Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Etopro

Stosowanie topiramatu wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz znajomości możliwych zagrożeń wynikających z jego stosowania. Zalecenia te dotyczą zarówno bezpieczeństwa pacjenta, jak i odpowiedniego monitorowania w trakcie terapii w celu uniknięcia lub minimalizacji działań niepożądanych¹.

Procedura odstawiania leku

W przypadkach, gdy szybkie odstawienie topiramatu jest medycznie uzasadnione, konieczne jest zapewnienie odpowiedniej obserwacji pacjenta. Nagłe przerwanie terapii lekiem przeciwpadaczkowym może prowadzić do nasilenia napadów lub pojawienia się nowych rodzajów napadów padaczkowych².

Nasilenie napadów padaczkowych

Podczas stosowania topiramatu może dojść do zwiększenia częstości napadów padaczkowych lub pojawienia się nowych typów napadów. Zjawisko to może wynikać z kilku przyczyn, takich jak: zastosowanie zbyt wysokiej dawki leku, zmniejszenie stężenia we krwi innych jednocześnie stosowanych leków przeciwpadaczkowych, progresja choroby podstawowej lub wystąpienie reakcji paradoksalnej³.

Odpowiednie nawodnienie organizmu

Bardzo istotnym aspektem terapii topiramatem jest zapewnienie właściwego nawodnienia organizmu pacjenta. Prawidłowe nawodnienie może zmniejszyć ryzyko rozwoju kamicy nerkowej. Dodatkowo, odpowiednie nawodnienie przed i w trakcie wysiłku fizycznego lub podczas przebywania w wysokiej temperaturze może zmniejszyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z przegrzaniem organizmu⁴.

Oligohydrosis

Podczas terapii topiramatem odnotowywano przypadki zmniejszonego wydzielania potu (oligohydrosis). Zjawisko to, wraz z hipertermią (podwyższoną temperaturą ciała), występuje szczególnie często u małych dzieci narażonych na wysokie temperatury otoczenia⁵.

Zaburzenia nastroju i depresja

Stosowanie topiramatu wiąże się z częstszym występowaniem zaburzeń nastroju i depresji. W badaniach klinicznych prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, zdarzenia związane z myślami samobójczymi, próbami samobójczymi i dokonanymi samobójstwami występowały z częstością 0,5% u pacjentów leczonych topiramatem, co stanowiło wartość prawie trzykrotnie wyższą niż u pacjentów otrzymujących placebo (0,2%)⁶.

Ryzyko zachowań samobójczych

Analiza badań dotyczących leków przeciwpadaczkowych wskazuje na zwiększone ryzyko występowania myśli i zachowań samobójczych. Mechanizm powstawania tego ryzyka nie jest w pełni poznany, a na podstawie dostępnych danych nie można wykluczyć takiego ryzyka również podczas stosowania topiramatu. Z tego powodu pacjentów należy uważnie obserwować pod kątem wystąpienia objawów myśli lub zachowań samobójczych i w razie konieczności rozważyć zastosowanie odpowiedniego leczenia. Pacjentów oraz ich opiekunów należy poinformować o konieczności konsultacji lekarskiej w przypadku pojawienia się oznak myśli lub zachowań samobójczych⁷.

Kamica nerkowa

U niektórych pacjentów, szczególnie z predyspozycją do kamicy nerkowej, może występować zwiększone ryzyko powstawania kamieni nerkowych i związanych z nimi objawów, takich jak: kolka nerkowa, ból nerki, okolicy lędźwiowej lub boku⁸.

Do czynników ryzyka kamicy nerkowej zalicza się:

• wcześniejsze występowanie kamieni nerkowych
• kamica nerkowa w wywiadzie rodzinnym
• hiperkalciuria

Wymienione czynniki ryzyka nie pozwalają jednoznacznie przewidzieć wystąpienia kamicy nerkowej podczas leczenia topiramatem. Ryzyko może być również zwiększone u pacjentów, którzy przyjmują inne produkty lecznicze sprzyjające powstawaniu kamieni nerkowych⁹.

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≤ 70 mL/min) topiramat powinien być stosowany z zachowaniem szczególnej ostrożności, ze względu na zmniejszony klirens nerkowy i osoczowy leku. Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania dla tej grupy pacjentów znajdują się w punkcie 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego¹⁰.

Zaburzenia czynności wątroby

Topiramat należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ze względu na możliwość zmniejszenia klirensu topiramatu¹¹.

Ostra krótkowzroczność z wtórną jaskrą z zamkniętym kątem przesączania

U pacjentów przyjmujących topiramat zgłaszano występowanie zespołu składającego się z nagłej krótkowzroczności i wtórnej jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Do objawów tego zespołu należą:

• nagłe zmniejszenie ostrości widzenia
• ból gałki ocznej

W badaniach oftalmologicznych można zaobserwować:

• krótkowzroczność
• spłycenie przedniej komory oka
• przekrwienie gałki ocznej (zaczerwienienie)
• podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego

Rozszerzenie źrenicy może występować lub nie. Zespołowi może towarzyszyć wysięk nadrzęskowy (nad ciałkiem rzęskowym) powodujący przesunięcie do przodu soczewki i tęczówki, z wtórnym zamknięciem kąta przesączania¹².

Objawy pojawiają się zazwyczaj w ciągu pierwszego miesiąca od rozpoczęcia leczenia topiramatem. W przeciwieństwie do pierwotnej jaskry z wąskim kątem przesączania, która rzadko występuje przed 40 rokiem życia, jaskrę wtórną z zamkniętym kątem przesączania związaną z przyjmowaniem topiramatu obserwowano zarówno u dzieci, jak i u dorosłych¹³.

Leczenie tego zespołu obejmuje:

1. Najszybsze możliwe przerwanie leczenia topiramatem (według oceny lekarza prowadzącego)
2. Wdrożenie postępowania zmierzającego do obniżenia ciśnienia w gałce ocznej

Powyższe działania zwykle prowadzą do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Należy pamiętać, że nieleczone podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, niezależnie od etiologii, może prowadzić do poważnych następstw, w tym do całkowitej utraty wzroku¹⁴.

Należy ustalić, czy pacjenci z przebytymi zaburzeniami oka mogą być leczeni topiramatem¹⁵.

Zaburzenia pola widzenia

U pacjentów otrzymujących topiramat zgłaszano zaburzenia pola widzenia niezależne od zwiększonego ciśnienia śródgałkowego. W badaniach klinicznych większość tych zdarzeń ustępowała po odstawieniu topiramatu. W przypadku wystąpienia zaburzeń pola widzenia na jakimkolwiek etapie terapii topiramatem, należy rozważyć odstawienie leku¹⁶.

Kwasica metaboliczna

W trakcie przyjmowania topiramatu może wystąpić hiperchloremiczna kwasica metaboliczna z prawidłową luką anionową (to jest zmniejszenie stężenia wodorowęglanów w surowicy poniżej normy, przy braku zasadowicy oddechowej). Zmniejszenie stężenia wodorowęglanów w surowicy jest spowodowane hamującym działaniem topiramatu na nerkową anhydrazę węglanową¹⁷.

Zmniejszenie stężenia wodorowęglanów we krwi może wystąpić na każdym etapie terapii, jednak najczęściej pojawia się w początkowej fazie leczenia. Spadek ten jest zwykle niewielki do umiarkowanego (średnie zmniejszenie stężenia wynosi 4 mmol/l po dawkach 100 mg/dobę lub większych u dorosłych oraz około 6 mg/kg mc./dobę u dzieci). Rzadko dochodzi do zmniejszenia stężenia wodorowęglanów poniżej 10 mmol/l¹⁸.

Stany lub terapie sprzyjające powstawaniu kwasicy (takie jak: choroby nerek, ciężkie zaburzenia oddychania, stan padaczkowy, biegunka, zabieg chirurgiczny, dieta ketogenna lub niektóre leki) mogą dodatkowo wpływać na zmniejszenie stężenia wodorowęglanów wywołane przez topiramat¹⁹.

Przewlekła, nieleczona kwasica metaboliczna zwiększa ryzyko powstawania kamicy nerkowej i nefrokalcynozy, a potencjalnie może prowadzić do osteopenii. Przewlekła kwasica metaboliczna u dzieci może powodować zmniejszenie tempa wzrostu²⁰.

Wpływ topiramatu na wzrastanie i przemiany w tkance kostnej nie były dotąd przedmiotem systematycznych badań ani w populacji dzieci, ani dorosłych pacjentów. Zaleca się wykonywanie odpowiednich badań, w tym oznaczanie stężenia wodorowęglanów w surowicy, w zależności od choroby zasadniczej²¹.

Jeśli utrzymują się objawy wskazujące na kwasicę metaboliczną (np. pogłębiony oddech Kussmaula, duszność, jadłowstręt, nudności, wymioty, nadmierna męczliwość, tachykardia lub arytmia), zaleca się wykonanie badania stężenia wodorowęglanów w surowicy²².

W przypadku rozwoju i utrzymywania się kwasicy metabolicznej, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia topiramatem z zastosowaniem stopniowego zmniejszania dawki. Topiramat należy stosować ostrożnie u pacjentów, u których występują choroby lub stosowane jest leczenie mogące stanowić czynnik ryzyka kwasicy metabolicznej²³.

Zaburzenia funkcji poznawczych

Zaburzenia kognitywne w przebiegu padaczki mają złożone podłoże wieloczynnikowe i mogą wynikać z choroby zasadniczej, być skutkiem samej choroby lub efektem leczenia przeciwpadaczkowego. W piśmiennictwie opisywano przypadki zaburzeń funkcji poznawczych u dorosłych leczonych topiramatem, które wymagały zmniejszenia dawki lub przerwania leczenia. Jednakże badania funkcji kognitywnych u dzieci leczonych topiramatem są niewystarczające i jego działanie w tym zakresie wymaga dalszych badań²⁴.

Hiperamonemia i encefalopatia

Podczas leczenia topiramatem zgłaszano przypadki hiperamonemii z encefalopatią lub bez. Ryzyko hiperamonemii jest zależne od dawki topiramatu. Hiperamonemia jest zgłaszana częściej, gdy topiramat jest stosowany jednocześnie z kwasem walproinowym²⁵.

U pacjentów, u których wystąpi niewyjaśniony letarg lub zmiany stanu psychicznego związane z monoterapią lub terapią skojarzoną topiramatem, należy rozważyć możliwość wystąpienia encefalopatii związanej z hiperamonemią i zaleca się pomiar stężenia amoniaku²⁶.

Utrata masy ciała

U niektórych pacjentów podczas leczenia topiramatem może dojść do utraty masy ciała. Zaleca się monitorowanie pacjentów przyjmujących topiramat w kierunku utraty masy ciała. Pacjentom, u których obniża się waga podczas leczenia topiramatem, można rozważyć zwiększenie ilości spożywanego pokarmu lub stosowanie diety uzupełniającej²⁷.

Program zapobiegania ciąży

Topiramat podawany kobietom w ciąży może powodować poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu. Niektóre dane sugerują zwiększone ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dzieci narażonych na działanie topiramatu w życiu płodowym, podczas gdy inne dane nie wskazują na takie zwiększone ryzyko²⁸.

Kobiety w wieku rozrodczym

Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym należy:

1. Wykonać test ciążowy
2. W pełni poinformować pacjentkę o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży
3. Zapewnić konsultację specjalistyczną, jeśli kobieta planuje ciążę (w celu omówienia zmiany na alternatywne metody leczenia przed odstawieniem antykoncepcji)
4. Podkreślić potrzebę niezwłocznego skontaktowania się ze specjalistą, jeśli pacjentka zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży²⁹

Zalecenia dotyczące dziewczynek

Lekarze przepisujący topiramat muszą upewnić się, że rodzice/opiekunowie dziewczynek stosujących ten lek rozumieją potrzebę skontaktowania się ze specjalistą, gdy u dziecka wystąpi pierwsza miesiączka. W tym czasie pacjentka i rodzice/opiekunowie powinni otrzymać wyczerpującą informację o ryzyku związanym z ekspozycją na topiramat w życiu płodowym oraz o potrzebie zastosowania wysoce skutecznej antykoncepcji tak szybko, jak będzie to konieczne. Należy ponownie ocenić potrzebę kontynuacji leczenia topiramatem i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne³⁰.

Materiały edukacyjne dotyczące tych środków są dostępne dla personelu medycznego i pacjentek (lub rodziców/opiekunów). Poradnik dla pacjentki należy przekazać wszystkim kobietom w wieku rozrodczym i stosującym topiramat oraz rodzicom/opiekunom dziewczynek. Do opakowania produktu leczniczego Etopro dołączona jest karta pacjenta³¹.

Informacje o substancjach pomocniczych

Żółcień pomarańczowa FCF (E110)

Produkt Etopro, 100 mg, tabletki powlekane zawiera żółcień pomarańczową FCF (E110), która może powodować reakcje alergiczne³².

Zawartość sodu

Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”³³.