Interakcje leku
Dasatinib Viatris 20 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi

Dazatynib, substancja czynna leku Dasatinib Viatris, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, co wynika głównie z jego metabolizmu przez układ enzymatyczny cytochromu P450, a w szczególności izoenzym CYP3A4. Interakcje farmakologiczne mogą prowadzić do istotnych zmian stężenia dazatynibu w osoczu, co może wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii.¹

Substancje zwiększające stężenie dazatynibu w osoczu

Jednoczesne stosowanie dazatynibu z produktami leczniczymi lub substancjami, które silnie hamują CYP3A4, może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na dazatynib, potencjalnie nasilając jego działania niepożądane. Do silnych inhibitorów CYP3A4 należą między innymi leki przeciwgrzybicze (np. ketokonazol, itrakonazol), niektóre antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna, telitromycyna), leki przeciwwirusowe (np. rytonawir) oraz sok grejpfrutowy. Z tego powodu nie zaleca się ogólnoustrojowego stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 u pacjentów przyjmujących dazatynib.²

Dazatynib w stężeniach istotnych klinicznie wiąże się z białkami osocza w około 96%. Nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających interakcje dazatynibu z innymi produktami leczniczymi wiążącymi się z białkami, a potencjał wypierania i jego kliniczne znaczenie nie są w pełni poznane.³

Substancje zmniejszające stężenie dazatynibu w osoczu

Leki indukujące aktywność CYP3A4 mogą znacząco zmniejszać stężenie dazatynibu w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia jego skuteczności terapeutycznej. W badaniach klinicznych wykazano, że podanie ryfampicyny (600 mg wieczorem przez 8 dni), silnego induktora CYP3A4, spowodowało zmniejszenie pola pod krzywą (AUC) dazatynibu aż o 82%. Inne leki o działaniu indukującym CYP3A4 to:

• Deksametazon – słaby induktor, przewiduje się zmniejszenie AUC dazatynibu o około 25%, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego
• Fenytoina – może istotnie zwiększać metabolizm dazatynibu
• Karbamazepina – może zmniejszać stężenie dazatynibu w osoczu
• Fenobarbital – potencjalnie zmniejsza ekspozycję na dazatynib
• Produkty roślinne zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – mogą istotnie zmniejszać stężenia dazatynibu

Z uwagi na powyższe, nie zaleca się jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 z dazatynibem. U pacjentów wymagających leczenia ryfampicyną lub innymi induktorami CYP3A4 należy rozważyć alternatywne leki o słabszym działaniu indukującym enzymy.⁴

Interakcje z lekami wpływającymi na wydzielanie kwasu żołądkowego

Rozpuszczalność dazatynibu jest zależna od pH, więc wszelkie leki modyfikujące pH soku żołądkowego mogą wpływać na wchłanianie i biodostępność dazatynibu. Wyróżniamy dwie główne grupy takich leków:

Antagoniści receptora histaminowego H₂ i inhibitory pompy protonowej

Przewlekłe stosowanie leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego może istotnie zmniejszać ekspozycję na dazatynib. W badaniach klinicznych wykazano, że:

• Podanie famotydyny (antagonista H₂) 10 godzin przed pojedynczą dawką dazatynibu zmniejszyło ekspozycję na dazatynib o 61%
• Stosowanie omeprazolu (inhibitor pompy protonowej) w dawce 40 mg przez 4 dni przed podaniem 100 mg dazatynibu spowodowało zmniejszenie AUC dazatynibu o 43% i wartości Cmax o 42%

W przypadku pacjentów leczonych dazatynibem zaleca się rozważenie stosowania leków zobojętniających sok żołądkowy zamiast antagonistów receptora H₂ lub inhibitorów pompy protonowej.⁵

Leki zobojętniające sok żołądkowy

Jednoczesne podanie leków zobojętniających sok żołądkowy zawierających wodorotlenek aluminium/wodorotlenek magnezu z preparatem Dasatinib Viatris zmniejsza AUC dazatynibu o 55% i Cmax o 58%. Jednakże, gdy leki te są podawane 2 godziny przed lub 2 godziny po przyjęciu dazatynibu, nie obserwuje się istotnych zmian w stężeniu lub ekspozycji na dazatynib. Dlatego, aby zminimalizować interakcje, leki zobojętniające należy podawać co najmniej 2 godziny przed lub 2 godziny po zastosowaniu dazatynibu.⁶

Wpływ dazatynibu na stężenie innych leków w osoczu

Dazatynib może również modyfikować działanie innych leków, szczególnie tych metabolizowanych przez CYP3A4. W badaniach klinicznych wykazano, że podanie dazatynibu w dawce 100 mg zwiększało ekspozycję na symwastatynę (substrat CYP3A4) przez zwiększenie AUC o 20% i Cmax o 37%. Efekt ten może być jeszcze silniejszy po wielokrotnym podaniu dazatynibu.⁷

Szczególną ostrożność należy zachować stosując substraty CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym, takie jak:

• Astemizol – lek przeciwhistaminowy
• Terfenadyna – lek przeciwhistaminowy
• Cyzapryd – prokinetyk przewodu pokarmowego
• Pimozyd – lek przeciwpsychotyczny
• Chinidyna – lek przeciwarytmiczny
• Beprydil – lek stosowany w chorobie wieńcowej
• Alkaloidy sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina) – stosowane w migrenie

Z danych in vitro wynika również potencjalne ryzyko interakcji z substratami CYP2C8, takimi jak glitazony (np. rozyglitazon, pioglitazon), które są stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2.⁸

Interakcje dazatynibu z alkoholem

Nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających interakcje dazatynibu z alkoholem. Należy jednak rozważyć potencjalne ryzyko takiej interakcji z kilku powodów:

• Zarówno dazatynib, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące
• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane dazatynibu, szczególnie związane z układem pokarmowym (nudności, wymioty, biegunka)
• Przewlekłe spożycie alkoholu może indukować enzymy CYP3A4, potencjalnie zmniejszając stężenie dazatynibu w osoczu
• Jednorazowe spożycie dużych ilości alkoholu może hamować aktywność enzymów wątrobowych, co teoretycznie może zwiększać narażenie na dazatynib

Z uwagi na brak jednoznacznych danych klinicznych dotyczących tej interakcji oraz potencjalne ryzyko, zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu dazatynibu i alkoholu. Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych konsekwencjach takiej interakcji i w miarę możliwości unikać spożywania alkoholu podczas terapii dazatynibem.

Interakcje u dzieci i młodzieży

Należy podkreślić, że badania dotyczące interakcji lekowych przeprowadzono wyłącznie u dorosłych. Brak jest specyficznych danych na temat interakcji lekowych dazatynibu u dzieci i młodzieży, dlatego należy zachować szczególną ostrożność przy łączeniu dazatynibu z innymi lekami w tej grupie wiekowej.⁹

Tabela interakcji lekowych dazatynibu