Choroba zastawek serca
Epidemiologia
Choroba zastawek serca (CZS) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, z częstością występowania około 2,5% w populacji ogólnej, która wzrasta do ponad 10% u osób powyżej 75. roku życia. Najczęściej diagnozowanymi patologiami są reumatyczna choroba serca (RHD), stenoza zastawki aortalnej (AS), niedomykalność zastawki mitralnej (MR) oraz niedomykalność zastawki aortalnej (AR). RHD dotyka około 40,5-41 milionów osób globalnie, z roczną zapadalnością 2,8 miliona przypadków, dominując w krajach rozwijających się i odpowiadając za około 15% niewydolności serca w regionach endemicznych. Stenoza aortalna, najczęstsza w krajach rozwiniętych, dotyka około 9 milionów osób, z częstością ciężkiej postaci 3,4% u osób ≥75 lat. Niedomykalność mitralna występuje u około 24,2 miliona pacjentów, będąc najczęstszą przyczyną operacji zastawkowych w Europie, a niedomykalność aortalna stanowi 18% diagnoz CZS w badaniach szwedzkich. Epidemiologia CZS różni się istotnie w zależności od regionu i statusu ekonomicznego, z dominacją RHD w krajach o niskim dochodzie i chorób degeneracyjnych w krajach rozwiniętych.
- Epidemiologia choroby zastawek serca
- Główne typy choroby zastawek serca i ich epidemiologia
- Reumatyczna choroba serca (RHD)
- Stenoza zastawki aortalnej (AS)
- Niedomykalność zastawki mitralnej (MR)
- Niedomykalność zastawki aortalnej (AR)
- Inne choroby zastawkowe
- Czynniki ryzyka i grupy podatne
- Nadzór i monitorowanie w chorobie zastawek serca
- Przyszłe trendy i wyzwania
Epidemiologia choroby zastawek serca
Choroba zastawek serca (CZS) stanowi szybko rosnącą przyczynę globalnej zachorowalności i śmiertelności z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego, charakteryzującą się zróżnicowanym i zmieniającym się rozkładem geograficznym. Wiarygodne dane epidemiologiczne mają kluczowe znaczenie dla projektowania skutecznych interwencji w zakresie zdrowia publicznego dotyczących pierwotnej i wtórnej profilaktyki.12 Analiza pośmiertna wykazała, że rzeczywista częstość występowania choroby zastawek serca jest znacznie większa niż ta, która jest klinicznie kodowana i raportowana.3
Globalne rozpowszechnienie choroby zastawek serca
Częstość występowania choroby zastawek serca w populacji ogólnej szacuje się na 2,5%, jednak wskaźnik ten gwałtownie wzrasta po 65. roku życia, osiągając wartość ponad 10% u osób powyżej 75. roku życia.45 Największe badanie epidemiologiczne dotyczące CZS, obejmujące ponad 28 000 dorosłych, potwierdziło że częstość występowania CZS zwiększa się z wiekiem zarówno w badaniach populacyjnych, jak i społecznościowych, wzrastając z 0,7% u osób w wieku 18-44 lat do 13% u osób powyżej 75 lat.6
Globalnie, najczęściej występującymi patologiami zastawkowymi są: reumatyczna choroba serca, stenoza zastawki aortalnej, niedomykalność zastawki mitralnej i niedomykalność zastawki aortalnej.78 W krajach rozwiniętych dominuje stenoza zastawki aortalnej.9
Regionalne różnice w epidemiologii
Istnieją znaczące różnice w epidemiologii chorób zastawkowych między krajami o wysokim i niskim dochodzie.10 W krajach uprzemysłowionych dominują choroby charakterystyczne dla wieku podeszłego, szczególnie stenotyczna choroba zastawki aortalnej i czynnościowa niedomykalność zastawki mitralnej.1112 W krajach rozwijających się nadal przeważa reumatyczna choroba serca.13
W Stanach Zjednoczonych ponad 5 milionów osób rocznie jest diagnozowanych z chorobą zastawek serca, a ponad 25 000 zgonów rocznie jest spowodowanych tą chorobą.14 W Australii od 500 000 do 600 000 osób żyje z chorobą zastawek serca, a około 254 000 Australijczyków ma niezdiagnozowaną chorobę zastawek serca.15
Główne typy choroby zastawek serca i ich epidemiologia
Reumatyczna choroba serca (RHD)
Reumatyczna choroba serca pozostaje najczęstszą manifestacją CZS na świecie, dotykając około 40,5-41 milionów ludzi.1617 Szacuje się, że roczna zapadalność wynosi 2,8 miliona przypadków.18 Najwyższe wskaźniki śmiertelności z powodu RHD obserwuje się w Oceanii, Azji Południowej i Afryce Subsaharyjskiej.1920
Częstość występowania RHD w różnych regionach świata jest bardzo zróżnicowana, od 46 na 100 000 w północnych Indiach do 2 400 na 100 000 na Wyspach Salomona.21 Mimo spadku globalnej śmiertelności związanej z reumatyczną chorobą serca od 1900 roku, wskaźnik zgonów pozostaje stosunkowo stały od 2000 roku.22
RHD jest chorobą dotykającą głównie osoby żyjące w ubóstwie, z nieadekwatnym dostępem do opieki zdrowotnej i niekontrolowaną ekspozycją na paciorkowce grupy A.23 Warto podkreślić, że RHD odpowiada za około 15% wszystkich przypadków niewydolności serca w krajach endemicznych.24
Stenoza zastawki aortalnej (AS)
Stenoza zastawki aortalnej jest najczęściej występującą patologią zastawkową w krajach rozwiniętych, dotykającą około 9 milionów osób na całym świecie.2526 Jej częstość występowania rośnie wraz ze starzeniem się populacji i zwiększoną częstością występowania miażdżycy.27
W Europie i USA częstość występowania ciężkiej stenozy aortalnej u osób w wieku 75 lat wynosi 3,4%.28 W 2019 roku na świecie odnotowano około 589 638 nowo zdiagnozowanych przypadków stenozy aortalnej, w tym 313 805 mężczyzn i 275 833 kobiet.29
Zgony z powodu zwapniałej stenozy aortalnej nadal rosną w ciągu ostatnich 20 lat.30 W 2019 roku na całym świecie z powodu tej choroby zmarło około 126 827 pacjentów (54 175 mężczyzn i 72 652 kobiet), co stanowi 1,38-krotny wzrost w porównaniu z 1990 rokiem.31
Niedomykalność zastawki mitralnej (MR)
Niedomykalność zastawki mitralnej jest trzecią najczęstszą postacią choroby zastawek serca, dotykającą około 24,2 miliona osób na całym świecie.3233 Jest to najczęstsza forma choroby zastawek serca w USA, gdzie często wynika z wypadania zastawki mitralnej, podczas gdy w krajach słabo rozwiniętych częstszą etiologią MR jest reumatyczna choroba serca.3435
Niedomykalność mitralna jest drugą najczęstszą przyczyną operacji zastawkowych w Europie.36 Dane z prospektywnego Europejskiego Rejestru Niewydolności Serca Towarzystwa Kardiologicznego (ESC-HF-LT) szacują, że umiarkowana do ciężkiej wtórna MR występuje u 36% pacjentów z niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową, 28% z niewydolnością serca z pośrednią frakcją wyrzutową i 20% z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową.37
Niedomykalność zastawki aortalnej (AR)
Niedomykalność zastawki aortalnej jest czwartą najczęstszą chorobą zastawkową na świecie.38 Jest związana z nadciśnieniem rozkurczowym, ale nie skurczowym, i podobnie jak inne choroby zastawkowe, jej częstość wzrosła w krajach rozwiniętych.39
W szwedzkim badaniu opartym na rejestrze szpitalnym niedomykalność zastawki aortalnej stanowiła 18% wszystkich diagnoz CZS.4041 Zaobserwowano wyraźne wzorce specyficzne dla płci w przypadku AR, których mechanizmy pozostają niecałkowicie wyjaśnione.42
Inne choroby zastawkowe
Niedomykalność zastawki trójdzielnej (TR) stała się bardziej powszechna w krajach rozwiniętych ze względu na zwiększone wykorzystanie wewnątrzsercowych rozruszników.43 Według Europejskiego Rejestru Niewydolności Serca, umiarkowana do ciężkiej TR dotyka około 20% pacjentów z niewydolnością serca, niezależnie od jej podtypu.44
Częstość występowania infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IE) również wzrosła w krajach rozwiniętych, prawdopodobnie ze względu na starzenie się populacji i zwiększone wykorzystanie przezcewnikowej wymiany zastawek i zastawek protetycznych.45 W 2019 roku odnotowano około 1,1 miliona globalnych przypadków IE, powodując około 66 000 zgonów.46
Czynniki ryzyka i grupy podatne
Choroba zastawek serca jest klinicznie diagnozowana głównie u osób starszych.47 W szwedzkim badaniu 68,9% CZS zdiagnozowano u osób w wieku 65 lat i starszych, chociaż częstość występowania chorób zastawki płucnej osiągnęła szczyt u noworodków.48
Czynniki ryzyka dla stenozy aortalnej obejmują wysokie ciśnienie skurczowe, dietę bogatą w sód i ekspozycję na ołów.49 W przypadku RHD niski status społeczno-ekonomiczny stanowi istotny czynnik ryzyka.50
Choroba zastawek serca jest niedodiagnozowana i niedoleczona, szczególnie w populacjach afroamerykańskich, latynoskich i azjatyckich.51 U kobiet również częściej występuje niedodiagnozowanie CZS w porównaniu do mężczyzn.52 U mężczyzn CZS diagnozuje się częściej i osiągają oni najwyższą częstość występowania w młodszym wieku niż kobiety.53
Nadzór i monitorowanie w chorobie zastawek serca
Znaczenie nadzoru
Choroba zastawek serca jest stanem, który towarzyszy pacjentowi przez całe życie. Dlatego też osoby z CZS prawdopodobnie pozostaną pod opieką programu nadzoru zastawkowego, poddając się regularnym przeglądom klinicznym i czasem echokardiogramom, w zależności od rodzaju operacji zastawkowej.54
Wczesne wykrycie, leczenie i rutynowe monitorowanie choroby zastawek serca mają kluczowe znaczenie dla pomocy pacjentom w prowadzeniu zdrowego życia.55 Badania takie jak kontrole przy użyciu stetoskopu, echokardiogramy i terminowe skierowania do kardiologów mogą pomóc zapewnić, że choroba zastawek serca nie pozostanie niezarządzana.56
Metody nadzoru
Echokardiografia zapewnia prostą, łatwą do wykonania i dokładną metodę dokumentowania i ilościowego określania choroby zastawek serca, dlatego jest metodą z wyboru do nadzoru zastawkowego.57 Jest to podstawowa technika obrazowania do oceny nasilenia choroby, odgrywająca fundamentalną rolę w nadzorze nad chorobą zastawek serca i w określaniu odpowiedniego czasu na interwencję zastawkową.58
W przypadku umiarkowanej lub ciężkiej choroby zastawek, kontrola następuje zazwyczaj co 6 miesięcy do 2 lat, w zależności od nasilenia, ale może być częstsza, jeśli jest blisko uzgodnionych progów do operacji.59 Ponieważ spowolnienie aktywności może maskować rozwój objawów i może być trudne do wykrycia, testy wysiłkowe są zalecane u większości pacjentów z ciężką chorobą zastawek, którzy nie mają objawów.60
Inicjatywy i programy nadzoru
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) prowadzi Europejski Program Badań Obserwacyjnych międzynarodowych rejestrów chorób sercowo-naczyniowych i interwencji, które są niezbędne do oceny procesów diagnostycznych/terapeutycznych, wykorzystania zasobów i przestrzegania wytycznych.61
Pacjenci poddawani monitorowaniu powinni być leczeni w dedykowanych klinikach zastawkowych prowadzonych przez specjalistów.62 W Wielkiej Brytanii nastąpił wzrost liczby klinik zastawkowych od 2015 roku z 21% do 68%, jednak penetracja jest nadal znacznie poniżej oczekiwanych 100%.63
Nowatorskie podejścia, takie jak model opieki z kontrolą inicjowaną przez pacjenta (PIFU) dla pacjentów z łagodną do umiarkowanej CZS, są wdrażane w celu personalizacji opieki ambulatoryjnej i zmniejszenia niepotrzebnych rutynowych wizyt kontrolnych.64 Ścieżka obrazowania nadzorczego zapewnia, że pacjent jest obrazowany (głównie echokardiografia) w z góry określonych terminach, pod ogólną opieką dedykowanej usługi zastawkowej.65
Przyszłe trendy i wyzwania
Obciążenie chorobą zastawek serca prawdopodobnie wzrośnie wraz z dostępnością narzędzi diagnostycznych w krajach rozwijających się i wraz z przyjmowaniem przez gospodarki przejściowe, takie jak Chiny, bardziej siedzącego trybu życia i zachodniej diety, zwiększając w ten sposób globalną częstość występowania chorób sercowo-naczyniowych.6667
Liczba przypadków chorób zastawek aortalnych wzrośnie ze względu na silny związek między chorobą zastawkową a wiekiem, w połączeniu z szybkim starzeniem się populacji na całym świecie.68 Przewiduje się, że liczba osób z chorobami zastawek serca w Wielkiej Brytanii podwoi się do 2046 roku i wzrośnie do 3,3 miliona do 2056 roku.69
Obecnie trwają badania nad nowymi, bardziej skutecznymi metodami leczenia dla osób z chorobami zastawek serca wymagającymi interwencji chirurgicznej.70 Ponadto naukowcy badają, czy infekcja SARS-CoV-2 może predysponować pacjentów do przedwczesnej choroby tętnic wieńcowych, nadciśnienia płucnego i uszkodzenia zastawek, takich jak stenoza lub niedomykalność.71
Nowe technologie umożliwiające zdalny monitoring, wspomagające szybką diagnostykę i wspierające komunikację elektroniczną mogą również wspierać ścieżkę monitorowania inicjowaną przez pacjenta (PIFU).72 Jednak metody nadzoru muszą być regularnie oceniane, aby zapewnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i sprawiedliwość.73
Pandemia COVID-19 miała poważny wpływ na opiekę nad pacjentami z CZS, zmniejszając częstotliwość kontroli, dostęp do diagnostyki i wprowadzając opóźnienia w interwencji w większości szpitali.74 Biorąc pod uwagę, że ciężka objawowa stenoza aortalna ma rokowanie gorsze niż większość nowotworów z przerzutami, prawdopodobnie miało to niekorzystny wpływ na przeżycie pacjentów i chorobowość.75
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.