Właściwości farmakodynamiczne flekainidu octanu

Flekainid octan (Flecainide acetate) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwarytmicznych klasy Ic, oznaczonej kodem ATC: C01BC04. Jest stosowany w leczeniu ciężkich objawowych arytmii zarówno komorowych, jak i nadkomorowych.¹ Istotne jest, że lek ten nie powinien być stosowany w supresji bezobjawowej arytmii komorowej u pacjentów, którzy przebyli zawał mięśnia sercowego.²

Struktura chemiczna i klasyfikacja

Z punktu widzenia chemicznego, flekainid jest związkiem amidopodobnym, podobnym strukturalnie do prokainamidu i enkainidu, będąc pochodną benzamidu.³ Wykazuje on również właściwości znieczulające miejscowo, co jest typowe dla leków przeciwarytmicznych klasy Ic.⁴

Charakterystyka elektrofizjologiczna

Klasyfikacja flekainidu jako związku klasy Ic opiera się na trzech kluczowych właściwościach elektrofizjologicznych:⁵

• Znaczące blokowanie szybkich kanałów sodowych w sercu – mechanizm ten stanowi podstawę działania przeciwarytmicznego⁶
• Powolna kinetyka interakcji z kanałami sodowymi – zarówno początek jak i koniec hamowania kanałów sodowych przebiega wolno, co odzwierciedla powolne przyłączanie się i odłączanie się cząsteczek leku od tych kanałów⁷
• Zróżnicowane działanie na potencjały czynnościowe w różnych strukturach serca – lek wykazuje odmienne działanie na czas trwania potencjałów czynnościowych w mięśniu komór serca i we włóknach Purkinjego. Co istotne, flekainid nie wpływa na potencjały czynnościowe w mięśniu komór, natomiast znacząco skraca ich czas trwania we włóknach Purkinjego⁸

Efekty elektrofizjologiczne

Połączenie wyżej wymienionych właściwości farmakodynamicznych prowadzi do znaczącego zwolnienia szybkości przewodzenia we włóknach, których depolaryzacja zależy od szybkich kanałów sodowych.⁹ Dodatkowo, w badaniach na wyizolowanych tkankach serca wykazano, że flekainid powoduje umiarkowane wydłużenie skutecznego okresu refrakcji.¹⁰

Elektrofizjologiczne właściwości flekainidu przekładają się na charakterystyczne zmiany w zapisie EKG, takie jak:¹¹

• Wydłużenie odstępu PR
• Poszerzenie zespołu QRS

W bardzo wysokich stężeniach flekainid wykazuje również słabe działanie blokujące na wolne kanały w mięśniu sercowym.¹² Temu efektowi towarzyszy ujemne działanie inotropowe (zmniejszenie siły skurczu mięśnia sercowego).¹³

Wpływ na układ autonomiczny i krążenie

Flekainid nie wykazuje istotnych interakcji z autonomicznym układem nerwowym.¹⁴ Ponadto, dostępne dane nie wskazują, aby lek ten wywierał znaczący wpływ na krążenie wieńcowe, płucne czy krążenie w innych obszarach organizmu.¹⁵

Działania niepożądane

Warto podkreślić, że większość działań niepożądanych związanych ze stosowaniem flekainidu dotyczy ośrodkowego układu nerwowego.¹⁶ Jest to istotna informacja z punktu widzenia klinicznego, która powinna być brana pod uwagę przy monitorowaniu pacjentów przyjmujących ten lek.