Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dailiport 0,5 mg

Wpływ takrolimusu na płodność, ciążę i laktację

Takrolimus, substancja czynna produktu leczniczego Dailiport, jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym u pacjentów po przeszczepieniu narządów. Określenie wpływu takrolimusu na płodność, przebieg ciąży oraz możliwość karmienia piersią jest istotnym elementem informacji, jaką lekarz powinien przekazać pacjentce w wieku rozrodczym, będącej w ciąży lub karmiącej piersią.¹

Takrolimus w ciąży

Badania kliniczne i obserwacyjne dostarczyły istotnych informacji na temat stosowania takrolimusu w okresie ciąży. Wykazano, że takrolimus przenika przez łożysko, co oznacza, że substancja czynna może oddziaływać na rozwijający się płód.²

Analizując dostępne dane kliniczne należy zwrócić uwagę na następujące fakty:

• Dane uzyskane z badań przeprowadzonych u kobiet po przeszczepieniu narządów nie wykazały istotnego zwiększenia ryzyka niekorzystnego wpływu na przebieg i rozwiązanie ciąży podczas leczenia takrolimusem w porównaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi.³
• W literaturze medycznej opisywano przypadki spontanicznych poronień u pacjentek przyjmujących takrolimus, jednak brak jest jednoznacznych danych epidemiologicznych potwierdzających związek przyczynowo-skutkowy.⁴
• Istnieje zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego (przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży) – odnotowano częstość wynoszącą 66 na 123 urodzenia (53,7%). Należy jednak zaznaczyć, że dostępne dane wskazują, iż masa urodzeniowa większości noworodków była odpowiednia dla wieku ciążowego.<sup data-drug="Dailiport" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Istnieje ryzyko porodu przedwczesnego (5
• U noworodków matek przyjmujących takrolimus obserwowano występowanie hiperkaliemii (podwyższonego stężenia potasu we krwi) z częstością wynoszącą 8 na 111 urodzeń (7,2%). Należy podkreślić, że zaburzenie to ustępowało samoistnie.⁶

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) wykazały, że takrolimus w dawkach toksycznych dla samic może powodować uszkodzenie zarodka i płodu.⁷

Wskazania do stosowania takrolimusu w ciąży

Decyzja o stosowaniu takrolimusu u kobiet w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, po szczegółowej analizie stosunku korzyści do ryzyka. Produkt Dailiport można rozważyć u kobiet w ciąży w następujących sytuacjach:

• Brak bezpieczniejszej alternatywnej terapii immunosupresyjnej⁸
• Oczekiwane korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu⁹

Postępowanie z noworodkiem po ekspozycji na takrolimus w życiu płodowym

W przypadku ekspozycji płodu na takrolimus, niezbędna jest odpowiednia obserwacja noworodka po urodzeniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Monitorowanie funkcji nerek – takrolimus może wykazywać działanie nefrotoksyczne¹⁰
• Kontrolę stężenia elektrolitów, zwłaszcza potasu ze względu na ryzyko hiperkaliemii¹¹
• Ocenę ogólnego stanu zdrowia noworodka pod kątem innych potencjalnych działań niepożądanych¹²

Takrolimus a karmienie piersią

Badania kliniczne dostarczyły jednoznacznych dowodów, że takrolimus przenika do mleka kobiecego.¹³ Z uwagi na brak możliwości wykluczenia potencjalnego szkodliwego wpływu leku na noworodka i niemowlę, pacjentki przyjmujące Dailiport nie powinny karmić piersią.¹⁴

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zaprzestania karmienia piersią podczas terapii takrolimusem, a także o możliwych alternatywnych metodach karmienia noworodka.

Wpływ takrolimusu na płodność

Dane dotyczące wpływu takrolimusu na płodność u ludzi są ograniczone. Natomiast badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych dostarczyły istotnych informacji w tym zakresie:

• U szczurów zaobserwowano niekorzystny wpływ takrolimusu na płodność samców¹⁵
• Mechanizm tego działania wiązał się ze zmniejszeniem ilości plemników oraz redukcją ich ruchliwości¹⁶

Na podstawie powyższych danych przedklinicznych, nie można wykluczyć potencjalnego negatywnego wpływu takrolimusu na płodność męską u ludzi. Informacja ta powinna być przekazana pacjentom płci męskiej podczas planowania terapii tym lekiem.

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Podczas prowadzenia terapii takrolimusem u kobiet w wieku rozrodczym, będących w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić szczegółową ocenę stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia
2. Poinformować pacjentkę w ciąży o potencjalnych zagrożeniach, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka porodu przedwczesnego oraz hiperkaliemii u noworodka
3. Zalecić odpowiednią obserwację noworodka po porodzie, zwłaszcza w zakresie funkcji nerek
4. Przekazać jednoznaczne zalecenie dotyczące unikania karmienia piersią podczas leczenia produktem Dailiport
5. Poinformować pacjentów płci męskiej o potencjalnym wpływie leku na płodność na podstawie wyników badań przedklinicznych

W przypadku konieczności stosowania takrolimusu u kobiet w ciąży, zaleca się ścisłą współpracę między lekarzem prowadzącym, położnikiem oraz neonatologiem w celu zminimalizowania potencjalnego ryzyka dla matki i dziecka.¹⁷