Leki w grupie
„statyny”

Statyny to grupa leków obniżających poziom cholesterolu we krwi poprzez hamowanie enzymu reduktazy HMG-CoA (3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A), kluczowego w syntezie cholesterolu w wątrobie. Dzięki temu mechanizmowi zmniejszają one stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL (tzw. „złego cholesterolu”) oraz trójglicerydów, a jednocześnie mogą podwyższać poziom cholesterolu HDL (tzw. „dobrego cholesterolu”).

Do najważniejszych statyn należą: atorwastatyna (Atoris, Tulip, Torvacard), rosuwastatyna (Crestor, Rosucard, Suvardio), simwastatyna (Simvasterol, Simvacard, Zocor), fluwastatyna (Lescol), pitawastatyna (Livazo) oraz prawastatyna (Pravator). W Polsce najczęściej stosowane są atorwastatyna i rosuwastatyna ze względu na ich wysoką skuteczność i korzystny profil bezpieczeństwa.

Statyny są podstawowymi lekami w terapii hipercholesterolemii oraz w pierwotnej i wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Ich główną zaletą jest udowodniona skuteczność w redukcji ryzyka zawału serca, udaru mózgu i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Wykazują również działanie plejotropowe, czyli niezależne od obniżania cholesterolu, w tym działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe i poprawiające funkcję śródbłonka naczyniowego.

Statyny można podzielić na grupy w zależności od ich siły działania. Do statyn o dużej sile działania zaliczamy atorwastatynę w dawkach 40-80 mg i rosuwastatynę w dawkach 20-40 mg. Statyny o umiarkowanej sile to atorwastatyna 10-20 mg, rosuwastatyna 5-10 mg, simwastatyna 20-40 mg i pitawastatyna 2-4 mg. Statyny o małej sile to simwastatyna 10 mg, prawastatyna 10-20 mg i fluwastatyna 20-40 mg.

Mimo dobrego profilu bezpieczeństwa, statyny mogą powodować działania niepożądane. Najczęstszym są bóle mięśniowe (mialgia), które występują u 5-10% pacjentów. Rzadziej dochodzi do miopatii i bardzo rzadko do rabdomiolizy – groźnego uszkodzenia mięśni. Inne potencjalne działania niepożądane to podwyższenie enzymów wątrobowych, zwiększone ryzyko cukrzycy (szczególnie przy intensywnej terapii) oraz zaburzenia poznawcze (zgłaszane rzadko). Ważna jest również interakcja z niektórymi lekami, szczególnie z inhibitorami CYP3A4, które mogą zwiększać stężenie statyn we krwi i ryzyko działań niepożądanych.

Ze względu na profil farmakologiczny statyny dzielą się również na hydrofilowe (prawastatyna, rosuwastatyna) i lipofilowe (atorwastatyna, simwastatyna, fluwastatyna, pitawastatyna). Statyny hydrofilowe słabiej przenikają przez błony komórkowe i są selektywne dla hepatocytów, co może zmniejszać ryzyko działań niepożądanych pozawątrobowych.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl