Leki w grupie
„leki przeciwbólowe (pomocniczo)”

Leki przeciwbólowe pomocnicze (koanalgetyki) to preparaty pierwotnie stosowane w innych wskazaniach, które wykazują działanie przeciwbólowe, szczególnie w przypadku bólu przewlekłego i neuropatycznego. Ich mechanizm działania polega na modyfikacji transmisji bólu na różnych poziomach układu nerwowego, a nie bezpośrednim hamowaniu syntezy prostaglandyn jak klasyczne analgetyki.

Do najważniejszych grup leków przeciwbólowych pomocniczych należą: leki przeciwdepresyjne (szczególnie trójpierścieniowe, jak amitryptylina, nortryptylina oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny – duloksetyna, wenlafaksyna), leki przeciwpadaczkowe (gabapentyna, pregabalina, karbamazepina, lamotrygina), leki miejscowo znieczulające (lidokaina w plastrach), kortykosteroidy oraz leki rozkurczowe.

W Polsce dostępne są m.in.: Amitryptylina (Amitriptylinum VP), Nortryptylina (Nortriptylinum TZF), Duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia), Wenlafaksyna (Efectin, Velaxin), Gabapentyna (Neurontin, Gabapentin Teva), Pregabalina (Lyrica, Pregabalin Sandoz), Karbamazepina (Tegretol, Amizepin), Lidokaina (Versatis), Deksametazon (Dexaven).

Największą zaletą stosowania koanalgetyków jest ich skuteczność w leczeniu bólu opornego na klasyczne analgetyki, szczególnie bólu neuropatycznego. Pozwalają one na zmniejszenie dawek opioidów, co ogranicza ryzyko uzależnienia i działań niepożądanych. Dodatkowo działają na mechanizmy bólu, które nie są hamowane przez NLPZ czy opioidy.

Największe niebezpieczeństwa związane z ich stosowaniem obejmują działania niepożądane specyficzne dla każdej grupy: leki przeciwdepresyjne mogą powodować senność, suchość w ustach, zaburzenia rytmu serca; przeciwpadaczkowe – zawroty głowy, senność, ataksję; kortykosteroidy – zaburzenia metaboliczne, osteoporozę i immunosupresję. Ważne jest staranne monitorowanie pacjentów, szczególnie osób starszych i z chorobami współistniejącymi.

Leki przeciwbólowe pomocnicze możemy podzielić na kilka podgrup: leki przeciwdepresyjne (działające poprzez układ serotoninergiczny i noradrenergiczny), leki przeciwpadaczkowe (stabilizujące błony komórkowe neuronów), leki miejscowo znieczulające (blokujące kanały sodowe), miorelaksanty (zmniejszające napięcie mięśniowe), kortykosteroidy (działające przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo) oraz antagoniści receptora NMDA (jak ketamina, blokujące receptory glutaminianergiczne).