Interakcje leku
Atorvastatin Bluefish AB 60 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) i stanowi substrat dla wątrobowych nośników transportujących – polipeptydów 1B1 (OATP1B1) i 1B3 (OATP1B3). Ponadto, metabolity atorwastatyny są również substratami OATP1B1. Lek jest także substratem dla białka oporności wielolekowej 1 (MDR1) oraz białka oporności raka piersi (BCRP), co może mieć istotny wpływ na jej wchłanianie jelitowe i klirens żółciowy. Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych będących inhibitorami CYP3A4 lub transporterów białkowych może prowadzić do zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu, co wiąże się z podwyższonym ryzykiem rozwoju miopatii.¹

Inhibitory CYP3A4

Stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 w skojarzeniu z atorwastatyną prowadzi do znaczącego podwyższenia stężenia atorwastatyny w osoczu. Z tego powodu, jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4 z atorwastatyną. Do leków z tej grupy zaliczamy: cyklosporynę, telitromycynę, klarytromycynę, delawirdynę, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol, a także niektóre leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HCV (np. elbaswir z grazoprewirem) oraz inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir). W przypadkach, gdy nie można uniknąć jednoczesnego stosowania tych leków, należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej i maksymalnej atorwastatyny, a także prowadzić odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta.²

Również umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna, diltiazem, werapamil i flukonazol, mogą podwyższać stężenie atorwastatyny w osoczu. Szczególne zwiększenie ryzyka miopatii obserwowano przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny i statyn. Choć nie przeprowadzono bezpośrednich badań interakcji lekowych dla amiodaronu i werapamilu z atorwastatyną, substancje te są znanymi inhibitorami CYP3A4, a ich równoczesne stosowanie może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na atorwastatynę. W takich przypadkach zaleca się rozważenie niższej maksymalnej dawki atorwastatyny oraz odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta, szczególnie po rozpoczęciu leczenia lub modyfikacji dawki inhibitora.³

Induktory CYP3A4

Równoczesne stosowanie atorwastatyny i induktorów cytochromu P450 3A, takich jak efawirenz, ryfampicyna czy ziele dziurawca, może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu w różnym stopniu. W przypadku ryfampicyny obserwuje się podwójny mechanizm interakcji – indukcję cytochromu P450 3A oraz hamowanie aktywności transportera OATP1B1 w hepatocytach. Z tego powodu zaleca się jednoczesne podawanie atorwastatyny z ryfampicyną, gdyż opóźnione podanie atorwastatyny po ryfampicynie powodowało istotne zmniejszenie stężenia atorwastatyny w osoczu. Wpływ ryfampicyny na stężenie atorwastatyny w hepatocytach pozostaje jednak nieznany, dlatego przy konieczności jednoczesnego stosowania należy uważnie monitorować skuteczność działania tych leków.⁴

Inhibitory transporterów białkowych

Inhibitory transporterów białkowych mogą zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na atorwastatynę. Cyklosporyna i letermowir są inhibitorami transporterów uczestniczących w metabolizmie atorwastatyny, w tym OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, co prowadzi do zwiększonej ekspozycji ogólnoustrojowej na atorwastatynę. Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątroby na stężenie atorwastatyny w hepatocytach nie jest dokładnie poznany. W sytuacjach, gdy nie można uniknąć jednoczesnego stosowania, zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny oraz odpowiednie monitorowanie skuteczności leczenia. Szczególnie istotne jest, że nie zaleca się stosowania atorwastatyny u pacjentów przyjmujących jednocześnie letermowir i cyklosporynę.⁵

Fibraty i ezetymib

Stosowanie fibratów w monoterapii może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych dotyczących mięśni, włącznie z rabdomiolizą. Ryzyko to ulega zwiększeniu podczas jednoczesnego stosowania pochodnych kwasu fibrynowego z atorwastatyną. Jeżeli jednoczesne stosowanie jest konieczne, należy stosować najniższe dawki atorwastatyny pozwalające osiągnąć efekt terapeutyczny oraz ściśle monitorować stan pacjenta.⁶

Podobnie, ezetymib stosowany w monoterapii wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu mięśniowego, włącznie z rabdomiolizą. Ryzyko to może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania ezetymibu i atorwastatyny. Dlatego pacjenci otrzymujący takie skojarzenie powinni być odpowiednio monitorowani.⁷

Kolestypol i kwas fusydowy

Jednoczesne podawanie kolestypolu z atorwastatyną powoduje zmniejszenie stężenia atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu (współczynnik stężenia atorwastatyny: 0,74). Jednakże wpływ na profil lipidowy jest silniejszy podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny i kolestypolu w porównaniu do monoterapii którymkolwiek z tych leków.⁸

Ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy, może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania kwasu fusydowego podawanego ogólnoustrojowo ze statynami. Mechanizm tej interakcji (niezależnie od tego, czy ma charakter farmakodynamiczny, farmakokinetyczny czy oba) pozostaje nieznany. Odnotowano przypadki rabdomiolizy (w tym śmiertelne) u pacjentów otrzymujących takie skojarzenie. U pacjentów, u których podawanie kwasu fusydowego ogólnoustrojowo jest konieczne, leczenie atorwastatyną należy przerwać na czas terapii kwasem fusydowym.⁹

Kolchicyna

Pomimo braku przeprowadzonych badań interakcji między atorwastatyną a kolchicyną, podczas jednoczesnego stosowania tych leków odnotowano przypadki miopatii. Z tego względu podczas stosowania atorwastatyny w skojarzeniu z kolchicyną należy zachować szczególną ostrożność.¹⁰

Wpływ atorwastatyny na inne produkty lecznicze stosowane jednocześnie

Digoksyna

Podczas jednoczesnego podawania wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny, stężenie digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym nieznacznie się zwiększyło. Z tego powodu pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być odpowiednio monitorowani.¹¹

Doustne środki antykoncepcyjne

Jednoczesne podawanie atorwastatyny i doustnych środków antykoncepcyjnych powoduje zwiększenie stężenia noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu, co może wpływać na skuteczność antykoncepcji.¹²

Warfaryna

W badaniach klinicznych u pacjentów poddawanych przewlekłej terapii warfaryną, jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund w ciągu pierwszych 4 dni przyjmowania obu leków. Wartości te wracały do poziomu wyjściowego po 15 dniach stosowania atorwastatyny. Choć odnotowano tylko bardzo rzadkie przypadki klinicznie istotnych interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, czas protrombinowy należy oznaczyć przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną u pacjentów stosujących leki z grupy kumaryny, a następnie odpowiednio często w początkowym okresie terapii, aby upewnić się, że czas protrombinowy nie ulega znaczącej zmianie.¹³

Po stabilizacji czasu protrombinowego, może on być kontrolowany w odstępach zazwyczaj zalecanych pacjentom stosującym kumarynę. W przypadku zmiany dawkowania atorwastatyny lub jej całkowitego odstawienia, należy zastosować taką samą procedurę. Stosowanie atorwastatyny u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwzakrzepowych nie wpływa na czas protrombinowy ani nie zwiększa ryzyka krwawień.¹⁴

Dzieci i młodzież

Badania interakcji lekowych zostały przeprowadzone wyłącznie u pacjentów dorosłych. Zakres interakcji u dzieci i młodzieży nie jest dokładnie poznany. Przy stosowaniu atorwastatyny u dzieci należy uwzględnić wyżej opisane interakcje występujące u dorosłych oraz ostrzeżenia zawarte w punkcie dotyczącym specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności dotyczących stosowania.¹⁵

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie atorwastatyny może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie dotyczących wątroby. Alkohol, podobnie jak atorwastatyna, jest metabolizowany w wątrobie i może nasilać hepatotoksyczne działanie leku. Długotrwałe spożywanie alkoholu w połączeniu z przyjmowaniem atorwastatyny może prowadzić do zwiększonego ryzyka uszkodzenia wątroby oraz podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych.

Ponadto, alkohol może zaburzać metabolizm atorwastatyny poprzez wpływ na aktywność enzymów CYP3A4, co potencjalnie może prowadzić do zmiany stężenia leku w osoczu i modyfikacji jego działania terapeutycznego. U pacjentów przyjmujących atorwastatynę zaleca się ograniczenie spożywania alkoholu lub całkowitą abstynencję, szczególnie w przypadku współistniejących schorzeń wątroby.

Tabela interakcji atorwastatyny z innymi produktami leczniczymi