profilaktyka udarów
Wskazanie

Profilaktyka udarów to zespół działań medycznych mających na celu zapobieganie wystąpieniu pierwszego udaru mózgu (profilaktyka pierwotna) lub kolejnych incydentów naczyniowo-mózgowych (profilaktyka wtórna). Udary mózgu stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów i niepełnosprawności na świecie, dlatego ich zapobieganie jest kluczowym elementem współczesnej opieki medycznej.

Podstawą profilaktyki udarów jest identyfikacja i modyfikacja czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hipercholesterolemia, migotanie przedsionków, palenie tytoniu czy otyłość. Farmakologiczna profilaktyka udarów obejmuje stosowanie leków przeciwpłytkowych (u pacjentów bez migotania przedsionków) lub przeciwkrzepliwych (u chorych z migotaniem przedsionków).

W ramach farmakoterapii przeciwpłytkowej w Polsce stosuje się najczęściej kwas acetylosalicylowy (Acard, Polocard, Aspirin Protect), klopidogrel (Plavix, Areplex, Clopidix, Plavocorin) lub tikagrelol (Brilique). U pacjentów z migotaniem przedsionków zaleca się stosowanie doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K (NOAC) takich jak: dabigatran (Pradaxa), riwaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis) lub warfaryna (Warfin) i acenokumarol (Sintrom).

Ważną rolę w profilaktyce udarów odgrywają również statyny, które zmniejszają ryzyko udarów poprzez obniżenie stężenia cholesterolu LDL. Na polskim rynku dostępne są: atorwastatyna (Atoris, Tulip, Sortis), rosuwastatyna (Crestor, Roswera, Suvardio), simwastatyna (Simvasterol, Simvacard, Zocor) oraz pitawastatyna (Livazo).

Jednym z największych wyzwań w profilaktyce udarów jest niedostateczna kontrola czynników ryzyka w populacji ogólnej oraz niska świadomość społeczna dotycząca wczesnych objawów udaru. Poważnym problemem jest również nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów, szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania leków przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych. Wyzwaniem pozostaje także odpowiednie zbilansowanie korzyści z leczenia przeciwkrzepliwego z ryzykiem powikłań krwotocznych, szczególnie u osób starszych z licznymi chorobami współistniejącymi.