Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Duloksetyna, substancja czynna produktu Duloxetine Apotex, należy do grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Jej wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz możliwość stosowania podczas karmienia piersią wymaga szczegółowego omówienia, aby lekarz mógł przekazać pacjentce wyczerpujące informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania w tych szczególnych sytuacjach.¹

Wpływ na płodność

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że duloksetyna nie wpływa na płodność samców. Natomiast u samic zaobserwowano efekty uboczne dotyczące płodności, jednak wyłącznie przy stosowaniu dawek powodujących toksyczność u matek. Te dane sugerują, że w dawkach terapeutycznych lek nie powinien istotnie wpływać na płodność u ludzi.²

Stosowanie w okresie ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania duloksetyny w okresie ciąży pochodzą zarówno z badań na zwierzętach, jak i z dużych badań obserwacyjnych u ludzi. Badania na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję, przy czym narażenie układowe (pole pod krzywą AUC) było mniejsze niż maksymalne narażenie kliniczne obserwowane u ludzi.³

Przeprowadzono dwa duże badania obserwacyjne oceniające ryzyko stosowania duloksetyny w okresie ciąży:

• Badanie w USA obejmujące 2500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży⁴
• Badanie w Unii Europejskiej obejmujące 1500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży⁵

Wyniki obu badań nie wskazują na zwiększenie ogólnego ryzyka wystąpienia poważnych wrodzonych wad rozwojowych u dzieci, których matki przyjmowały duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży. Jednakże analiza poszczególnych wad rozwojowych, w tym wad rozwojowych serca, nie dała jednoznacznych wyników.⁶

Ryzyko powikłań ciąży

Badanie przeprowadzone w Unii Europejskiej wykazało, że stosowanie duloksetyny przez pacjentki w zaawansowanej ciąży (w dowolnym czasie od 20 tygodnia ciąży do porodu) wiązało się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego porodu. Ryzyko to było mniej niż dwukrotnie wyższe, co odpowiada około 6 dodatkowym przedwczesnym porodom na 100 kobiet leczonych duloksetyną w późnym okresie ciąży. Większość przedwczesnych porodów nastąpiła między 35. a 36. tygodniem ciąży.⁷

Należy zaznaczyć, że takich zależności nie zaobserwowano w badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej.⁸

Dane z obserwacji w USA wskazują natomiast na zwiększenie ryzyka (mniej niż dwukrotne) krwotoku poporodowego w przypadku stosowania duloksetyny w ciągu miesiąca poprzedzającego poród.⁹

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie leków z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w ciąży, szczególnie w ciąży zaawansowanej, może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN). Chociaż brak badań oceniających związek PPHN ze stosowaniem inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), do których należy duloksetyna, nie można wykluczyć tego ryzyka ze względu na podobny mechanizm działania (zahamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny).¹⁰

Zespół odstawienny u noworodków

U noworodków, których matki przyjmowały duloksetynę w okresie przedporodowym, mogą wystąpić objawy odstawienne, podobnie jak po podaniu innych leków działających na receptory serotoninergiczne. Do objawów odstawiennych duloksetyny należą:

• Hipotonia – obniżone napięcie mięśniowe
• Drżenie – mimowolne ruchy ciała
• Drżączka – wzmożona drżeniowa aktywność mięśniowa
• Trudności w karmieniu – problemy z przyjmowaniem pokarmu
• Zaburzenia oddechowe – nieprawidłowe wzorce oddechowe
• Drgawki – napady padaczkowe

Większość tych objawów obserwowano w chwili urodzenia lub w ciągu kilku dni po urodzeniu.¹¹

Zalecenia dla kobiet w ciąży

Duloksetynę można stosować u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Kobietom należy zalecić, aby poinformowały lekarza, jeżeli w trakcie leczenia zajdą w ciążę lub zamierzają zajść w ciążę.¹²

Stosowanie podczas karmienia piersią

W badaniu przeprowadzonym na 6 pacjentkach, które podczas laktacji nie karmiły dzieci piersią, stwierdzono, że duloksetyna bardzo słabo przenika do mleka kobiecego. Szacowana dawka dobowa w miligramach w przeliczeniu na kilogram masy ciała niemowląt wynosi około 0,14% dawki stosowanej u matki.¹³

Pomimo niewielkiej ilości leku przenikającego do mleka matki, nie zaleca się stosowania duloksetyny w okresie karmienia piersią, ponieważ nie jest określone bezpieczeństwo stosowania duloksetyny u niemowląt.¹⁴

Kluczowe informacje do przekazania pacjentce

Lekarz powinien przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje dotyczące stosowania duloksetyny:

1. U pacjentek planujących ciążę należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka związanego z leczeniem duloksetyną.
2. Stosowanie duloksetyny w późnym okresie ciąży (po 20. tygodniu) może zwiększać ryzyko przedwczesnego porodu.
3. Przyjmowanie leku w ciągu miesiąca przed porodem może zwiększać ryzyko krwotoku poporodowego.
4. U noworodków, których matki przyjmowały duloksetynę w okresie przedporodowym, mogą wystąpić objawy odstawienne wymagające monitorowania.
5. Nie zaleca się stosowania duloksetyny podczas karmienia piersią ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa dla niemowląt.
6. Pacjentka powinna natychmiast poinformować lekarza, jeśli zajdzie w ciążę podczas stosowania duloksetyny lub planuje ciążę.