Właściwości farmakodynamiczne
Deslodyna 0,5 mg/ml

Mechanizm działania desloratadyny

Desloratadyna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych będących antagonistami receptora H1 (kod ATC: R06A X27). Jest to długo działający antagonista histaminy o selektywnej aktywności wobec obwodowych receptorów H1, pozbawiony działania uspokajającego. Po podaniu doustnym desloratadyna selektywnie blokuje obwodowe receptory histaminowe H1, co jest możliwe dzięki temu, że substancja ta nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego.¹

Właściwości przeciwalergiczne wykazane w badaniach in vitro

Badania laboratoryjne in vitro ujawniły istotne przeciwalergiczne właściwości desloratadyny, które obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną (IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13) z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych
• Hamowanie ekspresji adhezyjnej cząsteczki selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka

Należy zaznaczyć, że kliniczne znaczenie tych obserwacji laboratoryjnych nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania u dzieci i młodzieży

Skuteczność desloratadyny w postaci roztworu doustnego nie była oceniana w oddzielnych badaniach klinicznych u dzieci. Jednakże bezpieczeństwo tej substancji czynnej w postaci syropu o takim samym stężeniu, co roztwór doustny, zostało wykazane w trzech badaniach klinicznych z udziałem dzieci. Pacjenci pediatryczni w wieku od 1 roku do 11 lat, u których wskazane było leczenie przeciwhistaminowe, otrzymywali desloratadynę w dawce:

• 1,25 mg na dobę dla dzieci w wieku 1-5 lat
• 2,5 mg na dobę dla dzieci w wieku 6-11 lat

W badaniach tych desloratadyna wykazała dobry profil tolerancji, co potwierdziły wyniki badań laboratoryjnych, pomiary funkcji życiowych oraz zapisy EKG z oceną odstępu QTc. Po zastosowaniu zalecanych dawek stężenia desloratadyny w osoczu były porównywalne u dzieci i dorosłych.³

Ze względu na podobny przebieg alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, a także zbliżony profil działania desloratadyny u dorosłych i dzieci, dane dotyczące skuteczności leku u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację pediatryczną. Warto jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań efektywności desloratadyny w postaci syropu u dzieci poniżej 12 roku życia.⁴

Badania u dorosłych i młodzieży

Bezpieczeństwo kardiologiczne desloratadyny zostało potwierdzone w badaniach klinicznych u osób dorosłych i młodzieży:

• W badaniu ze zwielokrotnioną dawką do 20 mg na dobę przez 14 dni nie wykazano statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy
• W badaniu farmakologicznym, w którym stosowano dawkę 45 mg na dobę (9-krotność dawki terapeutycznej) przez 10 dni, nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc

Powyższe wyniki świadczą o wysokim profilu bezpieczeństwa kardiologicznego leku.⁵

Liczne badania potwierdziły, że desloratadyna nie przenika łatwo do ośrodkowego układu nerwowego. W kontrolowanych badaniach klinicznych u dorosłych i młodzieży przy stosowaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę częstość występowania senności była porównywalna z placebo. Co więcej, desloratadyna w postaci tabletek w dawce 7,5 mg podawana raz dziennie nie wpływała na sprawność psychoruchową pacjentów. Badania z pojedynczą dawką 5 mg u osób dorosłych wykazały brak wpływu na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na subiektywnie odczuwaną senność czy wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem.⁶

Istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta jest również brak interakcji desloratadyny z alkoholem. W farmakologicznych badaniach klinicznych jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem nie nasilało wywoływanych przez alkohol zaburzeń sprawności psychoruchowej ani nie zwiększało senności. Nie stwierdzono istotnych różnic w wynikach testów sprawności psychoruchowej między grupami otrzymującymi desloratadynę i placebo, niezależnie od tego, czy były one stosowane z alkoholem, czy bez niego.⁷

Badania interakcji po wielokrotnym podaniu ketokonazolu i erytromycyny nie wykazały klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu krwi.⁸

Skuteczność w leczeniu chorób alergicznych

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

W terapii alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u dorosłych i młodzieży desloratadyna w postaci tabletek skutecznie łagodziła następujące objawy:

• Kichanie
• Świąd i wypływ wydzieliny z nosa
• Świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu
• Świąd podniebienia

Efekt terapeutyczny utrzymywał się przez 24 godziny. Należy jednak zaznaczyć, że w badaniach klinicznych u młodzieży w wieku 12-17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.⁹

Zgodnie z aktualną klasyfikacją, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa można podzielić nie tylko na sezonowe i całoroczne, ale również, w zależności od czasu trwania objawów, na:

• Okresowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie
• Przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i dłużej niż 4 tygodnie

¹⁰

W przypadku sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa desloratadyna w postaci tabletek wykazała skuteczność w łagodzeniu objawów, co potwierdzono w kwestionariuszu oceniającym jakość życia pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek. Najwyraźniejszą poprawę obserwowano w zakresie realnych problemów i codziennej aktywności ograniczanej przez występujące objawy.¹¹

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna i inne rodzaje pokrzywek

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna była przedmiotem badań klinicznych jako model zaburzeń o charakterze pokrzywki. Wybór ten uzasadnia podobna patofizjologia tych stanów, niezależnie od ich etiologii, a także możliwość łatwiejszej kwalifikacji prospektywnej przewlekle chorych pacjentów. Uwalnianie histaminy jest wspólnym czynnikiem wywołującym wszystkie rodzaje pokrzywek, dlatego można oczekiwać, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów także innych typów pokrzywek, zgodnie z zaleceniami klinicznymi.¹²

W dwóch kontrolowanych placebo, sześciotygodniowych badaniach z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, desloratadyna wykazała skuteczność w:

• Łagodzeniu świądu
• Zmniejszaniu rozmiaru zmian pokrzywkowych
• Redukcji liczby zmian pokrzywkowych

Efekt terapeutyczny był widoczny już przed podaniem drugiej dawki leku. W każdym badaniu działanie desloratadyny utrzymywało się dłużej niż 24-godzinny odstęp między dawkami. Złagodzenie świądu o ponad 50% stwierdzono u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do 19% pacjentów otrzymujących placebo. Dodatkowo terapia desloratadyną znacząco zmniejszyła wpływ choroby na sen i funkcjonowanie pacjentów w ciągu dnia, co mierzono w czteropunktowej skali oceny tych parametrów.¹³

Warto zaznaczyć, że zgodnie z praktyką w badaniach leków przeciwhistaminowych w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej, wykluczono z nich niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na leczenie przeciwhistaminowe.¹⁴