Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Dabigatran Etexilate Viatris zawierający dabigatran eteksylan w postaci kapsułek twardych o mocy 110 mg jest lekiem przeciwzakrzepowym, którego stosowanie jest przeciwwskazane w wielu sytuacjach klinicznych. Znajomość pełnej listy przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania tego leku w praktyce klinicznej. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę sytuacji, w których stosowanie dabigatranu eteksylanu jest zabronione.¹

Reakcje nadwrażliwości

Dabigatran Etexilate Viatris nie może być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (dabigatran eteksylan) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie. Wystąpienie reakcji alergicznej w przeszłości stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania tego leku.²

Zaburzenia czynności nerek

Stosowanie dabigatranu eteksylanu jest przeciwwskazane u pacjentów z:

• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek u dorosłych, definiowanymi jako klirens kreatyniny (CrCL) poniżej 30 mL/minutę³
• Obniżonym wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej (eGFR) poniżej 50 mL/minutę/1,73 m² u dzieci i młodzieży⁴

Stany związane ze zwiększonym ryzykiem krwawienia

Dabigatran Etexilate Viatris jest przeciwwskazany w przypadku występowania czynnego, klinicznie istotnego krwawienia. Nie wolno go stosować również u pacjentów ze zmianami chorobowymi lub stanami medycznymi, które uznawane są za istotne czynniki ryzyka dużego krwawienia.⁵

Do stanów tych zalicza się:

• Czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego – aktywne wrzody żołądka, dwunastnicy lub jelit stanowią bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na znacznie zwiększone ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego⁶
• Nowotwory złośliwe z dużym ryzykiem krwawienia – np. nowotwory przewodu pokarmowego, układu moczowego, ukrwione guzy mózgu⁷
• Przebyty niedawno uraz mózgu lub kręgosłupa – ze względu na ryzyko wtórnego krwawienia śródmózgowego lub rdzeniowego⁸
• Przebyte niedawno zabiegi chirurgiczne w obrębie mózgu, kręgosłupa lub okulistyczne – wiążą się z wysokim ryzykiem krwawienia pooperacyjnego⁹
• Przebyty niedawno krwotok wewnątrzczaszkowy – istnieje zwiększone ryzyko nawrotu krwawienia¹⁰
• Stwierdzone lub podejrzewane żylaki przełyku – ze względu na ryzyko masywnego krwotoku z górnego odcinka przewodu pokarmowego¹¹
• Wady rozwojowe naczyń, w tym żylno-tętnicze wady rozwojowe¹²
• Tętniaki naczyniowe – ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia z pękniętego tętniaka¹³
• Duże nieprawidłowości naczyniowe wewnątrzrdzeniowe lub śródmózgowe, takie jak malformacje tętniczo-żylne¹⁴

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Dabigatran Etexilate Viatris nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak:¹⁵

• Heparyna niefrakcjonowana (UFH)
• Heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna, dalteparyna)
• Pochodne heparyny (np. fondaparynuks)
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, rywaroksaban, apiksaban)

Wyjątek stanowią szczególne okoliczności, takie jak:¹⁶

• Zmiana leczenia przeciwzakrzepowego (zgodnie z protokołem)
• Podawanie UFH w dawkach niezbędnych do utrzymania drożności centralnego cewnika żylnego lub tętniczego
• Podawanie UFH podczas zabiegów ablacji cewnikowej w migotaniu przedsionków

Zaburzenia czynności wątroby

Zaburzenia czynności wątroby lub choroba wątroby, która może mieć niekorzystny wpływ na przeżycie pacjenta, stanowi przeciwwskazanie do stosowania dabigatranu eteksylanu. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z zaawansowaną marskością wątroby, niewydolnością wątroby lub aktywnym zapaleniem wątroby.¹⁷

Interakcje z silnymi inhibitorami P-glikoproteiny

Jednoczesne stosowanie dabigatranu eteksylanu z następującymi silnymi inhibitorami P-glikoproteiny (P-gp) jest przeciwwskazane:¹⁸

• Ketokonazol stosowany ogólnoustrojowo – lek przeciwgrzybiczy, który znacząco zwiększa stężenie dabigatranu w osoczu
• Cyklosporyna – lek immunosupresyjny, który hamuje funkcję P-gp i może powodować niebezpieczny wzrost stężenia dabigatranu
• Itrakonazol – przeciwgrzybiczy lek azolowy, który podobnie jak ketokonazol, silnie hamuje funkcję P-gp
• Dronedaron – lek antyarytmiczny, którego jednoczesne stosowanie może znacząco zwiększyć ekspozycję na dabigatran
• Produkt leczniczy złożony o ustalonej dawce zawierający glekaprewir/pibrentaswir – lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C

Sztuczne zastawki serca

Dabigatran Etexilate Viatris jest przeciwwskazany u pacjentów po wszczepieniu sztucznej zastawki serca, którzy wymagają leczenia przeciwzakrzepowego. Badania kliniczne wykazały, że u tej grupy pacjentów dabigatran eteksylan nie zapewnia odpowiedniej ochrony przeciwzakrzepowej przy jednoczesnym zwiększeniu ryzyka powikłań krwotocznych.¹⁹

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające rozwagi

Oprócz wymienionych bezwzględnych przeciwwskazań, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć indywidualnie korzyści i ryzyko zastosowania dabigatranu eteksylanu u pacjentów:

• Z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 mL/min)
• W podeszłym wieku (>75 lat), zwłaszcza przy współistniejących czynnikach ryzyka krwawienia
• Z niską masą ciała (<50 kg)
• Przyjmujących leki wpływające na hemostazę (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwpłytkowe)
• Z przebytymi epizodami krwawienia z przewodu pokarmowego w wywiadzie

W powyższych przypadkach, choć nie stanowią one bezwzględnych przeciwwskazań, należy dokładnie ocenić potencjalne ryzyko krwawienia i rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwzakrzepowego lub odpowiednie dostosowanie dawki dabigatranu eteksylanu.²⁰