Wpływ leku Asbima na płodność, ciążę i laktację

Produkt leczniczy Asbima zawiera dwie substancje czynne: amlodypinę (pochodną dihydropirydyny, antagonistę wapnia) oraz walsartan (antagonistę receptora angiotensyny II). Ze względu na złożony skład leku, wpływ na płodność, ciążę i laktację należy rozpatrywać w kontekście obu składników aktywnych, ich właściwości farmakologicznych oraz mechanizmów działania.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie leku Asbima u kobiet w ciąży wymaga szczególnej ostrożności, a w niektórych przypadkach jest przeciwwskazane. Każdy ze składników aktywnych ma odmienny profil bezpieczeństwa w okresie ciąży.²

Amlodypina w okresie ciąży

Dla składnika amlodypiny nie ustalono pełnego profilu bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych. Badania na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję po zastosowaniu dużych dawek amlodypiny. W związku z tym stosowanie amlodypiny w ciąży zalecane jest wyłącznie w przypadkach, gdy:³

• Nie istnieje bezpieczniejsza alternatywa terapeutyczna
• Nieleczona choroba stanowi większe ryzyko dla matki i płodu niż potencjalne działania niepożądane leku

Walsartan w okresie ciąży

Walsartan, jako antagonista receptora angiotensyny II, ma ściśle określone ograniczenia w stosowaniu podczas ciąży:⁴

• Pierwszy trymestr ciąży: nie zaleca się stosowania walsartanu
• Drugi i trzeci trymestr ciąży: stosowanie walsartanu jest bezwzględnie przeciwwskazane

Dane epidemiologiczne dotyczące teratogennego działania inhibitorów ACE w pierwszym trymestrze nie są jednoznaczne, jednak nie można wykluczyć niewielkiego zwiększenia ryzyka wad wrodzonych. Pomimo braku kontrolowanych badań epidemiologicznych dla antagonistów receptora angiotensyny II (ARB), w tym walsartanu, zakłada się podobne ryzyko jak w przypadku inhibitorów ACE.⁵

Postępowanie u pacjentek planujących ciążę

U pacjentek planujących ciążę, które są obecnie leczone lekiem Asbima, należy zastosować alternatywne leki przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa w ciąży. Jeśli ciąża zostanie potwierdzona u pacjentki stosującej walsartan, leczenie należy natychmiast przerwać i w razie potrzeby rozpocząć terapię alternatywną.⁶

Ryzyko dla płodu i noworodka

Ekspozycja na walsartan w drugim i trzecim trymestrze ciąży wywołuje poważne konsekwencje dla rozwijającego się płodu, powodując:⁷

• Toksyczność dla płodu:
  • Pogorszenie czynności nerek
  • Małowodzie
  • Opóźnienie kostnienia czaszki
• Toksyczność dla noworodka:
  • Niewydolność nerek
  • Niedociśnienie tętnicze
  • Hiperkaliemia

Monitorowanie po ekspozycji na walsartan

Jeżeli do ekspozycji na walsartan doszło od drugiego trymestru ciąży, zaleca się przeprowadzenie badań ultrasonograficznych z oceną:⁸

• Funkcji i rozwoju nerek płodu
• Rozwoju i kostnienia czaszki płodu

Noworodki, których matki przyjmowały antagonistów receptora angiotensyny II, w tym walsartan, należy dokładnie obserwować pod kątem wystąpienia niedociśnienia tętniczego oraz innych objawów działań niepożądanych.⁹

Wpływ na laktację

Amlodypina podczas karmienia piersią

Amlodypina przenika do mleka kobiecego. Badania wykazały, że odsetek dawki przyjmowanej przez niemowlę od karmiącej matki wynosi:¹⁰

• 3-7% dawki matczynej (przedział międzykwartylowy)
• Maksymalnie do 15% dawki matczynej

Należy podkreślić, że wpływ amlodypiny na organizm niemowląt nie został dotychczas dokładnie określony.¹¹

Amlodypina/walsartan podczas karmienia piersią

Brak jest szczegółowych danych dotyczących stosowania produktu złożonego zawierającego amlodypinę i walsartan w okresie karmienia piersią. Z tego powodu nie zaleca się stosowania leku Asbima u kobiet karmiących piersią.¹²

W okresie karmienia piersią, szczególnie u noworodków i wcześniaków, zaleca się stosowanie leków o lepiej poznanym profilu bezpieczeństwa.¹³

Wpływ na płodność

Nie przeprowadzono specjalnych badań klinicznych oceniających wpływ produktu złożonego amlodypina/walsartan na płodność ludzką.¹⁴

Walsartan a płodność

Badania na szczurach wykazały, że walsartan nie wpływa niekorzystnie na płodność samców i samic po podaniu doustnym dawek do 200 mg/kg mc./dobę. Ta dawka stanowi 6-krotność maksymalnej dawki zalecanej u ludzi, w przeliczeniu na mg/m² powierzchni ciała (przy założeniu doustnej dawki 320 mg/dobę i pacjenta o masie ciała 60 kg).¹⁵

Amlodypina a płodność

Dostępne dane dotyczące potencjalnego wpływu amlodypiny na płodność u ludzi są ograniczone. U niektórych pacjentów leczonych antagonistami wapnia obserwowano odwracalne zmiany biochemiczne w główkach plemników.¹⁶

W jednym z badań przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano działania niepożądane związane z płodnością u samców, przy czym dane kliniczne dotyczące potencjalnego wpływu amlodypiny na płodność u ludzi są niewystarczające do sformułowania jednoznacznych wniosków.¹⁷

Zalecenia dla lekarzy dotyczące postępowania z pacjentkami w ciąży i karmiącymi piersią

Ze względu na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem leku Asbima w okresie ciąży i karmienia piersią, lekarz powinien przekazać pacjentce następujące kluczowe informacje:

W odniesieniu do ciąży:

1. Kobietom w wieku rozrodczym należy doradzić stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia lekiem Asbima
2. W przypadku planowania ciąży należy wcześniej zmienić lek na alternatywny produkt przeciwnadciśnieniowy o ustalonym profilu bezpieczeństwa w ciąży
3. W razie stwierdzenia ciąży podczas stosowania leku Asbima, należy natychmiast przerwać terapię i skontaktować się z lekarzem
4. Ekspozycja na lek Asbima w drugim i trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazana ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rozwoju płodu
5. Jeśli pacjentka była narażona na działanie leku od drugiego trymestru ciąży, konieczne jest przeprowadzenie badań USG z oceną nerek i czaszki płodu

W odniesieniu do karmienia piersią:

1. Nie zaleca się stosowania leku Asbima w okresie karmienia piersią
2. Jeśli leczenie przeciwnadciśnieniowe jest konieczne w okresie laktacji, należy zastosować alternatywne leki o lepiej poznanym profilu bezpieczeństwa
3. W przypadku konieczności stosowania leku Asbima, należy rozważyć zaprzestanie karmienia piersią

Lekarz powinien dokładnie poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku i korzyściach związanych z terapią lekiem Asbima, szczególnie podkreślając kategoryczne przeciwwskazanie do stosowania w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko poważnych powikłań dla płodu i noworodka.