Właściwości farmakokinetyczne leku Etodal (100 mg/g, żel)

Produkt leczniczy Etodal w postaci żelu zawiera 100 mg etofenamatu w 1 g, który jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym miejscowo. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego preparatu, obejmujące procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji substancji czynnej.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania etofenamatu przez skórę charakteryzuje się kilkoma istotnymi cechami. Badania przeprowadzone na ochotnikach, którym podano 300 mg etofenamatu w różnych postaciach (żel 5%, żel 10%, krem, lotion, aerozol), wykazały zbliżone stężenia kwasu flufenamowego (aktywnego metabolitu) w osoczu. Maksymalne stężenie etofenamatu w osoczu osiągane jest stosunkowo późno – po 12-24 godzinach od aplikacji na skórę. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, wchłanianie etofenamatu przez skórę przy zastosowaniu jednakowych dawek (300 mg) nie zależy od rodzaju podłoża ani stężenia substancji czynnej w preparacie.²

Dystrybucja

Badania dystrybucji etofenamatu wykazały istotne z terapeutycznego punktu widzenia przenikanie substancji czynnej do tkanek docelowych. Zarówno etofenamat w postaci żelu, jak i kremu, po aplikacji na skórę jest efektywnie rozprowadzany do głębiej położonych struktur. Stężenia etofenamatu i jego aktywnego metabolitu – kwasu flufenamowego – były precyzyjnie oznaczane metodą chromatografii gazowej i spektrofotometrii masowej (GC/MS) w różnych tkankach i płynach, po 18-24 godzinach od ostatniego podania etofenamatu stosowanego miejscowo.³

Wyniki badań dystrybucji wskazują na stopniowy gradient przenikania leku z powierzchni do głębiej położonych struktur. W szczegółowych pomiarach, po aplikacji żelu 5% (3 g) trzy razy na dobę przez 7 kolejnych dni, stężenia etofenamatu wynosiły:

Powyższe dane wyraźnie obrazują zdolność etofenamatu do przenikania przez kolejne warstwy tkanek, z najwyższym stężeniem w skórze i stopniowo malejącym w głębiej położonych strukturach.⁴

Ważną cechą etofenamatu, podobnie jak innych NLPZ, jest wysokie powinowactwo do białek osocza sięgające 98%. Dla aktywnego metabolitu – kwasu flufenamowego – stopień wiązania z białkami osocza jest jeszcze wyższy i przekracza 99%. ^99%.”>5

Należy zaznaczyć, że biodostępność produktów leczniczych zawierających etofenamat podlega znacznym fluktuacjom zarówno pomiędzy pacjentami, jak i u tego samego pacjenta. Zmienność ta wynika głównie z miejsca zastosowania produktu leczniczego, stopnia wilgotności skóry oraz innych czynników. Po aplikacji na skórę względna biodostępność etofenamatu, czyli część dawki dostępna ogólnoustrojowo, mieści się w przedziale do 20%, co jest wartością zbliżoną do innych preparatów zawierających tę substancję czynną.⁶

Metabolizm

Etofenamat ulega intensywnym procesom metabolicznym w wątrobie, głównie poprzez reakcje utleniania i sprzężenia. Substancja czynna jest rozkładana do kilku metabolitów, w tym:

• 5-OH-etofenamatu – powstałego w wyniku hydroksylacji
• 4′-OH-etofenamatu – również produktu hydroksylacji
• 5,4′-dihydroksyetofenamatu – podwójnie hydroksylowanej formy
• kwasu flufenamowego – głównego aktywnego metabolitu
• kwasu 5-OH-flufenamowego – hydroksylowanej formy kwasu flufenamowego
• kwasu 4′-OH-flufenamowego – innej hydroksylowanej formy metabolitu
• kwasu 5,4′-dihydroksyflufenamowego – podwójnie hydroksylowanej formy

Przemiany te zachodzą poprzez procesy hydroksylacji, rozpadu wiązań eterowych i estrowych.⁷

Eliminacja

Etofenamat jest wydalany z organizmu w postaci licznych metabolitów, zarówno wolnych, jak i sprzężonych. Eliminacja zachodzi dwoma głównymi drogami – 55% przez nerki oraz z kałem. Okres półtrwania w fazie eliminacji po podaniu miejscowym wynosi 3,3 godziny, co jest istotną informacją z punktu widzenia ustalania częstotliwości aplikacji preparatu.⁸