Interakcje leku
Atorvasterol 10 mg

Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, MDR1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, ketokonazol czy inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir), mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet do 9,4-krotności, co wymaga ograniczenia dawki do maksymalnie 10 mg/dobę i ścisłego monitorowania klinicznego. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil, flukonazol) podnoszą stężenia atorwastatyny o 33-51%, co również wymaga ostrożności i monitorowania. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna i efawirenz, mogą obniżać stężenia atorwastatyny nawet o 80%, co może obniżać skuteczność terapeutyczną. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryfampicynę, która jednocześnie hamuje OATP1B1, co komplikuje interakcję i wymaga jednoczesnego podawania leków.

Pobierz ChPL PDF Atorvasterol – Tabletki powlekane – 10 mg
  1. Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
    1. Mechanizmy interakcji lekowych atorwastatyny
    2. Interakcje z inhibitorami CYP3A4
    3. Silne inhibitory CYP3A4
    4. Umiarkowane inhibitory CYP3A4
    5. Interakcje z induktorami CYP3A4
    6. Interakcje z inhibitorami transporterów białkowych
    7. Interakcje z fibratami i ezetymibem
    8. Inne istotne interakcje lekowe
    9. Interakcje atorwastatyny z alkoholem
    10. Wpływ atorwastatyny na farmakokinetykę innych leków
  2. Tabela interakcji lekowych atorwastatyny
    1. Interakcje lekowe u dzieci i młodzieży
    2. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna
  2. hipercholesterolemia pierwotna
  3. hiperlipidemia mieszana
  4. homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna
  5. zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym
Substancja czynna
  1. atorwastatyna
Kategoria leku
  1. leki hipolipemizujące
  2. statyny

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna, substancja czynna preparatu Atorvasterol, podlega złożonym procesom metabolicznym oraz transportowym w organizmie, co zwiększa ryzyko występowania istotnych klinicznie interakcji lekowych. Znajomość mechanizmów tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania leku w praktyce klinicznej.1

Mechanizmy interakcji lekowych atorwastatyny

Atorwastatyna podlega metabolizmowi głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4). Ponadto jest substratami dla kilku transporterów błonowych, w tym:

Jednoczesne stosowanie leków, które hamują cytochrom CYP3A4 lub wymienione białka transportujące, może prowadzić do zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w szczególności miopatii. Ryzyko to dodatkowo wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków mogących powodować uszkodzenie mięśni, takich jak pochodne kwasu fibrynowego czy ezetymib.3

Interakcje z inhibitorami CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4

Badania kliniczne wykazały, że silne inhibitory CYP3A4 znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu, co skutkuje wyższym ryzykiem działań niepożądanych. Jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania atorwastatyny z następującymi lekami:4

Gdy nie można uniknąć jednoczesnego stosowania atorwastatyny z silnymi inhibitorami CYP3A4, należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej i maksymalnej atorwastatyny oraz ścisłe monitorowanie kliniczne pacjenta pod kątem wystąpienia objawów miopatii.5

Umiarkowane inhibitory CYP3A4

Umiarkowane inhibitory enzymu CYP3A4, takie jak erytromycyna, diltiazem, werapamil i flukonazol, również mogą zwiększać stężenie atorwastatyny w osoczu, choć w mniejszym stopniu niż silne inhibitory. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie erytromycyny ze statynami, gdyż obserwowano zwiększone ryzyko miopatii w takich przypadkach.6

Nie przeprowadzono bezpośrednich badań interakcji atorwastatyny z amiodaronem i werapamilem, jednak są one znanymi inhibitorami CYP3A4, a ich jednoczesne stosowanie może zwiększać ekspozycję na atorwastatynę. W takich przypadkach należy rozważyć stosowanie mniejszej maksymalnej dawki atorwastatyny i odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta.7

Interakcje z induktorami CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny z induktorami cytochromu P450 3A4, takimi jak efawirenz, ryfampicyna, czy ziele dziurawca, może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu, co może potencjalnie zmniejszać jej skuteczność terapeutyczną.8

Szczególnie złożona interakcja występuje w przypadku ryfampicyny, która wykazuje podwójny mechanizm działania: indukuje cytochrom P450 3A4 i jednocześnie hamuje aktywność transportera OATP1B1 w hepatocytach. W takiej sytuacji zaleca się jednoczesne podawanie atorwastatyny z ryfampicyną, ponieważ opóźnione podanie atorwastatyny po ryfampicynie wiązało się z istotnym zmniejszeniem stężenia atorwastatyny w osoczu.9

Interakcje z inhibitorami transporterów białkowych

Inhibitory białek transportujących, takie jak cyklosporyna, mogą zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na atorwastatynę. Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątrobowego na stężenie atorwastatyny w hepatocytach nie jest w pełni poznany. Jeśli jednoczesne stosowanie jest konieczne, zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny i ścisłe monitorowanie kliniczne.10

Interakcje z fibratami i ezetymibem

Stosowanie fibratów w monoterapii jest sporadycznie związane z występowaniem działań niepożądanych ze strony mięśni, włącznie z rabdomiolizą. Ryzyko to znacząco wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych kwasu fibrynowego z atorwastatyną. Jeśli takie połączenie jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę atorwastatyny i dokładnie monitorować stan pacjenta.11

Podobnie, stosowanie ezetymibu w monoterapii wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy. Ryzyko to również wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu z atorwastatyną. Pacjenci otrzymujący takie leczenie skojarzone powinni być odpowiednio monitorowani.12

Inne istotne interakcje lekowe

Kolestypol: Jednoczesne podawanie kolestypolu z atorwastatyną skutkuje zmniejszeniem stężenia atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu o około 25%. Jednakże efekt hipolipemizujący jest silniejszy przy podawaniu obu leków jednocześnie niż podczas monoterapii.13

Kwas fusydowy: Jednoczesne podawanie atorwastatyny i kwasu fusydowego ogólnoustrojowo może znacząco zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Mechanizm tej interakcji nie jest w pełni poznany. Istnieją doniesienia o przypadkach rabdomiolizy, w tym zakończonych zgonem, u pacjentów otrzymujących takie połączenie. U pacjentów, u których stosowanie kwasu fusydowego ogólnoustrojowo jest konieczne, terapię atorwastatyną należy przerwać na czas leczenia kwasem fusydowym.14

Kolchicyna: Choć nie przeprowadzono formalnych badań interakcji między atorwastatyną a kolchicyną, zgłaszano przypadki miopatii podczas jednoczesnego stosowania tych leków. Należy zachować ostrożność podczas równoczesnego stosowania atorwastatyny z kolchicyną.15

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Bezpośrednie interakcje między atorwastatyną a alkoholem nie zostały szczegółowo zbadane i opisane w charakterystyce produktu leczniczego. Jednak należy zaznaczyć kilka istotnych aspektów:

  • Zarówno atorwastatyna, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może potencjalnie prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące.
  • Długotrwałe spożywanie alkoholu może indukować enzymy wątrobowe, w tym cytochrom P450, co teoretycznie mogłoby zmniejszać stężenie atorwastatyny w osoczu i obniżać jej skuteczność.
  • Alkohol może nasilać hepatotoksyczne działanie atorwastatyny, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami wątroby.
  • Jednoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko wystąpienia miopatii związanej z przyjmowaniem atorwastatyny.

Ze względu na potencjalne ryzyko uszkodzenia wątroby oraz nasilenia działań niepożądanych, zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii atorwastatyną, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, miopatią lub innymi czynnikami ryzyka działań niepożądanych.

Wpływ atorwastatyny na farmakokinetykę innych leków

Atorwastatyna może również wpływać na metabolizm i działanie innych jednocześnie stosowanych leków:

  • Digoksyna: Jednoczesne podawanie wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny powoduje niewielkie zwiększenie stężenia digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być odpowiednio monitorowani.16
  • Doustne środki antykoncepcyjne: Jednoczesne podawanie atorwastatyny i doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa stężenie noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu, co może wpływać na ich skuteczność i profil działań niepożądanych.17
  • Warfaryna: W badaniach klinicznych u pacjentów otrzymujących długotrwałą terapię warfaryną, jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg/dobę powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni leczenia. Czas ten wracał do wartości wyjściowych w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny. Mimo że poważne klinicznie interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi są rzadkie, zaleca się oznaczenie czasu protrombinowego przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną u pacjentów stosujących pochodne kumaryny oraz w odpowiednich odstępach czasu w początkowym okresie terapii.18

Tabela interakcji lekowych atorwastatyny

Poniższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje atorwastatyny z innymi lekami, wraz z ich opisem i poziomem istotności klinicznej. Interakcje te powinny być brane pod uwagę przy planowaniu leczenia skojarzonego.

Lek wchodzący w interakcję Mechanizm interakcji Efekt kliniczny Poziom istotności Zalecenia
Typranawir/Rytonawir Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 9,4-krotne Bardzo wysoki Nie przekraczać 10 mg atorwastatyny/dobę, ścisłe monitorowanie kliniczne
Telaprewir Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 7,9-krotne Bardzo wysoki Nie przekraczać 10 mg atorwastatyny/dobę, ścisłe monitorowanie kliniczne
Cyklosporyna Hamowanie CYP3A4 i transporterów Zwiększenie AUC atorwastatyny 8,7-krotne Bardzo wysoki Nie przekraczać 10 mg atorwastatyny/dobę, ścisłe monitorowanie kliniczne
Glekaprewir/Pibrentaswir Hamowanie transporterów OATP Zwiększenie AUC atorwastatyny 8,3-krotne Bardzo wysoki Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie
Lopinawir/Rytonawir Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 5,9-krotne Wysoki Stosować najmniejszą możliwą dawkę, nie przekraczać 20 mg/dobę
Klarytromycyna Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 4,4-krotne Wysoki Stosować najmniejszą możliwą dawkę, monitorowanie kliniczne
Darunawir/Rytonawir Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 3,3-krotne Wysoki Stosować najmniejszą możliwą dawkę, monitorowanie kliniczne
Itrakonazol Silne hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 3,3-krotne Wysoki Stosować najmniejszą możliwą dawkę, monitorowanie kliniczne
Elbaswir/Grazoprewir Hamowanie OATP1B1/3 Zwiększenie AUC atorwastatyny 1,95-krotne Umiarkowany Nie przekraczać 20 mg atorwastatyny/dobę
Fosamprenawir/Rytonawir Hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny 2,5-krotne Umiarkowany Monitorowanie kliniczne, rozważyć zmniejszenie dawki
Erytromycyna Umiarkowane hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny o 33% Umiarkowany Monitorowanie kliniczne, szczególnie pod kątem miopatii
Diltiazem Umiarkowane hamowanie CYP3A4 Zwiększenie AUC atorwastatyny o 51% Umiarkowany Monitorowanie kliniczne po włączeniu lub zmianie dawki diltiazemu
Sok grejpfrutowy Hamowanie CYP3A4 w jelicie Zwiększenie AUC atorwastatyny o 37% Umiarkowany Unikać jednoczesnego spożywania dużych ilości soku grejpfrutowego
Gemfibrozyl Hamowanie UGT i OATP1B1 Zwiększenie AUC atorwastatyny o 35% Umiarkowany Stosować najmniejszą dawkę atorwastatyny, monitorowanie miopatii
Ryfampicyna (jednoczesne podanie) Indukcja CYP3A4, hamowanie OATP1B1 Zwiększenie AUC atorwastatyny o 30% Umiarkowany Podawać jednocześnie, monitorowanie kliniczne
Ryfampicyna (rozdzielone dawki) Indukcja CYP3A4 Zmniejszenie AUC atorwastatyny o 80% Wysoki Podawać jednocześnie z atorwastatyną, nie podawać w odstępach czasowych
Efawirenz Indukcja CYP3A4 Zmniejszenie AUC atorwastatyny o 41% Umiarkowany Monitorowanie skuteczności, ewentualne zwiększenie dawki atorwastatyny
Kwas fusydowy Nieznany Zwiększone ryzyko rabdomiolizy Bardzo wysoki Przerwać stosowanie atorwastatyny na czas leczenia kwasem fusydowym
Kolchicyna Nieznany Zwiększone ryzyko miopatii Umiarkowany Zachować ostrożność, monitorowanie miopatii
Digoksyna Wpływ na transportery Zwiększenie stężenia digoksyny o 15% Niski Monitorowanie stężenia digoksyny
Doustne środki antykoncepcyjne Nieznany Zwiększenie stężenia noretysteronu o 28% i etynyloestradiolu o 19% Niski Brak szczególnych zaleceń
Warfaryna Nieznany Skrócenie czasu protrombinowego o 1,7 s (przejściowo) Niski do umiarkowanego Monitorowanie INR przed i w trakcie początkowego leczenia atorwastatyną

Interakcje lekowe u dzieci i młodzieży

Badania interakcji lekowych atorwastatyny zostały przeprowadzone wyłącznie u pacjentów dorosłych. Zakres i nasilenie interakcji u dzieci i młodzieży nie są dokładnie poznane. Przy stosowaniu atorwastatyny w populacji pediatrycznej należy uwzględnić te same interakcje co u dorosłych oraz zachować szczególną ostrożność, ściśle monitorując stan kliniczny młodych pacjentów.19

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl