Przeciwwskazania stosowania leku Depakine Chronosphere. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Walproinian sodu zawarty w leku Depakine Chronosphere, występujący w postaci granulatu o przedłużonym uwalnianiu, jest substancją stosowaną w leczeniu padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej. Ze względu na profil bezpieczeństwa, lek ten posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które muszą być bezwzględnie przestrzegane w praktyce klinicznej.^{1}

Przeciwwskazania ogólne

Stosowanie leku Depakine Chronosphere jest przeciwwskazane w przypadku:^{2}

• Nadwrażliwość na walproinian sodu lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu^{3}
• Choroby wątroby – ostre i przewlekłe zapalenie wątroby oraz przebyte ciężkie zapalenie wątroby, szczególnie polekowe. Przeciwwskazanie dotyczy również pacjentów z obciążającym wywiadem rodzinnym w kierunku ciężkiego zapalenia wątroby^{4}
• Porfiria – zaburzenie metaboliczne związane z nieprawidłową syntezą hemu^{5}
• Zaburzenia mitochondrialne wywołane mutacjami genu jądrowego kodującego polimerazę γ (POLG), np. zespół Alpersa-Huttenlochera, oraz u dzieci poniżej 2 lat z podejrzeniem zaburzeń związanych z POLG^{6}
• Zaburzenia cyklu mocznikowego – wrodzone defekty enzymatyczne w cyklu przemian metabolicznych mocznika^{7}
• Niewyrównany pierwotny układowy niedobór karnityny – zaburzenie transportu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów^{8}

Przeciwwskazania w ciąży i u kobiet w wieku rozrodczym

Stosowanie walproinianu wiąże się ze szczególnymi ograniczeniami u kobiet w wieku rozrodczym oraz w ciąży ze względu na udokumentowane ryzyko teratogenne. Przeciwwskazania różnią się w zależności od wskazania terapeutycznego:^{9}

Przeciwwskazania w leczeniu padaczki

W przypadku stosowania leku Depakine Chronosphere w leczeniu padaczki występują następujące przeciwwskazania:^{10}

• Ciąża – lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie istnieje odpowiednia alternatywa terapeutyczna. Należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, gdyż ekspozycja płodu na walproinian wiąże się z ryzykiem wad wrodzonych i zaburzeń neurorozwojowych^{11}
• Kobiety w wieku rozrodczym – lek jest przeciwwskazany, chyba że pacjentka spełnia wszystkie warunki programu zapobiegania ciąży, co obejmuje stosowanie skutecznej antykoncepcji oraz regularne konsultacje medyczne^{12}

Przeciwwskazania w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej

W przypadku stosowania leku Depakine Chronosphere w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej występują bardziej restrykcyjne przeciwwskazania:^{13}

• Ciąża – całkowite przeciwwskazanie, bez wyjątków. W leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej walproinian nie może być stosowany w ciąży ze względu na dostępność alternatywnych metod terapeutycznych o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa^{14}
• Kobiety w wieku rozrodczym – lek jest przeciwwskazany, chyba że pacjentka spełnia wszystkie warunki programu zapobiegania ciąży, co obejmuje stosowanie skutecznej antykoncepcji, regularne testy ciążowe i konsultacje medyczne^{15}

Szczególne uwagi dotyczące przeciwwskazań

Należy zwrócić uwagę, że lek Depakine Chronosphere zawiera sód w ilościach zależnych od dawki:^{16}

Powyższa zawartość sodu może stanowić dodatkowy czynnik ryzyka u pacjentów na diecie niskosodowej lub z niewydolnością nerek, choć nie jest to bezpośrednie przeciwwskazanie do stosowania leku.^{17}

W przypadku zespołu Alpersa-Huttenlochera i innych zaburzeń związanych z POLG przeciwwskazanie wynika z podwyższonego ryzyka wystąpienia ostrej niewydolności wątroby indukowanej walproinianem, która może prowadzić do zgonu. Z tego samego powodu walproinian jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2. roku życia z podejrzeniem zaburzeń związanych z POLG.^{18}