Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aclexa

Lek Aclexa (celekoksyb) wymaga szczególnych środków ostrożności podczas stosowania ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych. Niniejsze opracowanie omawia szczegółowo zagrożenia związane z terapią oraz wskazuje odpowiednie środki ostrożności, które należy wdrożyć podczas leczenia pacjentów tym preparatem.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów leczonych celekoksybem odnotowano występowanie działań niepożądanych zarówno w górnym, jak i dolnym odcinku przewodu pokarmowego. Do najpoważniejszych należą: perforacje, owrzodzenia i krwawienia, które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu pacjenta.²

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku następujących grup pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego:³

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci stosujący jednocześnie inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Pacjenci przyjmujący leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy)
• Pacjenci stosujący glikokortykoidy
• Pacjenci nadużywający alkoholu
• Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie (np. owrzodzenia, krwawienia)

Jednoczesne stosowanie celekoksybu i kwasu acetylosalicylowego, nawet w małych dawkach, powoduje dalsze zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia i inne zaburzenia żołądka i jelit.⁴

Długotrwałe badania kliniczne nie wykazały istotnej różnicy pod względem bezpieczeństwa stosowania w odniesieniu do przewodu pokarmowego pomiędzy selektywnymi inhibitorami COX-2 w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym a innymi NLPZ w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym.⁵

Należy unikać jednoczesnego podawania celekoksybu i leków z grupy NLPZ innych niż kwas acetylosalicylowy.⁶

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W długotrwałym, kontrolowanym badaniu z użyciem placebo zaobserwowano zwiększoną częstość występowania incydentów sercowo-naczyniowych, głównie zawału serca, u pacjentów z rzadko występującymi polipami gruczolakowatymi jelita, leczonych celekoksybem w dawkach 200 mg dwa razy na dobę i 400 mg dwa razy na dobę w porównaniu do placebo.⁷

Ryzyko działań niepożądanych w obrębie układu krążenia związanych ze stosowaniem celekoksybu zwiększa się wraz ze zwiększeniem dawki i przedłużeniem okresu leczenia. Z tego względu produkt należy stosować jak najkrócej, w najmniejszej skutecznej dawce dobowej.⁸

Stosowanie NLPZ, w tym selektywnych inhibitorów cyklooksygenazy typu 2 (COX-2), zostało powiązane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz zakrzepowych w przypadku dłuższego stosowania. Dokładna wielkość tego ryzyka w odniesieniu do pojedynczej dawki oraz dokładna długość trwania leczenia związana ze wzrostem ryzyka nie zostały określone.⁹

Należy okresowo dokonywać ponownej oceny potrzeby stosowania produktu łagodzącego objawy oraz stopnia odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.¹⁰

Pacjenci z istotnymi czynnikami ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (np. z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, cukrzycą, osoby palące tytoń) mogą być leczeni celekoksybem jedynie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii.¹¹

Selektywne inhibitory COX-2 nie mogą być stosowane jako substytut kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych układu krążenia, ponieważ nie wykazują działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego.¹²

Zatrzymanie płynów i obrzęki

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych hamujących syntezę prostaglandyn, podczas stosowania celekoksybu obserwuje się zatrzymywanie (retencję) płynów i obrzęki.¹³

Z tego powodu celekoksyb należy stosować ostrożnie u pacjentów z:¹⁴

• Niewydolnością mięśnia sercowego
• Zaburzeniami czynności lewej komory
• Nadciśnieniem tętniczym
• Istniejącymi obrzękami z różnych przyczyn

Hamowanie prostaglandyn może pogorszyć czynność nerek i prowadzić do zatrzymywania płynów. Należy zachować ostrożność w leczeniu pacjentów przyjmujących leki moczopędne, ze względu na ryzyko wystąpienia hipowolemii.¹⁵

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak wszystkie leki z grupy NLPZ, celekoksyb może prowadzić do wystąpienia, nieobecnego dotychczas nadciśnienia tętniczego lub spowodować nasilenie już istniejącego nadciśnienia tętniczego. Może to przyczynić się do zwiększonej częstości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych.¹⁶

Należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi w początkowym okresie stosowania celekoksybu oraz w trakcie całego leczenia tym produktem.¹⁷

Wpływ na wątrobę i nerki

Zaburzenia czynności nerek, wątroby, a szczególnie serca są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku, których należy objąć odpowiednią opieką medyczną.¹⁸

Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą działać toksycznie na nerki. Badania kliniczne celekoksybu wykazały, że wywiera on podobne działanie na nerki jak inne leki z grupy NLPZ, z którymi był porównywany.¹⁹

Do grupy największego ryzyka wystąpienia toksycznego działania na nerki należą:²⁰

• Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby
• Pacjenci stosujący diuretyki
• Pacjenci stosujący inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
• Pacjenci stosujący antagonistów receptora angiotensyny II
• Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjentów z tych grup ryzyka należy uważnie kontrolować w trakcie leczenia celekoksybem.²¹

W czasie stosowania celekoksybu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji ze strony wątroby, w tym:²²

• Piorunujące zapalenie wątroby (niekiedy zakończone zgonem)
• Niewydolność wątroby
• Zaburzenia czynności wątroby (niekiedy zakończone zgonem lub wymagające przeszczepu wątroby)

W przypadkach, w których znany był okres poprzedzający wystąpienie zdarzenia, większość ciężkich zdarzeń niepożądanych ze strony wątroby rozwijała się w ciągu miesiąca od rozpoczęcia leczenia celekoksybem.²³

Jeżeli podczas leczenia wystąpi pogorszenie czynności opisanych powyżej układów i (lub) narządów, należy podjąć właściwe leczenie lub rozważyć przerwanie leczenia celekoksybem.²⁴

Hamowanie cytochromu CYP2D6

Celekoksyb hamuje cytochrom CYP2D6. Mimo że nie jest on silnym inhibitorem tego enzymu, może okazać się konieczne zmniejszenie indywidualnie ustalanej dawki produktów metabolizowanych przez CYP2D6.²⁵

Pacjenci z zaburzonym metabolizmem zależnym od cytochromu CYP2C9

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się zmniejszoną aktywność cytochromu CYP2C9.²⁶

Objawy skórne i reakcje nadwrażliwości układowej

Bardzo rzadko zgłaszano ciężkie, niektóre zakończone zgonem pacjenta objawy skórne związane z przyjmowaniem celekoksybu, takie jak:²⁷

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych działań jest prawdopodobnie największe na początku terapii – większość powikłań notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia.²⁸

U pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano objawy ciężkiej nadwrażliwości, w tym:²⁹

• Reakcje anafilaktyczne
• Obrzęk naczynioruchowy
• Wysypkę polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi (DRESS – Drug Rash With Eosinophilia And Systemic Symptoms)
• Zespół nadwrażliwości

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie, może występować większe ryzyko wystąpienia ciężkich objawów skórnych lub reakcji uczuleniowej.³⁰

Należy przerwać stosowanie celekoksybu w wypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości.³¹

Stosowanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów leczonych jednocześnie warfaryną zgłaszano przypadki poważnych krwawień, niekiedy prowadzących do zgonu.³²

W przypadkach jednoczesnego leczenia warfaryną zgłaszano zwiększenie czasu protrombinowego (INR). Z tego powodu należy uważnie obserwować wskaźnik INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub doustne leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny, zwłaszcza w momencie rozpoczęcia leczenia celekoksybem lub zmiany dawki celekoksybu.³³

Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych z lekami z grupy NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania celekoksybu jednocześnie z warfaryną lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi, w tym lekami przeciwzakrzepowymi nowej generacji, takimi jak:³⁴

• Apiksaban
• Dabigatran
• Rywaroksaban

Informacje ogólne

Celekoksyb może maskować gorączkę lub inne objawy stanu zapalnego.³⁵

Substancja pomocnicza

Produkt Aclexa zawiera laktozę i sód. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁶

Należy zaznaczyć, że lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.³⁷

Zawartość laktozy w kapsułkach Aclexa