Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania deksametazonu sodu fosforanu

Deksametazon, substancja czynna zawarta w leku Etafry w postaci kropli do oczu o stężeniu 1,5 mg/ml, został poddany szczegółowym badaniom przedklinicznym w celu określenia jego profilu bezpieczeństwa. Wyniki tych badań dostarczają istotnych informacji na temat tolerancji miejscowej, potencjalnej toksyczności ogólnoustrojowej oraz wpływu na zdolności reprodukcyjne.¹

Tolerancja miejscowa i toksyczność ogólnoustrojowa

Badania przedkliniczne wykazały, że deksametazon sodu fosforan charakteryzuje się dobrą tolerancją miejscową u zwierząt laboratoryjnych. Podawanie miejscowe preparatu królikom i szczurom przez okres do sześciu miesięcy nie wywoływało znaczących objawów niepożądanych w miejscu aplikacji.²

W badaniach z podaniem ogólnoustrojowym (doustnym) deksametazonu obserwowano typowe objawy toksyczności charakterystyczne dla działania adrenokortykosteroidów. Efekty te obejmowały przede wszystkim zaburzenia w funkcjonowaniu osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej oraz łagodną niedokrwistość. Dodatkowo u zwierząt laboratoryjnych po podaniu ogólnoustrojowym raportowano objawy toksyczności dotyczące następujących narządów:³

• Żołądek
• Wątroba
• Nadnercza
• Przysadka
• Płuca
• Śledziona

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, większość wyżej wymienionych objawów toksyczności nie występowała lub była obserwowana rzadko w przypadku miejscowego podania deksametazonu, co odpowiada aplikacji preparatu w postaci kropli do oczu.⁴

Potencjał mutagenny i rakotwórczy deksametazonu

Dane przedkliniczne oceniające potencjał genotoksyczny deksametazonu nie wykazały istotnego ryzyka. Według dostępnych informacji, nie istnieją dowody wskazujące na klinicznie znaczące działanie genotoksyczne glikokortykosteroidów, do których należy deksametazon.⁵

Wpływ na reprodukcję i rozwój płodu

Badania przedkliniczne wykazały, że kortykosteroidy, w tym deksametazon, mogą wywierać negatywny wpływ na rozwój płodu. W badaniach na modelach zwierzęcych zaobserwowano następujące efekty:⁶

• Resorpcja płodu – obserwowana u różnych gatunków zwierząt laboratoryjnych
• Rozszczep podniebienia – raportowany jako typowy efekt teratogenny kortykosteroidów

Szczególnie wrażliwe na działanie teratogenne kortykosteroidów okazały się króliki, u których poza wspomnianą wyżej resorpcją płodów, obserwowano liczne malformacje rozwojowe dotyczące:⁷

• Głowy
• Uszu
• Kończyn
• Podniebienia

Ponadto, w badaniach przedklinicznych odnotowano, że deksametazon może powodować hamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego oraz prowadzić do zmian czynnościowych w rozwoju ośrodkowego układu nerwowego.⁸