Właściwości farmakodynamiczne leku Concor Cor

Bisoprolol, substancja czynna zawarta w leku Concor Cor, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków (kod ATC: C07AB07). Charakteryzuje się wysoką selektywnością względem receptorów beta1-adrenergicznych, przewyższającą zakres terapeutyczny, co stanowi kluczową właściwość farmakodynamiczną preparatu. Bisoprolol nie wykazuje wewnętrznego działania agonistycznego ani znaczącego działania stabilizującego błony komórkowe.¹

Bisoprolol wykazuje jedynie niewielkie powinowactwo do receptorów beta2 znajdujących się w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń oraz receptorów beta2 związanych z regulacją procesów metabolicznych. Dzięki tej wysokiej selektywności, bisoprolol zazwyczaj nie wpływa na opór oskrzelowy ani na efekty metaboliczne zależne od receptorów beta2.²

Warto podkreślić, że bisoprolol nie wykazuje wyraźnego ujemnego działania inotropowego, co jest istotną cechą z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji skurczowej serca.³

Parametry farmakodynamiczne i farmakokinetyczne

Po podaniu doustnym bisoprolol osiąga maksimum działania po 3-4 godzinach. Ze względu na stosunkowo długi okres półtrwania w surowicy, wynoszący 10-12 godzin, działanie terapeutyczne utrzymuje się przez ponad 24 godziny. Ta właściwość farmakokinetyczna umożliwia wygodne dawkowanie leku – raz na dobę.⁴

W przypadku leczenia nadciśnienia tętniczego, maksymalny efekt przeciwnadciśnieniowy bisoprololu jest zwykle osiągany po około 2 tygodniach stosowania, co należy uwzględnić w ocenie skuteczności terapii.⁵

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania bisoprololu opiera się na hamowaniu odpowiedzi na pobudzenie układu współczulnego poprzez blokowanie receptorów beta-adrenergicznych. Prowadzi to do spowolnienia czynności serca (efekt chronotropowy ujemny) oraz zmniejszenia jego kurczliwości (efekt inotropowy ujemny). W konsekwencji dochodzi do zmniejszenia zużycia tlenu przez mięsień sercowy, co jest szczególnie korzystne u pacjentów z dławicą piersiową w przebiegu choroby wieńcowej.⁶

W przypadku doraźnego podania pacjentom z chorobą wieńcową bez współistniejącej przewlekłej niewydolności serca, bisoprolol zmniejsza częstość skurczów serca oraz objętość wyrzutową serca. Te zmiany prowadzą do redukcji pojemności minutowej i zużycia tlenu, co stanowi podstawę działania przeciwdławicowego.⁷

Podczas długotrwałego stosowania bisoprololu początkowo podwyższony opór obwodowy stopniowo maleje, co przyczynia się do efektu przeciwnadciśnieniowego. Jako jeden z mechanizmów odpowiedzialnych za to działanie wymienia się hamowanie aktywności reninowej osocza.⁸

Skuteczność kliniczna

Nadciśnienie tętnicze i dławica piersiowa

Kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone z udziałem pacjentów cierpiących na nadciśnienie tętnicze lub chorobę wieńcową wykazały, że skuteczność terapeutyczna bisoprololu w dawce 10 mg na dobę jest porównywalna z efektem uzyskiwanym przy stosowaniu 100 mg atenololu lub 100 mg metoprololu na dobę. Wyniki te potwierdzają wysoką skuteczność bisoprololu przy znacznie niższej dawce w porównaniu do innych beta-adrenolityków.⁹

Stabilna, przewlekła niewydolność serca

Szczególnie istotne dane dotyczące skuteczności klinicznej bisoprololu w leczeniu niewydolności serca pochodzą z dwóch kluczowych badań klinicznych: CIBIS II oraz CIBIS III.

Badanie CIBIS II

W badaniu CIBIS II uczestniczyło łącznie 2647 pacjentów ze stabilną objawową niewydolnością serca z frakcją wyrzutową lewej komory ≤35% w ocenie echokardiograficznej. Zdecydowana większość pacjentów (83%, n=2202) miała niewydolność serca w klasie III według klasyfikacji NYHA, a 17% (n=445) w klasie IV NYHA.¹⁰

Wyniki badania CIBIS II wykazały znaczące korzyści kliniczne wynikające ze stosowania bisoprololu:

• Zmniejszenie całkowitej śmiertelności z 17,3% w grupie placebo do 11,8% w grupie przyjmującej bisoprolol, co oznacza bezwzględne zmniejszenie o 5,5% i względne zmniejszenie o 34%¹¹
• Redukcja liczby nagłych zgonów o 44% (z 6,3% do 3,6%)¹²
• Zmniejszenie liczby epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji o 36% (z 17,6% do 12%)¹³
• Istotna poprawa stanu klinicznego pacjentów ocenianego według klasyfikacji NYHA¹⁴

Warto podkreślić, że mimo potencjalnych obaw dotyczących bezpieczeństwa stosowania beta-adrenolityków u pacjentów z niewydolnością serca, częstość hospitalizacji w okresie włączania bisoprololu i zwiększania dawki nie była większa niż w grupie placebo. Pacjenci byli hospitalizowani z powodu bradykardii (0,53% w grupie bisoprololu vs 0% w grupie placebo), niedociśnienia (0,23% vs 0,3%) oraz ostrej dekompensacji niewydolności serca (4,97% vs 6,74%).¹⁵

Badanie CIBIS III

Badanie CIBIS III obejmowało 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (klasa II lub III wg NYHA) i frakcją wyrzutową lewej komory ≤35%. Pacjenci nie byli wcześniej leczeni inhibitorami ACE, beta-adrenolitykami ani antagonistami receptora angiotensyny.¹⁶

Celem badania było porównanie dwóch strategii rozpoczynania leczenia niewydolności serca:

1. Wstępna 6-miesięczna monoterapia bisoprololem (dawka docelowa 10 mg raz na dobę), do której następnie dodawano inhibitor ACE – enalapril (dawka docelowa 10 mg dwa razy na dobę) przez kolejne 6-24 miesięcy
2. Odwrotna kolejność rozpoczynania leczenia – najpierw enalapril, potem bisoprolol¹⁷

Wyniki badania CIBIS III wykazały, że:

• Złożony pierwszorzędowy punkt końcowy (śmiertelność całkowita lub liczba hospitalizacji) wystąpił u 35,2% pacjentów (n=178) w grupie leczonej najpierw bisoprololem w porównaniu z 36,8% pacjentów (n=186) w grupie leczonej najpierw enalaprylem, co wskazuje na porównywalną skuteczność obu strategii leczenia¹⁸
• W grupie leczonej najpierw bisoprololem zmarło 65 pacjentów, a w grupie rozpoczynającej terapię od enalaprilu 73 pacjentów (różnica nieistotna statystycznie, p=0,44)¹⁹
• Liczba hospitalizacji wyniosła 151 w grupie bisoprololu i 157 w grupie enalaprilu (p=0,66)²⁰
• Liczba poważnych oraz suma wszystkich zdarzeń niepożądanych była zbliżona w obu grupach²¹

Szczegółowa analiza danych z pierwszego roku badania wykazała nieznamienny trend zmniejszenia śmiertelności ogólnej o 31% we wstępnej monoterapii bisoprololem w porównaniu ze wstępną monoterapią enalaprylem. Co istotne, zaobserwowano statystycznie znamienne zmniejszenie ryzyka nagłego zgonu o 46% (p=0,049) w ciągu pierwszego roku w grupie rozpoczynającej leczenie od bisoprololu.²²

Podsumowując, wyniki badania CIBIS III wskazują, że rozpoczynanie leczenia przewlekłej niewydolności serca od bisoprololu jest równie skuteczne i bezpieczne jak rozpoczynanie od enalaprilu. Zaobserwowano jednak trend w kierunku dłuższego okresu przeżywalności w grupie leczonej najpierw bisoprololem, szczególnie poprzez zmniejszenie liczby nagłych zgonów.²³