Wpływ leku Dulsevia na płodność, ciążę i laktację

Dulsevia (duloksetyna) należy do grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Stosowanie tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom w tych grupach.¹

Wpływ na płodność

W badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych wykazano, że duloksetyna nie wpływa na płodność samców. Natomiast u samic zaobserwowano efekty dotyczące płodności, jednak wyłącznie przy zastosowaniu dawek, które powodowały toksyczność u matek. Oznacza to, że w standardowych dawkach terapeutycznych lek prawdopodobnie nie wpływa na płodność u kobiet, o ile nie występują objawy toksyczności.²

Wpływ na ciążę

Dane z badań przedklinicznych

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ duloksetyny na reprodukcję. Co istotne, efekty te obserwowano przy poziomach narażenia układowego (wyrażonego przez AUC – pole pod krzywą stężenia leku we krwi w czasie) niższych niż maksymalna ekspozycja kliniczna u ludzi. Dane te sugerują potencjalne ryzyko dla rozwoju płodu.³

Wyniki badań obserwacyjnych u ludzi

Dotychczasowe dane kliniczne pochodzą głównie z dwóch dużych badań obserwacyjnych:

• Badanie w Stanach Zjednoczonych – uczestniczyło w nim 2500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży
• Badanie w Unii Europejskiej – obejmujące 1500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży

Wyniki tych badań nie wykazały zwiększonego ogólnego ryzyka wystąpienia poważnych wrodzonych wad rozwojowych u dzieci matek przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży. Jednakże szczegółowa analiza poszczególnych wad rozwojowych, w tym wad serca, nie dostarczyła jednoznacznych wyników, co oznacza, że pewne ryzyko nie może być całkowicie wykluczone.⁴

Ryzyko przedwczesnego porodu

W badaniu prowadzonym w Unii Europejskiej stwierdzono, że stosowanie duloksetyny przez pacjentki w zaawansowanej ciąży (po 20. tygodniu ciąży aż do porodu) wiązało się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego porodu. Wzrost ryzyka był mniejszy niż dwukrotny, co odpowiada około 6 dodatkowym przypadkom przedwczesnych porodów na 100 kobiet leczonych duloksetyną w późnym okresie ciąży. Większość tych przedwczesnych porodów miała miejsce między 35. a 36. tygodniem ciąży.

Co ważne, takiej zależności nie zaobserwowano w badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych, co może sugerować wpływ innych czynników lub różnic populacyjnych.⁵

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne ze Stanów Zjednoczonych wykazały zwiększenie ryzyka (mniej niż dwukrotne) wystąpienia krwotoku poporodowego u kobiet przyjmujących duloksetynę w ciągu miesiąca poprzedzającego poród. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien uwzględnić przy planowaniu opieki okołoporodowej nad pacjentką.⁶

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków

Dane epidemiologiczne sugerują, że stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w ciąży, szczególnie w ciąży zaawansowanej, może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN). Mimo braku badań oceniających bezpośrednio związek między PPHN a stosowaniem inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), do których należy duloksetyna, nie można wykluczyć tego ryzyka ze względu na zbliżony mechanizm działania obu grup leków (hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny).⁷

Zespół odstawienia u noworodków

U noworodków, których matki przyjmowały duloksetynę w okresie przedporodowym, mogą wystąpić objawy odstawienia, podobnie jak w przypadku innych leków działających na receptory serotoninergiczne. Zespół odstawienia duloksetyny może obejmować następujące objawy:

• Hipotonię (obniżone napięcie mięśniowe)
• Drżenie ciała
• Drżączkę
• Trudności w przyjmowaniu pokarmu
• Zaburzenia oddechowe
• Drgawki

Większość tych objawów pojawia się bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu kilku dni po urodzeniu dziecka. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o możliwości wystąpienia tych objawów oraz zapewnić odpowiednią opiekę dla noworodka po porodzie.⁸

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Produkt leczniczy Dulsevia można stosować u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu. Jest to bardzo istotna zasada, którą lekarz musi wziąć pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o kontynuacji lub rozpoczęciu leczenia duloksetyną u kobiety ciężarnej.

Lekarz powinien poinformować pacjentki, aby niezwłocznie zgłaszały, jeżeli w trakcie leczenia zajdą w ciążę lub planują ciążę. Pozwoli to na odpowiednie dostosowanie terapii lub rozważenie jej zmiany.⁹

Wpływ na laktację

Przenikanie duloksetyny do mleka kobiecego zostało zbadane u 6 pacjentek, które podczas laktacji nie karmiły dzieci piersią. Wyniki wskazują, że lek bardzo słabo przenika do mleka matki. Szacowana dawka dobowa, jaką mogłoby przyjąć niemowlę, wynosi około 0,14% dawki stosowanej przez matkę (w przeliczeniu na kg masy ciała). Mimo tej stosunkowo niewielkiej ilości, bezpieczeństwo stosowania duloksetyny u niemowląt nie zostało określone.¹⁰

Z tego powodu nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Dulsevia w okresie karmienia piersią. Lekarz powinien przedstawić pacjentce to zalecenie oraz pomóc w podjęciu decyzji odnośnie do przerwania karmienia piersią lub przerwania/powstrzymania się od terapii duloksetyną, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.¹¹

Informacje kluczowe dla lekarza

Przekazując informacje kobietom w ciąży lub karmiącym piersią, lekarz powinien uwzględnić następujące aspekty:

1. Dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka stosowania duloksetyny w ciąży, szczególnie w zaawansowanej ciąży
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku przedwczesnego porodu przy stosowaniu leku po 20. tygodniu ciąży
3. Ostrzec o możliwym zwiększonym ryzyku krwotoku poporodowego przy stosowaniu duloksetyny w miesiącu poprzedzającym poród
4. Omówić potencjalne ryzyko zespołu odstawienia u noworodka i jakie objawy powinny zwrócić uwagę po porodzie
5. Wyjaśnić, że karmienie piersią nie jest zalecane podczas stosowania duloksetyny
6. Podkreślić znaczenie natychmiastowego informowania lekarza o zajściu w ciążę podczas terapii lub planowaniu ciąży

Decyzja o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia duloksetyną u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki, nasilenia objawów choroby podstawowej oraz potencjalnych zagrożeń dla płodu lub dziecka.¹²