Właściwości farmakokinetyczne hioscyny butylobromku

Hioscyna butylobromek, substancja czynna leku Buscopan (10 mg, tabletki powlekane), wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne wynikające z jej struktury chemicznej jako czwartorzędowej soli amoniowej. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów, którym podlega ta substancja w organizmie, obejmującą wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację.

Wchłanianie po podaniu różnymi drogami

Hioscyna butylobromek charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem po podaniu doustnym i doodbytniczym, co wynika z jej wysokiej polarności jako czwartorzędowej soli amoniowej. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi zaledwie 8%, a po podaniu doodbytniczym jest jeszcze niższa i osiąga wartość 3%.¹

Badania farmakokinetyczne z zastosowaniem pojedynczej dawki doustnej w szerokim zakresie od 20 mg do 400 mg wykazały, że maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) osiągają wartości od 0,11 ng/ml do 2,04 ng/ml i występują po około 2 godzinach od podania. Wartości pola pod krzywą stężenia w funkcji czasu (AUC0-tz) dla tego zakresu dawek wynoszą od 0,37 ng h/ml do 10,7 ng h/ml.²

Warto podkreślić, że biodostępność całkowita substancji jest bardzo niska i dla różnych postaci farmaceutycznych zawierających 100 mg hioscyny butylobromku (tabletki powlekane, czopki, roztwór doustny) mediana tego parametru wynosi poniżej 1%.³

Dystrybucja w organizmie

Hioscyna butylobromek wykazuje selektywną dystrybucję tkankową, wynikającą z dużego powinowactwa do receptorów muskarynowych i nikotynowych. Substancja ta dystrybuowana jest głównie do komórek mięśniowych okolic brzucha i miednicy oraz śródściennych zwojów narządów jamy brzusznej.⁴

Wiązanie hioscyny butylobromku z białkami osocza, głównie z albuminami, jest stosunkowo niewielkie i wynosi około 4,4%.⁵

Badania na zwierzętach dostarczyły informacji, że hioscyna butylobromek nie przenika przez barierę krew-mózg, jednak brak jest danych klinicznych potwierdzających to zjawisko u ludzi. In vitro zaobserwowano, że hioscyna butylobromek w stężeniu 1 mM oddziałuje z transportem choliny (1,4 nM) w komórkach nabłonkowych łożyska ludzkiego.⁶

Po podaniu dożylnym hioscyna butylobromek jest szybko eliminowana z osocza w ciągu pierwszych 10 minut, z krótkim okresem półtrwania wynoszącym 2-3 minuty. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (Vss) po podaniu dożylnym wynosi 128 litrów.⁷

Niezależnie od drogi podania (doustnej czy dożylnej), hioscyna butylobromek kumuluje się preferencyjnie w tkankach przewodu pokarmowego, wątrobie i nerkach. Mimo krótkotrwałego, niskiego stężenia we krwi, substancja pozostaje dostępna w miejscu działania dzięki wysokiemu powinowactwu do tkanek docelowych.⁸

Metabolizm leku

Głównym szlakiem metabolicznym hioscyny butylobromku jest hydrolityczne rozszczepienie wiązania estrowego. To prowadzi do powstania metabolitów o znacznie mniejszej aktywności farmakologicznej.⁹

Metabolity wydalane przez nerki charakteryzują się słabym wiązaniem z receptorami muskarynowymi, dlatego uznaje się, że nie mają istotnego wpływu na działanie farmakologiczne hioscyny butylobromku.¹⁰

Eliminacja z organizmu

Po podaniu doustnym pojedynczej dawki w zakresie od 100 mg do 400 mg, końcowy okres półtrwania hioscyny butylobromku wynosi od 6,2 do 10,6 godziny.¹¹

Hioscyna butylobromek po podaniu doustnym jest wydalana głównie z kałem i w mniejszym stopniu z moczem. Badania z zastosowaniem znaczników radioaktywnych u ludzi wykazały, że:¹²

• 2-5% dawki radioaktywności jest wydalane przez nerki po podaniu doustnym
• 0,7-1,6% dawki radioaktywności jest wydalane przez nerki po podaniu doodbytniczym
• około 90% radioaktywności po podaniu doustnym wykrywa się w kale¹³

Wydalanie niezmienionej hioscyny butylobromku z moczem jest minimalne i wynosi poniżej 0,1% dawki.¹⁴

Średni pozorny klirens po podaniu doustnym dawek 100-400 mg wynosi od 881 L/min do 1420 L/min, zaś odpowiednie objętości dystrybucji dla tego samego zakresu dawek są bardzo duże i wynoszą od 6,13 × 10⁵ L do 11,3 × 10⁵ L. Te wysokie wartości parametrów farmakokinetycznych tłumaczy się bardzo małą biodostępnością substancji.¹⁵

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych hioscyny butylobromku