Działania niepożądane leku Amoksiklav

Amoksiklav w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji (500 mg + 100 mg lub 1 g + 200 mg) zawiera dwie substancje czynne: amoksycylinę w postaci soli sodowej oraz kwas klawulanowy w postaci klawulanianu potasu. Stosunek tych substancji wynosi 5:1. Pomimo wysokiej skuteczności terapeutycznej, stosowanie tego produktu leczniczego wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnorodnych działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W charakterystyce produktu leczniczego zastosowano następującą klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych:

• Bardzo często – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często – występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często – występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych

²

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem leku Amoksiklav są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym biegunka (występująca często), a także nudności i wymioty (występujące niezbyt często). Istotne jest monitorowanie tych objawów, szczególnie w kontekście możliwości rozwoju poważniejszych powikłań, takich jak zapalenie jelita grubego związane ze stosowaniem antybiotyku.³

Szczegółowy opis działań niepożądanych według układów i narządów

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, takich jak Amoksiklav, może prowadzić do zaburzenia naturalnej flory bakteryjnej organizmu. W konsekwencji mogą wystąpić:⁴

• Kandydoza skóry i błon śluzowych (często) – zakażenia grzybicze, które mogą rozwinąć się jako następstwo zmniejszenia ilości naturalnej flory bakteryjnej konkurującej z grzybami
• Nadmierny wzrost niewrażliwych bakterii (częstość nieznana) – prowadzący do wtórnych zakażeń oportunistycznych

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Amoksiklav może wywierać wpływ na parametry hematologiczne, powodując:⁵

• Przemijającą leukopenię (w tym neutropenię) – rzadko
• Małopłytkowość – częstość nieznana
• Przemijającą agranulocytozę – częstość nieznana
• Niedokrwistość hemolityczną – częstość nieznana
• Wydłużenie czasu krwawienia i czasu protrombinowego – częstość nieznana

Zaburzenia te mogą manifestować się zarówno obniżeniem wartości morfologicznych, jak i klinicznie, powodując zwiększoną podatność na infekcje, krwawienia lub objawy anemii. W przypadku wystąpienia takich objawów należy rozważyć przerwanie leczenia.

Zaburzenia serca

Odnotowano przypadki zespołu Kounisa (częstość nieznana) – jest to ostry zespół wieńcowy występujący w przebiegu reakcji alergicznej na lek. Stanowi on poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować:⁷

• Obrzęk naczynioruchowy – częstość nieznana
• Anafilaksję – częstość nieznana
• Zespół choroby posurowiczej – częstość nieznana
• Alergiczne zapalenie naczyń – częstość nieznana

Reakcje te mogą mieć charakter nagły i zagrażający życiu, wymagający natychmiastowego przerwania podawania leku i wdrożenia odpowiedniego postępowania.

Zaburzenia układu nerwowego

W trakcie terapii Amoksiklavem mogą wystąpić następujące zaburzenia neurologiczne:⁸

• Zawroty głowy – niezbyt często
• Ból głowy – niezbyt często
• Drgawki – częstość nieznana
• Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – częstość nieznana

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia drgawek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, przyjmujących wysokie dawki leku lub z predyspozycją do drgawek.

Zaburzenia żołądka i jelit

Do najczęściej występujących działań niepożądanych należą zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:⁹

• Biegunka – często
• Nudności – niezbyt często
• Wymioty – niezbyt często
• Niestrawność – niezbyt często
• Zapalenie jelita grubego związane ze stosowaniem antybiotyku (w tym rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego i krwotoczne zapalenie okrężnicy) – częstość nieznana
• Zapalenie jelit indukowane lekami – częstość nieznana
• Ostre zapalenie trzustki – częstość nieznana

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość rozwoju zapalenia jelita grubego związanego ze stosowaniem antybiotyku, które może objawiać się uporczywą biegunką, czasem z domieszką krwi, bólem brzucha i gorączką.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie Amoksiklavu może prowadzić do następujących zaburzeń wątroby:¹⁰

• Zwiększenie aktywności AspAT i/lub AlAT – niezbyt często
• Zapalenie wątroby – częstość nieznana
• Żółtaczka cholestatyczna – częstość nieznana

U pacjentów leczonych antybiotykami beta-laktamowymi, do których należy Amoksiklav, notowano umiarkowane zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT). Znaczenie kliniczne tych zmian nie jest jednak w pełni wyjaśnione. Zaburzenia funkcji wątroby mogą manifestować się zmęczeniem, żółtaczką, bólem brzucha i nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne mogą być istotnym wskaźnikiem nadwrażliwości na lek. Należą do nich:¹¹

• Wysypka skórna – niezbyt często
• Świąd – niezbyt często
• Pokrzywka – niezbyt często
• Rumień wielopostaciowy – rzadko
• Zespół Stevensa-Johnsona – częstość nieznana
• Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) – częstość nieznana
• Pęcherzowe złuszczające zapalenie skóry – częstość nieznana
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – częstość nieznana
• Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) – częstość nieznana
• Liniowa IgA dermatoza – częstość nieznana

Wystąpienie jakichkolwiek objawów alergicznego zapalenia skóry wymaga natychmiastowego przerwania leczenia, gdyż mogą one stanowić wczesne objawy poważnych, zagrażających życiu reakcji, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Stosowanie Amoksiklavu może powodować następujące zaburzenia nerkowe:¹²

• Śródmiąższowe zapalenie nerek – częstość nieznana
• Krystaluria (obejmująca ostre uszkodzenie nerek) – częstość nieznana

Krystaluria może objawiać się krwiomoczem i anoligurią, a w skrajnych przypadkach prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. Należy zapewnić odpowiednie nawodnienie pacjenta, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia tego powikłania.

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych należy podjąć odpowiednie działania:¹³

• W razie wystąpienia objawów alergicznego zapalenia skóry, leczenie należy natychmiast przerwać
• W przypadku ciężkich reakcji nadwrażliwości (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy) konieczne jest natychmiastowe wprowadzenie odpowiednich procedur ratunkowych
• Przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych można rozważyć podanie leku z posiłkiem, co może zmniejszyć te objawy
• W przypadku wystąpienia biegunki należy monitorować pacjenta pod kątem rozwoju zapalenia jelita grubego związanego ze stosowaniem antybiotyku
• Należy monitorować parametry funkcji wątroby i nerek, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁴