Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Flectorgo 12,5 mg

Wpływ diklofenaku na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wywiera istotny wpływ na syntezę prostaglandyn w organizmie, co ma szczególne znaczenie w kontekście płodności kobiet oraz bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią. Lekarze przepisujący produkt leczniczy Flectorgo (diklofenak epolaminy) powinni dokładnie rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z jego stosowaniem u kobiet w wieku reprodukcyjnym.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie diklofenaku w okresie ciąży wiąże się z określonymi zagrożeniami, których nasilenie zależy od dawki leku, czasu trwania terapii oraz okresu ciąży, w którym lek jest podawany. Hamowanie syntezy prostaglandyn przez diklofenak może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia oraz występowania wad rozwojowych, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego. Bezwzględne ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego zwiększyło się w badaniach z wartości poniżej 1% do prawie 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem czasu trwania leczenia.³

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie diklofenaku może powodować małowodzie wskutek zaburzenia czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, lecz zwykle jest odwracalne po jego przerwaniu. Ponadto w drugim trymestrze ciąży diklofenak może powodować zwężenie przewodu tętniczego płodu, które w większości przypadków ustępuje po zaprzestaniu leczenia.⁴

W badaniach na zwierzętach wykazano, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn zwiększa częstość:

• obumierania jaja w okresie przed zagnieżdżeniem,
• obumierania jaja po zagnieżdżeniu,
• śmiertelności zarodka i płodu.

Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy, obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁵

Ze względu na powyższe dane, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne, nie należy stosować diklofenaku podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży. Jeżeli jednak lek jest podawany kobietom planującym ciążę lub będącym w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę przez jak najkrótszy czas.⁶

U pacjentek przyjmujących diklofenak od 20. tygodnia ciąży przez kilka dni należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, należy niezwłocznie zaprzestać stosowania diklofenaku.⁷

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży stosowanie diklofenaku, podobnie jak innych inhibitorów syntezy prostaglandyn, może wywoływać poważne konsekwencje zarówno dla płodu, jak i dla matki:⁸

U płodu:

• Uszkodzenia układu krążenia – przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego Botalla, co może prowadzić do nadciśnienia płucnego
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do rozwoju niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem

U matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia – nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku
• Działanie przeciwagregacyjne – mogące zwiększać ryzyko krwawień
• Hamowanie kurczliwości macicy – powodujące opóźnienie lub wydłużenie porodu

⁹

Z uwagi na wymienione powyżej zagrożenia, produkt leczniczy Flectorgo jest przeciwwskazany do stosowania podczas trzeciego trymestru ciąży.¹⁰

Wpływ na karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, przenika w niewielkich ilościach do mleka kobiet karmiących piersią. Choć stężenie leku w mleku jest stosunkowo małe, istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionego dziecka. Z tego powodu nie należy podawać diklofenaku kobietom karmiącym piersią, aby uniknąć potencjalnych negatywnych skutków u niemowlęcia.¹¹

Wpływ na płodność

Diklofenak, podobnie jak inne NLPZ, może wywierać niekorzystny wpływ na płodność u kobiet poprzez ingerencję w proces owulacji. Mechanizm tego działania związany jest z hamowaniem syntezy prostaglandyn, które odgrywają istotną rolę w procesach rozrodczych. Stosowanie diklofenaku nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę.¹²

U pacjentek doświadczających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce niepłodności należy rozważyć zakończenie terapii diklofenakiem. Zaburzenia płodności indukowane przez NLPZ są zwykle odwracalne po zaprzestaniu przyjmowania leku.¹³

Zalecenia dla lekarzy przepisujących diklofenak kobietom w wieku rozrodczym

1. Przed przepisaniem diklofenaku: ocenić stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie u kobiet planujących ciążę lub mogących zajść w ciążę
2. Kobiety planujące ciążę: rozważyć alternatywne metody leczenia ze względu na potencjalny niekorzystny wpływ na płodność
3. Pierwszy i drugi trymestr ciąży: stosować tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności; minimalizować dawkę i czas trwania terapii
4. Od 20. tygodnia ciąży: monitorować w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po kilkudniowym stosowaniu leku
5. Trzeci trymestr ciąży: bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania diklofenaku
6. Karmienie piersią: unikać stosowania diklofenaku z uwagi na ryzyko działań niepożądanych u dziecka
7. Diagnostyka niepłodności: rozważyć odstawienie leku u kobiet poddawanych diagnostyce niepłodności lub mających trudności z zajściem w ciążę