Działania niepożądane leku Eprocliv

Lek Eprocliv, zawierający sytagliptynę i metforminę w postaci tabletek powlekanych (50 mg + 850 mg lub 50 mg + 1000 mg), charakteryzuje się specyficznym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczególnej uwagi lekarzy przepisujących ten preparat. Dane dotyczące bezpieczeństwa opierają się na obserwacjach klinicznych oraz monitorowaniu działań niepożądanych po wprowadzeniu produktu do obrotu¹.

Profil bezpieczeństwa leku

Pomimo braku dedykowanych badań klinicznych dla skojarzenia sytagliptyny z metforminy chlorowodorkiem w postaci tabletek, wykazano biorównoważność tego skojarzenia z jednoczesnym podawaniem sytagliptyny i metforminy. W trakcie stosowania leku Eprocliv zgłaszano występowanie ciężkich działań niepożądanych, w tym zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości².

Szczególną uwagę należy zwrócić na występowanie hipoglikemii, której częstość wzrasta w przypadku leczenia skojarzonego z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%)³.

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane klasyfikowane są zgodnie z terminologią MedDRA według układów i narządów oraz częstości występowania. Stopnie częstości określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)⁴.

Szczegółowa analiza działań niepożądanych

Działania niepożądane w leczeniu skojarzonym

Niektóre działania niepożądane występują częściej, gdy Eprocliv (sytagliptyna z metforminą) stosowany jest w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi⁵:

• Hipoglikemia – występuje bardzo często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną⁶
• Zaparcia – występują często przy stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika⁷
• Obrzęki obwodowe – występują często przy stosowaniu z pioglitazonem⁸
• Ból głowy i suchość w ustach – występują niezbyt często przy stosowaniu z insuliną⁹

Specyficzne działania niepożądane poszczególnych składników

Działania niepożądane sytagliptyny

W badaniach porównujących monoterapię sytagliptyną w dawce 100 mg raz na dobę z placebo, odnotowano następujące charakterystyczne działania niepożądane¹⁰:

• Ból głowy
• Hipoglikemia
• Zaparcia
• Zawroty głowy

Dodatkowo, zgłaszano częste (≥5%) występowanie zakażeń górnych dróg oddechowych oraz zapalenia błony śluzowej nosa i gardła. Z niezbyt częstym występowaniem (>0,5% wyższa częstość w porównaniu z grupą kontrolną) raportowano zapalenie kości i stawów oraz ból kończyny¹¹.

Działania niepożądane metforminy

Metformina charakteryzuje się przede wszystkim działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego, które pojawiają się bardzo często zarówno w badaniach klinicznych, jak i w obserwacjach po wprowadzeniu leku do obrotu¹². Do najczęściej obserwowanych objawów należą:

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Ból brzucha
• Utrata apetytu

Objawy te występują najczęściej na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie¹³.

Inne działania niepożądane związane z metforminą to¹⁴:

• Metaliczny posmak w ustach (często)
• Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko) – poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji
• Zaburzenia czynności wątroby (bardzo rzadko)
• Zapalenie wątroby (bardzo rzadko)
• Pokrzywka (bardzo rzadko)
• Rumień (bardzo rzadko)
• Świąd (bardzo rzadko)

Istotnym działaniem niepożądanym długotrwałego stosowania metforminy jest zmniejszenie wchłaniania witaminy B12, które w rzadkich przypadkach może prowadzić do klinicznie istotnego niedoboru, manifestującego się jako niedokrwistość megaloblastyczna¹⁵.

Bezpieczeństwo w populacjach szczególnych

Dzieci i młodzież

Profil działań niepożądanych Eprocliv u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 2 w wieku 10-17 lat jest zasadniczo porównywalny do obserwowanego u dorosłych¹⁶. Należy jednak zwrócić uwagę, że u pacjentów pediatrycznych stosowanie sytagliptyny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii, niezależnie od jednoczesnego przyjmowania insuliny podstawowej¹⁷.

Bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe

Bezpieczeństwo stosowania sytagliptyny w kontekście ryzyka sercowo-naczyniowego zostało dokładnie zbadane w badaniu TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), które objęło 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną i 7339 pacjentów otrzymujących placebo¹⁸.

Kluczowe obserwacje z badania TECOS obejmują¹⁹:

• Całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych była podobna w grupie otrzymującej sytagliptynę i placebo
• Częstość występowania ciężkiej hipoglikemii u pacjentów stosujących insulinę i/lub sulfonylomocznik wynosiła 2,7% w grupie sytagliptyny vs 2,5% w grupie placebo
• U pacjentów niestosujących insuliny ani sulfonylomocznika, częstość ciężkiej hipoglikemii wynosiła 1,0% w grupie sytagliptyny vs 0,7% w grupie placebo
• Potwierdzone przypadki zapalenia trzustki wystąpiły u 0,3% pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,2% pacjentów otrzymujących placebo

Monitorowanie działań niepożądanych

Po wprowadzeniu leku Eprocliv do obrotu, kluczowe jest monitorowanie i zgłaszanie wszystkich podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego²⁰.

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego²¹.