Działania niepożądane
Dailiport 5 mg
Takrolimus, stosowany w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (Dailiport), jest silnym lekiem immunosupresyjnym, którego profil działań niepożądanych jest złożony i często trudny do jednoznacznego określenia ze względu na współistniejące choroby i politerapię. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥10%) to drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia oraz nadciśnienie tętnicze i bezsenność. Szczególnie istotne klinicznie są zakażenia oportunistyczne, takie jak zakażenia wirusem cytomegalii (CMV), nefropatia związana z wirusem BK oraz postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) wywołana przez wirusa JC, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym niewydolności narządów i śmierci. Długotrwała immunosupresja zwiększa także ryzyko rozwoju nowotworów, w tym zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z EBV oraz nowotworów skóry.
Działania niepożądane leku Dailiport
Takrolimus, substancja czynna produktu leczniczego Dailiport w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, jest lekiem immunosupresyjnym, którego stosowanie wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych. Należy zaznaczyć, że profil działań niepożądanych jest często trudny do ustalenia ze względu na chorobę podstawową pacjenta i jednoczesne stosowanie wielu innych leków.1
Najczęstsze działania niepożądane
Wśród działań niepożądanych zgłaszanych najczęściej, występujących u ponad 10% pacjentów (czyli z częstością określaną jako bardzo często), wymienia się:
- drżenie
- zaburzenia czynności nerek
- hiperglikemię
- cukrzycę
- hiperkaliemię
- zakażenia
- nadciśnienie tętnicze
- bezsenność
Te objawy występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów przyjmujących Dailiport.10% pacjentów) są: drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia, nadciśnienie tętnicze i bezsenność.”>2
Kategorie częstości działań niepożądanych
Działania niepożądane leku Dailiport klasyfikowane są według następujących kategorii częstości:<sup data-drug="Dailiport" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości działań niepożądanych określono następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (3
- Bardzo często (≥1/10) – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów
- Często (≥1/100 do <1/10) – występują u co najmniej 1 na 100, ale rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów
- Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u co najmniej 1 na 1000, ale rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów
- Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów
- Bardzo rzadko (<1/10 000) – występują rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów
- Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Szczególne zagrożenia związane z zakażeniami i nowotworami
U pacjentów stosujących immunosupresję z wykorzystaniem takrolimusu obserwowano specyficzne zakażenia, które stanowią istotne ryzyko kliniczne:4
- zakażenia wirusem cytomegalii (CMV) – mogą prowadzić do poważnych powikłań w różnych narządach
- nefropatia związana z zakażeniem wirusem BK – może powodować pogorszenie funkcji nerki przeszczepionej
- postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) związana z zakażeniem wirusem JC – ciężka, postępująca choroba demielinizacyjna ośrodkowego układu nerwowego, często prowadząca do znacznej niepełnosprawności lub śmierci
Istotnym problemem związanym z długotrwałą immunosupresją jest zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów. Pacjenci przyjmujący takrolimus mają podwyższone ryzyko występowania:5
- nowotworów złośliwych i łagodnych
- zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z zakażeniem wirusem Epsteina-Barr (EBV)
- nowotworów skóry
Reakcje nadwrażliwości
U pacjentów otrzymujących takrolimus mogą wystąpić reakcje alergiczne i rzekomoanafilaktyczne, które w niektórych przypadkach mogą mieć poważny, zagrażający życiu charakter.6
Tabela działań niepożądanych leku Dailiport
Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych leku Dailiport z uwzględnieniem klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.
| Klasyfikacja układów i narządów | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Rzadko / Bardzo rzadko / Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia | Zakażenia oportunistyczne, w tym zakażenia bakteryjne, grzybicze, wirusowe i pierwotniakowe | Posocznica | Zakażenie wirusem CMV, nefropatia związana z zakażeniem wirusem BK, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia związana z wirusem JC |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | – | – | – | Zaburzenia limfoproliferacyjne związane z EBV, nowotwory skóry |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | – | Niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenia | Zaburzenia krzepnięcia, pancytopenia | Mikroangiopatia zakrzepowa, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna |
| Zaburzenia endokrynologiczne | – | – | Hirsutyzm | – |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Cukrzyca, hiperglikemia, hiperkaliemia | Jadłowstręt, kwasica metaboliczna, hiperurykemia, hiponatremia, hipomagnezemia, hipofosfatemia, hipokalcemia | Odwodnienie, hiperlipidemia | – |
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Niepokój, dezorientacja, depresja, zaburzenia nastroju | Omamy, zaburzenia psychotyczne | – |
| Zaburzenia układu nerwowego | Drżenie | Bóle głowy, drgawki, parestezje, zawroty głowy | Encefalopatia, krwawienia wewnątrzczaszkowe | Neuropatia, neurotoksyczność |
| Zaburzenia oka | – | Niewyraźne widzenie, światłowstręt | Zaćma | Ślepota korowa |
| Zaburzenia ucha i błędnika | – | Szumy uszne | Niedosłuch | Głuchota neurosensoryczna |
| Zaburzenia serca | – | Zaburzenia niedokrwienne naczyń wieńcowych, tachykardia | Niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca | Kardiomiopatia |
| Zaburzenia naczyniowe | Nadciśnienie tętnicze | Incydenty zakrzepowo-zatorowe, niedociśnienie | Wstrząs, zawał | – |
| Zaburzenia układu oddechowego | – | Duszność, zaburzenia miąższu płuc, wysięk opłucnowy, zapalenie gardła | Zespół ostrej niewydolności oddechowej | – |
| Zaburzenia żołądka i jelit | – | Biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha, zaparcia, zapalenie błony śluzowej żołądka | Niedrożność jelit, zapalenie trzustki, refluks żołądkowo-przełykowy | Perforacja przewodu pokarmowego |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | – | Zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Zapalenie dróg żółciowych, uszkodzenie komórek wątrobowych, cholestaza, zapalenie wątroby | Choroba żylno-okluzyjna wątroby, niewydolność wątroby |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | – | Wysypka, świąd, łysienie, trądzik | Zapalenie skóry, fotowrażliwość | Martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | – | Bóle stawów, kurcze mięśni, bóle kończyn | Osłabienie mięśni | Zmniejszenie ruchliwości |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zaburzenia czynności nerek | Niewydolność nerek, krwiomocz, białkomocz | Martwica cewek nerkowych, zespół hemolityczno-mocznicowy | Nefropatia, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | – | Bolesne miesiączkowanie, krwawienie z macicy | – | – |
| Zaburzenia ogólne | – | Gorączka, astenia, obrzęki, zmęczenie, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej we krwi | Niewydolność wielonarządowa, objawy grypopodobne | Zwiększenie masy ciała, uczucie dyskomfortu |
| Badania diagnostyczne | – | Nieprawidłowe wartości parametrów czynności wątroby | Wydłużenie odstępu QT w badaniu EKG | – |
Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
Powikłania infekcyjne
Szczególnie niebezpiecznym aspektem terapii takrolimusem jest zwiększone ryzyko zakażeń oportunistycznych, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zagrożenia życia. Zakażenia wirusem CMV mogą dotyczyć różnych narządów i układów, w tym przewodu pokarmowego, płuc, wątroby czy ośrodkowego układu nerwowego.7
Nefropatia związana z zakażeniem wirusem BK może prowadzić do pogorszenia funkcji przeszczepionej nerki, a nawet do jej utraty. Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) związana z zakażeniem wirusem JC to rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie, często kończące się śmiercią lub trwałym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego.
Ryzyko rozwoju nowotworów
Długotrwała immunosupresja takrolimusem zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów, w szczególności:8
- Zaburzenia limfoproliferacyjne – związane z reaktywacją wirusa Epsteina-Barr (EBV) mogą występować w formie od łagodnej po agresywną, potencjalnie śmiertelną
- Nowotwory skóry – zarówno nieczerniakowate raki skóry (rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy), jak i czerniak złośliwy
- Inne nowotwory narządowe – o większej częstości niż w populacji ogólnej
Zaburzenia nerek
Zaburzenia czynności nerek należą do najczęstszych działań niepożądanych takrolimusu i mogą prowadzić do przewlekłej niewydolności nerek. Nefrotoksyczność takrolimusu może manifestować się jako:10% pacjentów) są: drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia, nadciśnienie tętnicze i bezsenność.”>9
- Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy
- Białkomocz
- Krwiomocz
- Zmniejszenie filtracji kłębuszkowej
Zaburzenia neurologiczne
Drżenie należy do najczęstszych objawów neurologicznych związanych z takrolimusem. Inne poważne zaburzenia neurologiczne obejmują:
- Drgawki
- Encefalopatię
- Krwawienia wewnątrzczaszkowe
- Neuropatię
Zaburzenia metaboliczne
Zaburzenia metaboliczne związane z takrolimusem mogą wymagać dodatkowej interwencji terapeutycznej i regularnego monitorowania. Należą do nich:10% pacjentów) są: drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia, nadciśnienie tętnicze i bezsenność.”>10
- Hiperglikemia i cukrzyca – wymagające niekiedy włączenia leków przeciwcukrzycowych
- Hiperkaliemia – mogąca prowadzić do zaburzeń rytmu serca
- Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej
- Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze występuje bardzo często u pacjentów leczonych takrolimusem i może wymagać intensywnego leczenia hipotensyjnego. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych oraz przyspiesza progresję uszkodzenia nerek.10% pacjentów) są: drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia, nadciśnienie tętnicze i bezsenność.”>11
Reakcje alergiczne
Reakcje alergiczne i rzekomoanafilaktyczne mogą mieć gwałtowny przebieg i zagrażać życiu pacjenta. Wymagają one natychmiastowej interwencji medycznej, włącznie z podaniem adrenaliny, kortykosteroidów i leków przeciwhistaminowych.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania