Działania niepożądane
Asentra 100 mg
Sertralina (Asentra) jest stosowana w leczeniu depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, lęku napadowego, PTSD oraz zespołu lęku społecznego, jednak jej profil działań niepożądanych wymaga szczegółowej analizy klinicznej. Najczęściej obserwuje się nudności (≥1/10), zawroty głowy, bóle głowy i senność (≥1/10), a także zaburzenia ze strony układu nerwowego, pokarmowego i psychicznego, takie jak bezsenność (≥1/10), lęk, zmniejszenie libido, a także myśli i zachowania samobójcze (≥1/1 000 do <1/100). Charakterystycznym działaniem niepożądanym u mężczyzn z zespołem lęku społecznego jest niemożność ejakulacji (14% vs. 0% placebo). Działania niepożądane często mają charakter zależny od dawki i przemijający, jednak wymagają monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu serotoninowego, złośliwego zespołu neuroleptycznego, ciężkich reakcji skórnych (np. zespół Stevensa-Johnsona) oraz zaburzeń kardiologicznych, takich jak torsade de pointes i wydłużenie QTc.
- Działania niepożądane leku Asentra
- Najczęstsze działania niepożądane
- Działania niepożądane w układzie nerwowym
- Działania niepożądane psychiatryczne
- Zaburzenia układu pokarmowego
- Działania niepożądane sercowo-naczyniowe
- Działania niepożądane skórne
- Zaburzenia funkcji seksualnych
- Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
- Inne istotne działania niepożądane
- Tabela działań niepożądanych
- Monitorowanie działań niepożądanych
Działania niepożądane leku Asentra
Lek Asentra (sertralina) stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K), lęku napadowego, zespołu stresu pourazowego (PTSD) i zespołu lęku społecznego może wywoływać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczegółowej analizy klinicznej. Profil działań niepożądanych jest podobny we wszystkich wskazaniach terapeutycznych, jednak ich nasilenie i częstość występowania mogą różnić się w zależności od leczonej jednostki chorobowej.1
Najczęstsze działania niepożądane
Wśród najczęściej występujących działań niepożądanych sertraliny wymienia się nudności. U pacjentów płci męskiej leczonych z powodu zespołu lęku społecznego charakterystycznym działaniem niepożądanym jest niezdolność do ejakulacji, występująca u 14% badanych w porównaniu do 0% w grupie placebo. Ważną informacją kliniczną jest fakt, że większość działań niepożądanych wykazuje zależność od dawki oraz ma charakter przemijający w miarę kontynuowania terapii.2
Obserwacje kliniczne potwierdzają, że niektóre niepożądane reakcje na sertralinę zmniejszają swoje nasilenie i częstość występowania w trakcie dalszego leczenia i zazwyczaj nie wymagają odstawienia produktu leczniczego.3
Działania niepożądane w układzie nerwowym
Układ nerwowy jest jednym z głównych obszarów występowania działań niepożądanych sertraliny. Bardzo często (≥1/10) obserwuje się zawroty głowy, bóle głowy i senność. Do często występujących (≥1/100 do <1/10) należą: drżenie, zaburzenia ruchowe (w tym objawy pozapiramidowe), parestezje, wzmożone napięcie mięśni, zaburzenia uwagi i zaburzenia smaku.4
Do rzadziej występujących, ale klinicznie istotnych działań niepożądanych należą niepamięć, niedoczulica, mimowolne skurcze mięśni, omdlenie, hiperkineza, migrena, drgawki oraz zaburzenia koordynacji i mowy. Szczególnej uwagi wymaga możliwość wystąpienia zespołu serotoninowego lub złośliwego zespołu neuroleptycznego, które charakteryzują się objawami takimi jak pobudzenie, splątanie, obfite pocenie się, biegunka, gorączka, nadciśnienie tętnicze, sztywność mięśni i tachykardia.5
Działania niepożądane psychiatryczne
W sferze psychiatrycznej najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest bezsenność (≥1/10). Często występują również: lęk, depresja, pobudzenie, zmniejszenie libido, nerwowość, depersonalizacja, koszmary senne i bruksizm.6
Szczególnie istotnym działaniem niepożądanym, które wymaga wzmożonej uwagi klinicznej, są myśli i zachowania samobójcze, klasyfikowane jako niezbyt często występujące (≥1/1 000 do <1/100). W tej samej kategorii częstości występują również zaburzenia psychotyczne, zaburzenia myślenia, apatia, omamy, agresja, nastrój euforyczny i paranoja.7
Zaburzenia układu pokarmowego
Bardzo często (≥1/10) podczas terapii sertraliną występują nudności, biegunka i suchość w jamie ustnej. Często (≥1/100 do <1/10) zgłaszane są również: niestrawność, zaparcia, ból brzucha, wymioty i wzdęcia.8
Do poważniejszych, choć rzadziej występujących działań niepożądanych w obrębie układu pokarmowego zalicza się zapalenie trzustki, owrzodzenie jamy ustnej i języka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej oraz obecność świeżej krwi w kale.9
Działania niepożądane sercowo-naczyniowe
W zakresie układu sercowo-naczyniowego często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się kołatanie serca, uderzenia gorąca. Do rzadziej występujących, ale potencjalnie poważnych działań niepożądanych należą: zawał mięśnia sercowego, częstoskurcz komorowy (typu torsade de pointes), bradykardia oraz wydłużenie odstępu QTc.10
Działania niepożądane skórne
W obrębie skóry i tkanki podskórnej często (≥1/100 do <1/10) występuje nadmierna potliwość i wysypka. Rzadziej obserwowane są: obrzęk okołooczodołowy, pokrzywka, łysienie, świąd, plamica, zapalenie skóry, sucha skóra, obrzęk twarzy i zimne poty.11
Do rzadkich, ale potencjalnie ciężkich działań niepożądanych skórnych należą przypadki ciężkich działań niepożądanych ze strony skóry (CDNS), takie jak zespół Stevensa-Johnsona i nekroliza naskórka, a także reakcje skórne, nadwrażliwość na światło i obrzęk naczynioruchowy.12
Zaburzenia funkcji seksualnych
Zaburzenia seksualne są charakterystycznym działaniem niepożądanym sertraliny. Bardzo często (≥1/10) obserwuje się niemożność osiągnięcia wytrysku, szczególnie u mężczyzn leczonych z powodu zespołu lęku społecznego. Do niezbyt często występujących działań niepożądanych (≥1/1000 do <1/100) w zakresie funkcji seksualnych należą zaburzenia wzwodu i nieregularne miesiączkowanie.13
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży jest zazwyczaj podobny do obserwowanego u osób dorosłych, ale z pewnymi różnicami w zakresie częstości występowania.14
W populacji pediatrycznej bardzo często (≥1/10) obserwuje się: bóle głowy (22%), bezsenność (21%), biegunkę (11%) i nudności (15%). Często (≥1/100 do <1/10) występują: bóle w klatce piersiowej, mania, gorączka, wymioty, anoreksja, labilność emocjonalna, agresja, pobudzenie, nerwowość, zaburzenia uwagi, zawroty głowy, hiperkinezja, migrena, senność, drżenia, zaburzenia widzenia, suchość w jamie ustnej, niestrawność, koszmary nocne, zmęczenie, nietrzymanie moczu, wysypka, trądzik, krwawienie z nosa i wzdęcia.15
Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) u dzieci i młodzieży może wystąpić wydłużenie odcinka QT w badaniu EKG, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.16
Inne istotne działania niepożądane
Badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko złamań kości u pacjentów stosujących leki z grupy SSRI (w tym sertralinę) i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, szczególnie u osób w wieku powyżej 50 lat. Mechanizm leżący u podstaw tego zjawiska nie został w pełni wyjaśniony.17
Tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych sertraliny, ich częstość występowania oraz opis kliniczny. Dane te opracowano na podstawie kontrolowanych badań klinicznych oraz doniesień po wprowadzeniu produktu do obrotu.18
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis kliniczny |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie gardła, nieżyt nosa | Często (≥1/100 do <1/10) | Typowe infekcje śluzówkowe, często o charakterze kataru |
| Zapalenie żołądka i jelit, zapalenie ucha środkowego | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Infekcje przewodu pokarmowego i ucha | |
| Zapalenie uchyłków jelita | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Stan zapalny uchyłków jelitowych wymagający specjalnej uwagi | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Powiększenie węzłów chłonnych | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Limfadenopatia mogąca sugerować reakcję immunologiczną |
| Małopłytkowość, leukopenia | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Zaburzenia hematologiczne mogące zwiększać ryzyko krwawień lub infekcji | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Nadwrażliwość, alergia sezonowa | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Łagodne reakcje alergiczne |
| Reakcje anafilaktoidalne | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Poważne, nagłe reakcje alergiczne wymagające natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Niedoczynność tarczycy | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Obniżenie funkcji tarczycy wpływające na metabolizm |
| Hiperprolaktynemia, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Zaburzenia hormonalne mogące wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową i funkcje seksualne | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Zmniejszenie łaknienia, zwiększenie łaknienia | Często (≥1/100 do <1/10) | Zmiany apetytu mogące wpływać na masę ciała pacjenta |
| Hipercholesterolemia | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Podwyższony poziom cholesterolu we krwi | |
| Cukrzyca, hipoglikemia, hiperglikemia | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Zaburzenia gospodarki węglowodanowej | |
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Bardzo często (≥1/10) | Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu |
| Lęk, depresja, pobudzenie, zmniejszenie libido, nerwowość, depersonalizacja, koszmary senne, bruksizm | Często (≥1/100 do <1/10) | Zaburzenia nastroju, emocji i zachowania | |
| Myśli i zachowania samobójcze, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia myślenia, apatia, omamy, agresja, nastrój euforyczny, paranoja | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Poważne zaburzenia psychiczne wymagające natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy, bóle głowy, senność | Bardzo często (≥1/10) | Częste objawy neurologiczne mogące wpływać na codzienne funkcjonowanie |
| Drżenie, zaburzenia ruchowe, parestezje, wzmożone napięcie mięśni, zaburzenia uwagi, zaburzenia smaku | Często (≥1/100 do <1/10) | Objawy neurologiczne o charakterze ruchowym i czuciowym | |
| Drgawki, omdlenie, migrena, zaburzenia koordynacji, niepamięć | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Poważniejsze zaburzenia neurologiczne | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności, biegunka, suchość w jamie ustnej | Bardzo często (≥1/10) | Najczęstsze objawy ze strony przewodu pokarmowego |
| Niestrawność, zaparcia, ból brzucha, wymioty, wzdęcia | Często (≥1/100 do <1/10) | Dolegliwości trawienne mogące wpływać na komfort pacjenta | |
| Zapalenie trzustki, owrzodzenie jamy ustnej, obecność świeżej krwi w kale | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Poważne zaburzenia wymagające pilnej konsultacji medycznej | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zaburzenia czynności wątroby | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Nieprawidłowa funkcja wątroby wykazana w badaniach laboratoryjnych |
| Ciężkie zdarzenia wątrobowe (zapalenie wątroby, żółtaczka, niewydolność wątroby) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Zaburzenia funkcji wątroby zagrażające życiu | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Nadmierna potliwość, wysypka | Często (≥1/100 do <1/10) | Częste reakcje skórne |
| Pokrzywka, łysienie, świąd, plamica, zapalenie skóry | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Reakcje alergiczne skórne o umiarkowanym nasileniu | |
| Zespół Stevensa-Johnsona, nekroliza naskórka | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Niemożność osiągnięcia wytrysku | Bardzo często (≥1/10) | Najczęstsze zaburzenie seksualne u mężczyzn |
| Zaburzenia ogólne | Złe samopoczucie, ból w klatce piersiowej, astenia, gorączka | Często (≥1/100 do <1/10) | Ogólne dolegliwości wpływające na samopoczucie |
| Obrzęk naczynioruchowy | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Nagły obrzęk tkanek wymagający pilnej interwencji |
Specyficzne działania niepożądane u dzieci i młodzieży
U pacjentów pediatrycznych profil działań niepożądanych sertraliny wykazuje pewne różnice w porównaniu do populacji dorosłych. Poniżej przedstawiono najczęstsze działania niepożądane obserwowane w badaniach kontrolowanych z udziałem dzieci i młodzieży:
- Bardzo często (≥1/10):
- Bóle głowy (22%) – manifestujące się jako nawracające, często pulsujące dolegliwości bólowe
- Bezsenność (21%) – trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu
- Biegunka (11%) – zwiększona częstość wypróżnień o luźniejszej konsystencji
- Nudności (15%) – uczucie dyskomfortu w żołądku, mdłości
- Często (≥1/100 do <1/10):
- Zaburzenia emocjonalne – labilność emocjonalna, agresja, pobudzenie, nerwowość
- Objawy żołądkowo-jelitowe – wymioty, anoreksja, wzdęcia
- Objawy neurologiczne – zawroty głowy, hiperkinezja, senność, drżenia
- Inne – bóle w klatce piersiowej, gorączka, zmęczenie, nietrzymanie moczu
Na szczególną uwagę zasługuje ryzyko wydłużenia odcinka QT w badaniu EKG, które u dzieci i młodzieży występuje niezbyt często (≥1/1000 do <1/100).19
Monitorowanie działań niepożądanych
Ze względu na szerokie spektrum potencjalnych działań niepożądanych sertraliny, konieczne jest systematyczne monitorowanie stanu pacjenta, szczególnie w początkowym okresie terapii oraz po każdej zmianie dawkowania. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze, zespół serotoninowy, ciężkie reakcje skórne czy zaburzenia czynności wątroby, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.20
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania