Właściwości farmakodynamiczne leku Cefazolin Noridem

Cefazolina jest bakteriobójczym antybiotykiem należącym do cefalosporyn pierwszej generacji, przeznaczonym do stosowania pozajelitowego. Pod względem klasyfikacji farmakoterapeutycznej lek należy do grupy innych antybiotyków β-laktamowych (cefalosporyn pierwszej generacji) i posiada kod ATC: J01DB04.¹

Mechanizm działania

Cefalosporyny, w tym cefazolina, wykazują działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii w fazie wzrostu. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu białek wiążących penicyliny (PBP), takich jak transpeptydazy, co prowadzi do upośledzenia procesu tworzenia ściany komórkowej i w efekcie do śmierci komórki bakteryjnej.²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Najistotniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym skorelowanym ze skutecznością cefalosporyn in vivo jest odsetek odstępu pomiędzy dawkami, w którym stężenie niezwiązanej substancji utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla poszczególnych patogenów docelowych (parametr %T > MIC). Parametr ten ma kluczowe znaczenie dla przewidywania skuteczności terapeutycznej leku. ^MIC).”>3

Mechanizmy oporności bakterii na cefazolinę

Oporność drobnoustrojów na cefazolinę może wynikać z kilku różnych mechanizmów:⁴

• Inaktywacja przez enzymy β-laktamazy – cefazolina wykazuje wysoką stabilność wobec penicylinaz produkowanych przez bakterie Gram-dodatnie, natomiast charakteryzuje się tylko niską stabilnością w stosunku do β-laktamaz kodowanych plazmidowo, takich jak β-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania (ESBL) lub β-laktamazy typu AmpC kodowane chromosomalnie⁵
• Zmniejszone powinowactwo PBP do cefazoliny – nabyta oporność u pneumokoków i innych paciorkowców jest spowodowana modyfikacjami białek PBP związanymi z mutacjami. W przypadku gronkowców opornych na metycylinę (oksacylinę), oporność wynika z wytworzenia dodatkowego białka PBP o zmniejszonym powinowactwie do cefazoliny⁶
• Niedostateczne przenikanie przez ścianę komórkową – u bakterii Gram-ujemnych niewystarczające przenikanie cefazoliny przez zewnętrzną ścianę komórkową może prowadzić do niekompletnego hamowania białek PBP⁷
• Systemy aktywnego wypompowywania – cefazolina może być aktywnie transportowana na zewnątrz komórki bakteryjnej przy udziale specjalnych pomp efflux⁸

Istotnym zjawiskiem klinicznym jest występowanie częściowej lub całkowitej oporności krzyżowej między cefazoliną a innymi cefalosporynami oraz penicylinami.⁹

Kliniczne stężenia graniczne

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił następujące kliniczne stężenia graniczne MIC dla cefazoliny (wersja 8.1, obowiązująca od 15.05.2018):¹⁰

Wrażliwość mikrobiologiczna patogenów

Wrażliwość drobnoustrojów na cefazolinę można podzielić na kategorie w oparciu o dane in vitro oraz in vivo. Należy zaznaczyć, że częstość występowania oporności nabytej może różnić się w zależności od regionu geograficznego i czasu, zwłaszcza w przypadku niektórych gatunków. Z tego powodu zaleca się korzystanie z lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie w leczeniu ciężkich zakażeń.¹¹

W przypadkach, gdy lokalna częstość występowania oporności stawia pod znakiem zapytania skuteczność cefazoliny, wskazane jest skonsultowanie się ze specjalistą. Szczególnie w przypadku ciężkich zakażeń lub niepowodzenia terapii niezbędne jest przeprowadzenie pełnej diagnostyki mikrobiologicznej obejmującej identyfikację patogenu oraz określenie jego wrażliwości na cefazolinę.¹²

Klasyfikacja drobnoustrojów według wrażliwości na cefazolinę

Drobnoustroje można podzielić na trzy główne kategorie w zależności od ich wrażliwości na cefazolinę:¹³

1. Gatunki powszechnie wrażliwe:
   • Gram-dodatnie bakterie tlenowe: Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)¹⁴
2. Gatunki, w przypadku których oporność nabyta może stanowić problem:
   • Gram-dodatnie bakterie tlenowe: Paciorkowce beta-hemolizujące z grup A, B, C i G, Staphylococcus epidermidis (wrażliwy na metycylinę), Streptococcus pneumoniae¹⁵
   • Gram-ujemne bakterie tlenowe: Haemophilus influenzae¹⁶
3. Drobnoustroje naturalnie oporne:
   • Gram-dodatnie bakterie tlenowe: Staphylococcus aureus oporny na metycylinę¹⁷
   • Gram-ujemne bakterie tlenowe: Citrobacter spp., Enterobacter spp., Klebsiella pneumoniae, Morganella morganii, Proteus mirabilis, Proteus stuartii, Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Serratia spp.¹⁸