Właściwości farmakokinetyczne ampicyliny

Ampicylina należy do grupy antybiotyków β-laktamowych, a jej właściwości farmakokinetyczne obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji z organizmu. Poniższa charakterystyka szczegółowo opisuje parametry farmakokinetyczne produktu leczniczego Ampicillin Adamed 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji.¹

Wchłanianie produktu

Produkt leczniczy Ampicillin Adamed 2 g jest przeznaczony do podawania pozajelitowego. Po podaniu w formie przerywanego wlewu dożylnego, maksymalne stężenie ampicyliny w surowicy osiąga wartość około 100 mikrogramów/mL. Stężenie to ulega znaczącemu obniżeniu w ciągu kolejnych godzin i po upływie 4 godzin od zakończenia infuzji wynosi już tylko około 4 mikrogramów/mL.²

Dystrybucja w organizmie

Ampicylina charakteryzuje się stosunkowo niskim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 20%. Ta cecha farmakologiczna umożliwia skuteczne przenikanie leku do tkanek i płynów ustrojowych.³

Szczególnie istotna z punktu widzenia klinicznego jest zdolność ampicyliny do przenikania przez barierę krew-mózg, co ma znaczenie w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Przenikanie to jest znacznie efektywniejsze w stanach zapalnych opon mózgowych, gdy bariera ulega uszkodzeniu. W takich przypadkach stężenie antybiotyku w płynie mózgowo-rdzeniowym wynosi średnio 10-35% stężenia w surowicy.⁴

Ampicylina wykazuje również dobrą penetrację do układu żółciowego, osiągając w żółci stężenia wyższe niż obserwowane w surowicy krwi.⁵

Metabolizm ampicyliny

Ampicylina podlega częściowej biotransformacji w organizmie. Procesowi temu ulega pewna część podanej dawki, która jest przekształcana do nieaktywnych mikrobiologicznie kwasów penicylinowych. Metabolity te nie wykazują już aktywności przeciwbakteryjnej, charakterystycznej dla macierzystego związku.⁶

Eliminacja z organizmu

Ampicylina jest eliminowana z organizmu wieloma drogami. Główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe, zachodzące zarówno poprzez mechanizm przesączania kłębuszkowego, jak i aktywnego wydzielania kanalikowego. Znaczna część leku jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem – około 73% (±10%) podanej dawki zostaje wydalone tą drogą w ciągu pierwszych 12 godzin od podania.⁷

Pozostała część ampicyliny podlega wydalaniu z żółcią i kałem. Około 10% podanej dawki jest wydalane w postaci metabolitów.⁸

Klirens nerkowy ampicyliny po podaniu dożylnym jest znaczący i wynosi około 194 mL/min, co świadczy o aktywnych procesach wydalania leku przez nerki.⁹

Parametry czasowe eliminacji

Okres biologicznego półtrwania ampicyliny u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wynosi od 50 do 60 minut. Ten parametr farmakokinetyczny może jednak ulegać znaczącym zmianom w zależności od stanu klinicznego pacjenta:¹⁰

• U pacjentów ze skąpomoczem – okres półtrwania może ulec znacznemu wydłużeniu, osiągając wartości od 8 do 20 godzin, co wymaga dostosowania dawkowania leku¹¹
• U noworodków – obserwuje się wydłużony okres półtrwania, wynoszący od 2 do 4 godzin, co jest związane z niedojrzałością funkcji wydalniczej nerek¹²

Wpływ technik pozaustrojowych na eliminację

Ampicylina może być usuwana z organizmu za pomocą hemodializy, co ma znaczenie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Natomiast lek nie jest efektywnie usuwany podczas dializy otrzewnowej, co należy uwzględnić przy planowaniu leczenia pacjentów dializowanych tą metodą.¹³