Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Produkt leczniczy Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas jest preparatem złożonym, zawierającym trzy substancje czynne: efawirenz, emtrycytabinę i dizoproksyl tenofowir. Ze względu na to wieloskładnikowy charakter leku, interakcje zidentyfikowane dla każdej z tych substancji czynnych mogą dotyczyć całego produktu. Należy podkreślić, że badania dotyczące interakcji z tymi substancjami przeprowadzono wyłącznie u dorosłych pacjentów.¹

Ograniczenia jednoczesnego podawania

Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas nie powinien być podawany jednocześnie z innymi lekami zawierającymi te same składniki aktywne. Dotyczy to następujących kombinacji:

• Produkty zawierające emtrycytabinę lub dizoproksyl tenofowir
• Produkty zawierające efawirenz, chyba że jest to niezbędne w celu modyfikacji dawki leku (np. w przypadku jednoczesnego stosowania z ryfampicyną)
• Inne analogi cytydyny, takie jak lamiwudyna, ze względu na podobieństwo z emtrycytabiną
• Dipiwoksyl adefowiru
• Produkty zawierające alafenamid tenofowiru

Powyższe ograniczenia wynikają z ryzyka kumulacji tych samych substancji czynnych w organizmie oraz możliwości potęgowania działań niepożądanych.²

Mechanizmy interakcji

Efawirenz w warunkach in vivo jest induktorem enzymów CYP3A4, CYP2B6 i UGT1A1. Podawanie go jednocześnie z lekami będącymi substratami tych enzymów może prowadzić do zmniejszenia stężenia tych leków w osoczu. Dodatkowo, efawirenz może działać jako induktor enzymów CYP2C19 i CYP2C9, choć w badaniach in vitro obserwowano również działanie hamujące te enzymy. Ostateczny efekt jednoczesnego stosowania z substratami tych enzymów nie jest do końca wyjaśniony.³

Istotne klinicznie interakcje obserwuje się również między efawirenzem a metamizolem, który jest induktorem enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i CYP3A4. Jednoczesne stosowanie tych leków może zmniejszyć stężenie efawirenzu w osoczu i ograniczyć jego skuteczność kliniczną. Podczas takiej terapii skojarzonej zaleca się monitorowanie odpowiedzi klinicznej i (lub) stężenia leku.⁴

Narażenie na efawirenz może być zwiększone podczas jednoczesnego podawania z produktami leczniczymi lub pokarmami hamującymi aktywność CYP3A4 lub CYP2B6, takimi jak:

• Rytonawir i inne inhibitory proteazy
• Sok grejpfrutowy

Z kolei preparaty ziołowe, szczególnie ziele dziurawca (Hypericum perforatum) i wyciągi z miłorzębu dwuklapowego (Ginkgo biloba), mogą indukować enzymy metabolizujące i prowadzić do zmniejszenia stężenia efawirenzu w osoczu. Jednoczesne stosowanie ziela dziurawca jest przeciwwskazane, a stosowanie miłorzębu nie jest zalecane.⁵

W przeciwieństwie do efawirenzu, emtrycytabina i dizoproksyl tenofowiru wykazują niski potencjał interakcji z innymi lekami poprzez enzymy CYP. Badania in vitro oraz kliniczne badania farmakokinetyczne wskazują, że ryzyko wystąpienia tego typu interakcji jest niewielkie.⁶

Interakcja z testem kanabinolowym

Efawirenz nie wiąże się z receptorami kanabinolowymi, ale może powodować fałszywie dodatnie wyniki testu wykrywającego kanabinol w moczu. Dotyczy to zarówno osób niezakażonych, jak i pacjentów zakażonych HIV przyjmujących efawirenz. W takich przypadkach zaleca się przeprowadzenie potwierdzającego testu bardziej specyficzną metodą, taką jak chromatografia gazowa lub spektrometria masowa.⁷

Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie

Produktu leczniczego Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas nie można stosować jednocześnie z następującymi lekami:

• Leki przeciwhistaminowe: terfenadyna, astemizol
• Leki prokinetyczne: cyzapryd
• Benzodiazepiny: midazolam, triazolam
• Leki przeciwpsychotyczne: pimozyd
• Leki przeciwarytmiczne: beprydyl
• Alkaloidy sporyszu: ergotamina, dihydroergotamina, ergonowina i metyloergonowina

Powyższe przeciwwskazania wynikają z faktu, że hamowanie metabolizmu tych leków może prowadzić do wystąpienia ciężkich zdarzeń zagrażających życiu.⁸

Przeciwwskazania z lekami przeciw HCV

Jednoczesne podawanie produktu Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas z elbaswirem/grazoprewirem jest przeciwwskazane, ponieważ może prowadzić do utraty odpowiedzi wirusologicznej na te leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C.⁹

Przeciwwskazania z worykonazolem

Jednoczesne stosowanie standardowych dawek efawirenzu i worykonazolu jest przeciwwskazane. Ponieważ produkt Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas jest produktem złożonym, nie ma możliwości zmiany dawkowania samego efawirenzu, dlatego worykonazolu i tego produktu nie należy stosować jednocześnie.¹⁰

Przeciwwskazania z zielem dziurawca

Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie produktu Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas oraz ziela dziurawca (Hypericum perforatum) lub preparatów ziołowych zawierających tę roślinę. Stężenie efawirenzu w osoczu może się zmniejszyć w wyniku jednoczesnego stosowania ziela dziurawca, z powodu indukcji przez nie enzymów metabolizujących lek i/lub białek transportujących.

Ważne informacje dotyczące stosowania ziela dziurawca:

• Jeśli pacjent już przyjmuje ziele dziurawca, należy je odstawić
• Po odstawieniu należy sprawdzić poziom wiremii, a jeśli to możliwe, również stężenie efawirenzu
• Stężenie efawirenzu może zwiększyć się po odstawieniu ziela dziurawca
• Działanie indukujące ziela dziurawca może utrzymywać się przez przynajmniej 2 tygodnie po zakończeniu jego stosowania

¹¹

Przeciwwskazania z lekami wydłużającymi odstęp QT

Przeciwwskazane jest stosowanie produktu Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas jednocześnie z lekami, które powodują wydłużenie odstępu QTc lub mogą prowadzić do wystąpienia arytmii typu torsade de pointes. Do tej grupy należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• Leki neuroleptyczne i przeciwdepresyjne
• Antybiotyki z grup: makrolidy, fluorochinolony, imidazolowe i triazolowe leki przeciwgrzybicze
• Leki przeciwhistaminowe niewywierające działania uspokajającego (terfenadyna, astemizol)
• Inne leki: cyzapryd, flekainid, niektóre leki przeciwmalaryczne i metadon

¹²

Niezalecane jednoczesne stosowanie

Interakcje z inhibitorami proteazy

Brak wystarczających danych w celu ustalenia zaleceń dotyczących dawkowania atazanawiru i rytonawiru w skojarzeniu z efawirenzem/emtrycytabiną/dizoproksylem tenofowiru. Z tego względu nie zaleca się jednoczesnego stosowania atazanawiru ani rytonawiru z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas.¹³

Interakcje z dydanozyną

Nie jest zalecane jednoczesne podawanie dydanozyny z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas.¹⁴

Interakcje z lekami przeciw HCV

Nie zaleca się jednoczesnego podawania sofosbuwiru/welpataswiru lub sofosbuwiru/welpataswiru/woksylaprewiru z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas, ze względu na ryzyko interakcji i zmniejszenia skuteczności terapii przeciwwirusowej.¹⁵

Interakcje z lekami eliminowanymi przez nerki

Ponieważ eliminacja emtrycytabiny i tenofowiru z organizmu zachodzi głównie przez nerki, jednoczesne stosowanie produktu Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas z produktami leczniczymi powodującymi ograniczenie czynności nerek lub konkurującymi z nimi w procesie aktywnego wydzielania w kanalikach nerkowych (np. cydofowir) może spowodować podwyższenie w surowicy stężeń emtrycytabiny, tenofowiru i/lub jednocześnie stosowanych leków.¹⁶

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Należy unikać stosowania produktu Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas jednocześnie z produktami leczniczymi o działaniu nefrotoksycznym lub w krótkim czasie po ich odstawieniu. Przykłady takich leków to:

• Antybiotyki aminoglikozydowe
• Amfoterycyna B
• Foskarnet
• Gancyklowir
• Pentamidyna
• Wankomycyna
• Cydofowir
• Interleukina-2

Stosowanie tych leków jednocześnie z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z nerkami.¹⁷

Interakcje z prazykwantelem

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania prazykwantelu z efawirenzem ze względu na istotne zmniejszenie stężenia prazykwantelu w osoczu z ryzykiem niepowodzenia leczenia z powodu zwiększonego przez efawirenz metabolizmu wątrobowego. Jeśli stosowanie skojarzenia jest konieczne, należy rozważyć zwiększenie dawki prazykwantelu.¹⁸

Interakcje leku z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas nie jest zalecane z kilku powodów:

Wpływ na metabolizm wątrobowy: Alkohol i efawirenz są metabolizowane głównie przez enzymy wątrobowe z grupy cytochromu P450, szczególnie CYP2B6 i CYP3A4. Jednoczesne stosowanie może prowadzić do konkurencji o te same szlaki metaboliczne, co może skutkować zmianą stężenia efawirenzu w osoczu.

Wzrost ryzyka działań niepożądanych: Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego związane z efawirenzem, takie jak:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia koncentracji
• Senność
• Problemy ze snem
• Nietypowe sny

Wpływ na nerki: Tenofowir jest wydalany głównie przez nerki. Alkohol może wpływać na funkcję nerek i potencjalnie zwiększać ryzyko nefrotoksyczności związanej z tenofowirem, szczególnie u osób z już istniejącymi zaburzeniami czynności nerek.

Wpływ na wątrobę: U pacjentów z współistniejącym zakażeniem HBV lub HCV, jednoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności.

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych: Spożywanie alkoholu może negatywnie wpływać na przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leku, co może prowadzić do nieskuteczności terapii przeciwretrowirusowej i rozwoju oporności na leki.

Zaleca się, aby pacjenci przyjmujący produkt Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas unikali spożywania alkoholu lub znacznie je ograniczyli, a w przypadku okazjonalnego spożycia, należy monitorować wystąpienie wzmożonych działań niepożądanych, szczególnie ze strony ośrodkowego układu nerwowego i nerek.

Tabela interakcji z produktem Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas

↑ = zwiększenie stężenia, ↓ = zmniejszenie stężenia, ↔ = brak istotnej zmiany