylnie. W obu przypadkach stosuje się jednakową dawkę leku.¹¹

Przy podaniu dożylnym lek można podać:¹²

• bezpośrednio do żyły lub przez cewnik dożylny – podawać przez 2-3 minuty
• w przypadku podawania pojedynczej dawki dobowej – wstrzykiwać przez 30-60 minut

Przed podaniem w krótkiej infuzji dożylnej, gentamycynę należy rozcieńczyć w 100-200 ml 0,9% roztworu chlorku sodu do wstrzykiwań lub 5% roztworu glukozy do wstrzykiwań. Stężenie gentamycyny w roztworze nie powinno przekraczać 1 mg/ml.¹³

Zalety podawania raz na dobę

Ze względu na długie działanie poantybiotykowe gentamycyny, podawanie leku raz na dobę ma dwie istotne zalety z punktu widzenia skuteczności przeciwbakteryjnej:¹⁴

1. Duże początkowe stężenie gentamycyny w surowicy zapewnia silniejsze działanie bakteriobójcze
2. Dłuższa przerwa między kolejnymi dawkami zwiększa skuteczność przeciwbakteryjną następnej dawki

Przeciwwskazania do podawania raz na dobę

Nie zaleca się podawania gentamycyny raz na dobę u następujących grup pacjentów:¹⁵

• pacjenci z osłabioną odpornością (neutropenią)
• pacjenci z ciężką niewydolnością nerek
• pacjenci z mukowiscydozą
• pacjenci z wodobrzuszem
• pacjenci z zakaźnym zapaleniem wsierdzia
• osoby z rozległymi oparzeniami (powyżej 20% powierzchni ciała)
• kobiety w ciąży

Szczególne zalecenia dotyczące dawkowania

Jeśli gentamycyna jest podawana w dawkach podzielonych, u dorosłych należy zawsze, niezależnie od czynności nerek, rozpoczynać leczenie od dawki 1,5-2 mg/kg masy ciała, co zapewnia odpowiednie maksymalne stężenie leku w surowicy.¹⁶

U noworodków, niemowląt i dzieci stężenia gentamycyny w surowicy są niższe niż u dorosłych przy zastosowaniu takich samych dawek w przeliczeniu na masę ciała. Dlatego dawki lecznicze w tych grupach wiekowych są nieco wyższe. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się codzienne monitorowanie stężenia gentamycyny w surowicy. W godzinę po podaniu gentamycyny jej stężenie w surowicy musi wynosić co najmniej 4 μg/ml.¹⁷