profilaktyka zatorowość systemowa
Wskazanie

Profilaktyka zatorowości systemowej obejmuje działania zapobiegające tworzeniu się i przemieszczaniu materiału zatorowego (skrzepliny, fragmenty blaszek miażdżycowych, tkanki tłuszczowej czy powietrza) w układzie naczyniowym, który mógłby spowodować zablokowanie tętnic narządowych, doprowadzając do niedokrwienia lub martwicy tkanek. Najczęstszym źródłem zatorów systemowych jest migotanie przedsionków, sztuczne zastawki serca, kardiomiopatia, zawał serca z tworzeniem skrzeplin wewnątrzsercowych oraz miażdżyca tętnic.

W profilaktyce zatorowości systemowej stosuje się przede wszystkim leki przeciwkrzepliwe. U pacjentów z migotaniem przedsionków lub sztucznymi zastawkami serca podstawowymi lekami są doustne antykoagulanty. Przez wiele lat standardem był warfaryn (Warfin) lub acenokumarol (Sintrom), natomiast obecnie coraz częściej stosuje się doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K (NOAC): riwaroksaban (Xarelto), dabigatran (Pradaxa), apiksaban (Eliquis) oraz edoksaban (Lixiana). U pacjentów z przeciwwskazaniami do antykoagulacji można rozważyć kwas acetylosalicylowy (Polocard, Acard) lub klopidogrel (Plavix, Areplex).

Największe trudności w prowadzeniu profilaktyki zatorowości systemowej wiążą się z utrzymaniem właściwego poziomu antykoagulacji. W przypadku antagonistów witaminy K konieczne jest regularne monitorowanie INR, a ich działanie jest zależne od diety oraz interakcji z innymi lekami. NOAC nie wymagają rutynowej kontroli parametrów krzepnięcia, jednak ich stosowanie może być ograniczone u pacjentów z niewydolnością nerek. Istotnym problemem jest również balansowanie między ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych a ryzykiem krwawień, szczególnie u osób starszych z licznymi chorobami współistniejącymi.

U pacjentów z wysokim ryzykiem zatorowości, u których przeciwwskazane jest leczenie przeciwkrzepliwe, można rozważyć metody inwazyjne, takie jak zamknięcie uszka lewego przedsionka (procedura LAAO) za pomocą urządzeń takich jak Watchman czy Amplatzer, co zmniejsza ryzyko tworzenia się skrzeplin w tym miejscu. W przypadku zatorowości pochodzenia tętniczego kluczowe znaczenie ma leczenie choroby podstawowej, kontrola czynników ryzyka sercowo-naczyniowego oraz odpowiednia farmakoterapia hipolipemizująca, przeciwpłytkowa i hipotensyjna.