zapobieganie zakażeniom związanym z zabiegiem chirurgicznym szyi
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom związanym z zabiegiem chirurgicznym szyi (profilaktyka okołooperacyjna) stanowi kluczowy element opieki nad pacjentem poddawanym procedurom w obrębie szyi. Zakażenia miejsca operowanego (ZMO) w tej okolicy mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym ropni głębokich, zapalenia śródpiersia czy sepsy, ze względu na bliskość ważnych struktur anatomicznych.

Profilaktyka antybiotykowa jest zalecana przede wszystkim w zabiegach „czystych-skażonych” (np. z otwarciem błony śluzowej) i „skażonych” (np. w przypadku ropni). W zabiegach klasyfikowanych jako „czyste” (np. tyreoidektomia bez dodatkowych czynników ryzyka) profilaktyka nie jest rutynowo wskazana. Antybiotyki powinny być podane na 30-60 minut przed nacięciem skóry, aby zapewnić odpowiednie stężenie leku w tkankach podczas zabiegu.

W Polsce najczęściej stosowanymi lekami w profilaktyce okołooperacyjnej zabiegów szyi są: cefalosporyny I generacji (Biofazolin, Kefzol), cefalosporyny II generacji (Cefuroxim, Zinacef, Tarcefoksym), oraz w przypadku alergii na beta-laktamy – klindamycyna (Dalacin C, Klimicin) lub metronidazol (Metronidazol 0,5%, Metronidazol Polpharma) w połączeniu z aminoglikozydem (Gentamycyna, Gentamicin WZF).

Największymi trudnościami w profilaktyce zakażeń związanych z zabiegami szyi są: rosnąca antybiotykooporność patogenów, identyfikacja pacjentów wysokiego ryzyka wymagających profilaktyki, oraz zapewnienie optymalnego czasu podania antybiotyku. Szczególne wyzwanie stanowią pacjenci z obniżoną odpornością, niedożywieni, palący tytoń oraz chorzy na cukrzycę, u których ryzyko zakażeń jest istotnie wyższe. Ważnym problemem jest również zbyt długie, nieuzasadnione stosowanie antybiotyków po zabiegu, co zwiększa ryzyko selekcji szczepów opornych bez dodatkowych korzyści klinicznych.

Oprócz farmakoterapii, kluczowe znaczenie mają także inne aspekty profilaktyki: odpowiednie przygotowanie pola operacyjnego, technika chirurgiczna minimalizująca uszkodzenia tkanek, właściwa hemostaza oraz prawidłowa opieka nad raną pooperacyjną. Coraz większą rolę odgrywa również przedoperacyjny skrining w kierunku nosicielstwa MRSA oraz odpowiednia dekolonizacja u pacjentów z pozytywnym wynikiem.